Du lịch tự túc, hành trình sống chậm của người trẻ

Khi giới trẻ muốn “tự viết” hành trình

Sáng sớm ở một bản làng vùng cao Tuyên Quang, khi sương còn phủ mờ những triền núi đá xám, Minh Anh, sinh viên năm cuối một trường đại học tại Hải Phòng, ngồi bên hiên nhà gỗ, nhấp ngụm trà nóng do chủ nhà mời. Không lịch trình dày đặc, không tiếng loa gọi đoàn, chuyến đi tự túc đầu tiên của cô chỉ đơn giản là theo nhịp sống của người bản địa: dậy cùng mặt trời, đi bộ qua những con đường đất đỏ, ăn bữa cơm giản dị và nghe chuyện đời bên bếp lửa.

“Lần đầu tiên mình thấy chuyến đi không phải để chạy cho đủ điểm, mà để ở lại và cảm nhận. Chi phí cho toàn bộ chuyến đi 4 ngày 3 đêm tại vùng cao Tây Bắc là gần 3 triệu. Đây là mức giá không quá cao để đổi lại những trải nghiệm thú vị và thư thái”, Minh Anh chia sẻ.

Chính cảm giác làm chủ thời gian, không gian và cảm xúc ấy đã khiến nhiều bạn trẻ như cô lựa chọn du lịch tự túc thay vì những tour trọn gói quen thuộc. Trong vài năm trở lại đây, du lịch tự túc không còn là lựa chọn cá biệt mà dần trở thành xu hướng rõ nét trong giới trẻ. Thay vì đăng ký sẵn các chương trình cố định, nhiều người trẻ như Minh Anh chủ động lên kế hoạch từ đầu đến cuối, chọn điểm đến, đặt phương tiện, tìm nơi lưu trú, xây dựng lịch trình linh hoạt theo sở thích cá nhân.

Sự phát triển của công nghệ số góp phần quan trọng vào xu hướng này. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người trẻ có thể dễ dàng so sánh giá vé, tìm homestay, xem đánh giá điểm đến, tra cứu bản đồ hay kết nối với cộng đồng du lịch để học hỏi kinh nghiệm. Những yếu tố từng là “rào cản” của du lịch tự túc nay trở nên đơn giản và dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Tại các hội, nhóm du lịch tự túc với hàng nghìn thành viên, các bạn trẻ thường xuyên chia sẻ các kinh nghiêm, bài review điểm du lịch tự túc thú vị.

Có kinh nghiệm du lịch tự túc nhiều năm, kiến trúc sư trẻ Nguyễn Thế Hùng chia sẻ, thông thường, các chuyến đi tự túc sẽ có chi phí thấp hơn các tour du lịch do người đi tự lựa chọn địa điểm ngủ nghỉ và ăn uống. Tuy nhiên, đối với tour di chuyển bằng máy bay và nước ngoài cần chủ động săn vé rẻ và chuẩn bị kỹ lưỡng các thủ tục check in cũng như lưu trú.

Không chỉ tiết kiệm chi phí, du lịch tự túc còn mang lại cảm giác khám phá chân thực. Thông thường, các bạn trẻ lựa chọn những điểm đến ít đông đúc, ưu tiên trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa địa phương, thay vì những nơi đã quá quen thuộc trên bản đồ du lịch đại chúng.

Các cung du lịch được giới trẻ tự túc khám phá là đèo Thung Khe, Bản Lác, bản Poom Coọng, Hang Mỏ Luông, Hang Chiều, Thác Gò Lào (Phú Thọ), những điểm săn mây nổi tiếng như đèo Ô Quy Hồ, Y Tý, Tà Xùa (thuộc Lào Cai, Sơn La) hay những vùng biển đẹp miền Trung hoặc các điểm tại Hải Phòng như vườn quốc gia Cát Bà, làng Việt Hải...

Tuy nhiên, phía sau sự hấp dẫn của du lịch tự túc là những yêu cầu cao hơn về sự chuẩn bị và ý thức cá nhân. Anh Phạm Văn Trường, đại diện một doanh nghiệp lữ hành tại Hải Phòng cho biết, du lịch tự túc không có nghĩa là đi một mình trong mọi khâu. Người trẻ hoàn toàn có thể chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn như tư vấn lịch trình, mua bảo hiểm, thuê hướng dẫn viên địa phương theo từng chặng. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng chính là yếu tố quyết định để chuyến đi tự do trở thành trải nghiệm tích cực, thay vì rủi ro đáng tiếc.

Xu hướng của du lịch hiện đại

Ở góc độ vĩ mô, các chuyên gia ngành du lịch đánh giá du lịch tự túc là biểu hiện rõ nét của sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng du lịch. Khi nhu cầu cá nhân hóa ngày càng cao, du khách không còn thỏa mãn với những sản phẩm “một khuôn cho tất cả”.

Chị Trần Thị Nhàn ở phường An Dương, chủ một homestay tại Tà Xùa cho rằng, du lịch tự túc phản ánh mong muốn được sống chậm, sống sâu và sống thật của thế hệ trẻ. Họ không chỉ đi để chụp ảnh, mà muốn hiểu nơi mình đến, muốn có câu chuyện riêng để kể lại. Đây là tín hiệu tích cực nếu được định hướng đúng.

Tuy nhiên, sự phát triển của du lịch tự túc cần song hành với việc nâng cao chất lượng điểm đến. Hạ tầng giao thông, hệ thống thông tin du lịch, công tác bảo đảm an toàn và vai trò của cộng đồng địa phương đều cần được chú trọng để đáp ứng dòng khách ngày càng chủ động và đa dạng.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đang hưởng lợi từ làn sóng du lịch tự túc. Du khách tự túc thường lưu trú lâu hơn, chi tiêu trực tiếp cho người dân bản địa và có xu hướng quay lại nếu trải nghiệm tích cực. Điều này góp phần lan tỏa lợi ích kinh tế đến những khu vực trước đây ít được chú ý.

Tuy vậy, nếu thiếu quy hoạch và quản lý phù hợp, du lịch tự túc cũng có thể gây áp lực lên môi trường, hạ tầng và đời sống cộng đồng. Việc xây dựng các bộ quy tắc ứng xử, cung cấp thông tin chính thống, cũng như tăng cường vai trò hướng dẫn của chính quyền địa phương là điều cần thiết.

Ngành du lịch nên phát triển các mô hình “bán tự túc”, kết hợp giữa sự linh hoạt của du khách và sự hỗ trợ chuyên nghiệp của doanh nghiệp. Đây có thể là hướng đi phù hợp, vừa bảo đảm an toàn, vừa giữ được tinh thần tự do mà giới trẻ tìm kiếm.

Du lịch tự túc không chỉ là một xu hướng nhất thời. Đó là biểu hiện của một thế hệ dám đi riêng, dám trải nghiệm và dám học hỏi từ chính hành trình của mình. Khi được chuẩn bị kỹ lưỡng và định hướng đúng, những chuyến đi tự do ấy sẽ góp phần tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam năng động hơn, sâu sắc hơn và bền vững hơn.

THU HẰNG