Bảo đảm cung cấp nước sạch dịp Tết ở vùng ngoại thành

Chủ động thay đổi

Xây dựng từ năm 2004, Nhà máy nước An Tiến (thuộc Công ty CP Cấp nước thị trấn An Lão) đến nay hoạt động hơn 20 năm, song vẫn duy trì ổn định việc cấp nước sạch cho khoảng 5.000 hộ dân các xã An Tiến, An Thắng và một phần thị trấn An Lão cũ. Khác với nhiều nhà máy đi vào hoạt động cùng thời điểm, năm 2020, đơn vị chủ động đầu tư hệ thống bể lắng lamen hiện đại, công suất 3.000 m³/ngày, thay thế hệ thống cũ xuống cấp.

Theo ông Lương Văn Khu, quản lý Nhà máy nước An Tiến, nhờ hệ thống hiện đại được đầu tư, nguồn nước thô lấy từ sông Đa Độ được xử lý tự động qua hệ thống lamen, bảo đảm các thông số an toàn trước khi cấp cho người dân. Công tác kiểm soát chất lượng nước được thực hiện định kỳ hằng tháng bởi Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố theo quy chuẩn của Bộ Y tế. Nhà máy cũng duy trì nghiêm túc hoạt động nội kiểm để bảo đảm nguồn cung nước sạch tới người dân.

Xã Tân Minh cũng có cách làm hay trong việc chủ động đưa nước sạch về nông thôn. Khi Nhà máy nước Cấp Tiến (Hợp tác xã Dịch vụ nước sạch Gia Hưng) bộc lộ hạn chế về chất lượng và không đủ năng lực đầu tư nâng cấp, địa phương đã vận động xã hội hóa, mỗi hộ dân tự nguyện đóng góp 1,9 triệu đồng, cùng nguồn ngân sách nhà nước để triển khai dự án sử dụng nước sạch từ Công ty CP Cấp nước Hải Phòng. Đến tháng 1/2026, toàn bộ hộ dân trong vùng cấp nước cũ đã được sử dụng nguồn nước sạch ổn định, yên tâm sinh hoạt trong dịp Tết Nguyên đán năm nay.

"Năm nay là năm đầu chúng tôi được sử dụng nước sạch của Công ty CP Cấp nước Hải Phòng nên không còn thấp thỏm lo nước sinh hoạt không bảo đảm tiêu chuẩn trong dịp Tết như trước kia", ông Cao Xuân Đán, Trưởng thôn Phương Lai 2, xã Tân Minh nói.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố, giai đoạn 1998 – 2025, thành phố Hải Phòng (cũ) đã đầu tư xây dựng 161 công trình cấp nước nông thôn; tỉnh Hải Dương (cũ) xây dựng 78 công trình. Tuy nhiên, một số nhà máy quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu, không còn đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tính ổn định, cần được thay thế, tập trung tại các xã: Tiên Lãng, Tân Minh, Tiên Minh, Hùng Thắng, Chấn Hưng, một phần các xã thuộc địa bàn thành phố Chí Linh cũ.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết, hiện sở tiếp tục phối hợp với các địa phương đẩy nhanh tiến độ thay thế nguồn cấp nước tại 20 nhà máy nước quy mô nhỏ hoàn thành trong quý 1/2026. Dự kiến đến năm 2030 sẽ chấm dứt hoạt động thay thế nguồn cấp cấp nước đối với tất cả nhà máy nước không được cập nhật bổ sung vào Quy hoạch chuyên ngành cấp nước thành phố, bảo đảm 100% người dân khu vực nông thôn có nước sạch để sử dụng hằng ngày.

Sớm tháo gỡ điểm nghẽn

Tuy nhiên, quá trình triển khai chủ trương đưa nước sạch về nông thôn cũng gặp nhiều khó khăn. Một trong những điểm khó là định giá tài sản còn lại của các tổ chức, cá nhân đã đầu tư tại các nhà máy nước phải dừng hoạt động. Tiếp đó là vận động nhân dân tự nguyện đóng góp và các nguồn xã hội hóa hợp pháp để hoàn trả giá trị trên cho các tổ chức, cá nhân này. Nhiều hộ dân còn khó khăn, đi làm ăn xa hoặc vẫn giữ thói quen sử dụng nước giếng khoan, chưa muốn chuyển đổi. Trường hợp xã Tân Minh là ví dụ điển hình. Năm 2025, toàn xã có 5 nhà máy nước mi ni, nhưng chỉ vận động chuyển đổi được 1 nhà máy nước do Hợp tác xã Dịch vụ nước sạch Gia Hưng vận hành.

Theo lộ trình, thành phố yêu cầu các nhà máy nước còn lại tại các địa phương tiếp tục dừng hoạt động trong năm 2026 và 2027, hướng tới tất cả người dân nông thôn đều có nước sạch để dùng. Để đạt mục tiêu này, thành phố yêu cầu UBND các xã, phường chấm dứt thoả thuận dịch vụ cấp nước đối với tổ chức, cá nhân thực hiện dịch vụ cấp nước không đạt quy chuẩn trên địa bàn; vận động xã hội hóa và bố trí nguồn kinh phí từ ngân sách cấp nước tạm thời cho người dân trong thời gian thực hiện lựa chọn đơn vị cấp nước thay thế.

Thực tế cho thấy, nếu việc triển khai chủ trương của thành phố không được thực hiện quyết liệt, người dân nông thôn vẫn thấp thỏm lo ngại về chất lượng nước sinh hoạt.

Đơn cử, cuối tháng 1 vừa qua, tại xã Bắc Thanh Miện, một số hộ dân thôn Hoành Bồ phản ánh nước sinh hoạt có hiện tượng lắng cặn, xuất hiện tạp chất. Kết quả kiểm nghiệm của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng cho thấy công tác nội kiểm chất lượng nước của đơn vị cấp nước chưa đáp ứng yêu cầu theo Thông tư số 52/2024/TT-BYT của Bộ Y tế. UBND xã Bắc Thanh Miện đã xử phạt vi phạm hành chính 35 triệu đồng đối với Công ty TNHH một thành viên Nước sạch Hưng Đạo và yêu cầu khắc phục các hạn chế.

Tương tự, đầu tháng 1/2026, tại xã Kiến Minh, người dân phản ánh nước sinh hoạt có mùi lạ. Chính quyền địa phương đã kịp thời kiểm tra, yêu cầu Nhà máy nước Minh Tân dừng cấp nước từ bể lắng, vệ sinh toàn bộ hệ thống và chỉ cấp nước trở lại khi chất lượng đạt quy chuẩn. Dù các sự việc chỉ mang tính cục bộ, đã được chính quyền kịp thời vào cuộc xử lý, song cũng đặt ra yêu cầu cần quyết liệt hơn trong quản lý và tăng cường giám sát chất lượng nước của các đơn vị, nhất là trong thời điểm cận Tết.

Nước sạch là nhu cầu thiết yếu, gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng và chất lượng sống của người dân nông thôn. Để người dân không còn thấp thỏm mỗi dịp cuối năm, bên cạnh đầu tư hạ tầng, thành phố cần tiếp tục tăng cường kiểm tra độc lập, công khai kết quả kiểm nghiệm chất lượng nước, đồng thời có cơ chế hỗ trợ linh hoạt cho các địa phương khó khăn trong quá trình chuyển đổi. Chỉ khi đó, mục tiêu bảo đảm nước sạch ổn định, lâu dài cho khu vực nông thôn mới thực sự bền vững.

TUỆ MINH