Cát Bà hướng 'xanh' cho du lịch bền vững
Với lợi thế sinh thái đặc biệt, Cát Bà đang chuyển hướng phát triển theo mô hình du lịch xanh, bền vững.
Với lợi thế sinh thái đặc biệt, Cát Bà đang chuyển hướng phát triển theo mô hình du lịch xanh, bền vững. Từ đổi mới tư duy quản lý, đầu tư hạ tầng đến sự tham gia tích cực của doanh nghiệp và cộng đồng, đảo Ngọc từng bước khẳng định vị thế là điểm đến xanh của Hải Phòng và cả nước.
Điểm đến lý tưởng
Theo thống kê của địa phương, năm 2025 quần đảo Cát Bà đón hơn 4,5 triệu lượt khách, trong đó tỷ lệ khách quốc tế ngày càng tăng. Doanh thu từ hoạt động du lịch tiếp tục tăng cao, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của đặc khu Cát Hải. Những con số này cho thấy sức hút lớn của quần đảo Cát Bà, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ môi trường và gìn giữ tài nguyên thiên nhiên.
Thay vì phát triển ồ ạt, chạy theo số lượng, Cát Bà đang từng bước chuyển hướng sang mô hình du lịch xanh, lấy chất lượng trải nghiệm và bảo tồn sinh thái làm trọng tâm. Các hoạt động đầu tư, xây dựng mới được rà soát chặt chẽ, ưu tiên những dự án thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng, hạn chế tác động đến cảnh quan tự nhiên.
Điểm du lịch cộng đồng Việt Hải là ví dụ rõ nét cho hướng đi này. Không gian làng quê được giữ gìn, phương tiện cơ giới hạn chế tối đa, du khách di chuyển bằng xe điện, xe đạp hoặc đi bộ. Các cơ sở lưu trú nhỏ gắn với nhà dân vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa mang lại trải nghiệm gần gũi thiên nhiên. Chị Anna Müller, du khách đến từ Đức, chia sẻ: “Điều tôi ấn tượng nhất ở Cát Bà không phải là khách sạn lớn, mà là cảm giác được sống giữa thiên nhiên, không ồn ào, không rác thải nhựa. Đây là điều mà nhiều điểm du lịch nổi tiếng trên thế giới đang đánh mất".
Song song với đó, địa phương triển khai nhiều chương trình bảo vệ môi trường như thu gom rác thải ven biển, giảm thiểu đồ nhựa dùng một lần, khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo trong cơ sở lưu trú và dịch vụ du lịch. Ông Ngô Duy Phú, Chủ tịch Hội Du thuyền Du lịch Lan Hạ (Hiệp hội Du lịch Hải Phòng) đánh giá, một trong những dấu ấn đậm nét nhất trong hành trình "xanh hóa" Cát Bà chính là việc quyết liệt thực hiện đề án sắp xếp, cắt giảm lồng bè nuôi trồng thủy sản trên các vịnh. Đây là một cuộc vận động lớn nhằm trả lại vẻ đẹp hoang sơ và môi trường nước trong lành cho di sản. Bên cạnh đó, địa phương đẩy mạnh lộ trình giao thông xanh, thay thế các phương tiện giao thông cũ bằng xe điện, khuyến khích du khách sử dụng cáp treo để giảm áp lực lên hạ tầng đường bộ và giảm khí thải carbon.
Doanh nghiệp đồng hành
Sự chuyển đổi sang du lịch xanh không thể thiếu vai trò của doanh nghiệp. Nhiều đơn vị kinh doanh du lịch tại Cát Bà chủ động thay đổi cách làm, đầu tư công nghệ, cải thiện quy trình vận hành theo hướng thân thiện môi trường.
Phong trào “Cát Bà xanh” với sự tham gia của các chủ tàu du lịch, nhà hàng, khách sạn đã tạo nên sự thay đổi lớn. Việc ký cam kết không sử dụng đồ nhựa dùng một lần trong các hoạt động tham quan vịnh đã trở thành chuẩn mực mới, được du khách quốc tế đánh giá rất cao. Ông Nguyễn Văn Hòa, đại diện một doanh nghiệp lữ hành tại Cát Hải cho biết, khách hiện nay không chỉ quan tâm đến giá cả, mà rất chú ý đến trách nhiệm môi trường của điểm đến. Doanh nghiệp buộc phải thay đổi nếu muốn phát triển bền vững.
Sự chuyển mình của Cát Bà nằm trong bức tranh tổng thể về phát triển du lịch bền vững của thành phố Hải Phòng. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý điểm đến, đầu tư hệ thống xử lý nước thải hiện đại và phát triển các sản phẩm du lịch gắn với văn hóa bản địa đang giúp Cát Bà khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch thế giới.
Mục tiêu của Cát Bà không chỉ là thu hút thêm nhiều du khách, mà là trở thành điểm đến “bốn mùa”, giảm sự phụ thuộc vào mùa cao điểm hè. Quan trọng hơn, phát triển du lịch xanh giúp Cát Bà bảo tồn các giá trị cốt lõi, gìn giữ tài nguyên thiên nhiên và môi trường sống. Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, họ sẽ chủ động tham gia bảo vệ rừng, biển và cảnh quan, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững lâu dài.
Việc thành phố Hải Phòng ban hành Bộ tiêu chí du lịch xanh (theo Quyết định 5333/QĐ-UBND) được xem là bước đi quan trọng, tạo hành lang pháp lý và định hướng cụ thể cho các khu, điểm du lịch, trong đó Cát Bà là địa bàn trọng điểm. Bộ tiêu chí bao gồm các nhóm tiêu chí về quản lý môi trường, sử dụng tài nguyên hiệu quả, bảo tồn văn hóa bản địa, trách nhiệm xã hội và sự tham gia của cộng đồng.
Phó Chủ tịch đặc khu Cát Hải Vũ Hữu Vững khẳng định, địa phương xác định mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp trên đảo là một đại sứ du lịch xanh. Sự đồng lòng trong việc bảo vệ môi trường biển, đảo không chỉ giúp giữ gìn di sản cho thế hệ mai sau mà còn trực tiếp tạo ra sinh kế bền vững, chất lượng cao cho cộng đồng địa phương. Bộ tiêu chí du lịch xanh không chỉ là công cụ đánh giá, mà còn là định hướng để doanh nghiệp, người dân cùng chung tay xây dựng Cát Bà trở thành điểm đến xanh, an toàn và bền vững. Trên cơ sở đó, địa phương rà soát, hướng dẫn các cơ sở lưu trú, nhà hàng, khu vui chơi từng bước đáp ứng tiêu chí, coi đây là điều kiện quan trọng trong phát triển lâu dài.
Với quyết tâm của chính quyền, sự đồng hành của doanh nghiệp và ý thức ngày càng cao của cộng đồng, Cát Bà đang từng bước khẳng định hướng đi đúng đắn: phát triển du lịch gắn với bảo tồn, tăng trưởng kinh tế song hành cùng trách nhiệm môi trường. Đây chính là tiền đề vững chắc để Hải Phòng hiện thực hóa mục tiêu đưa quần đảo Cát Bà trở thành trung tâm du lịch quốc tế trọng điểm trong tương lai gần.