'Làm mới' bánh chưng truyền thống

Sáng tạo

Gần 10 năm gắn bó với nghề gói bánh chưng, chị Nguyễn Thị Cúc ở xã Hà Tây không chỉ giữ được hương vị truyền thống mà còn khéo léo “làm mới” chiếc bánh chưng cổ truyền để phù hợp với nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. “Ngày trước chỉ gói bánh chưng nếp cái hoa vàng như ông bà để lại. Nhưng khoảng 3 năm nay, khách hỏi nhiều bánh gạo lứt, bánh gấc, rồi bánh nếp cẩm, mình cũng mạnh dạn làm thử”, chị Cúc chia sẻ.

Từ sự nhạy bén với thị hiếu, những chiếc bánh chưng gấc đỏ au, bánh chưng gạo lứt tím sẫm hay nếp cẩm dẻo thơm dần trở thành “đặc sản” của gia đình chị. Không chỉ người dân trong vùng, nhiều khách hàng ở xa cũng tìm đến đặt bánh làm quà biếu mỗi dịp Tết. “Bánh nhà tôi bán giá từ 50.000 – 60.000 đồng/chiếc. Quan trọng là phải giữ chất lượng, giá vừa phải để khách yên tâm đặt lâu dài”, chị Cúc nói.

Theo chị Cúc, ngay từ đầu tháng chạp, gia đình chị bắt đầu nhận đơn, chuẩn bị nguyên liệu và sắp xếp nhân công. Cao điểm nhất là từ rằm tháng chạp đến 30 Tết, mỗi ngày gia đình chị gói từ 150 - 250 chiếc bánh, trong đó khoảng 50% là các loại bánh “biến tấu” như gạo lứt, gấc, nếp cẩm. Theo chị Cúc, người Việt ngày Tết ai cũng thích có màu sắc, nhất là màu đỏ - màu may mắn. Bánh chưng gấc, bánh chưng nếp cẩm vì thế được nhiều người đặt.

Cũng lựa chọn con đường vừa giữ truyền thống vừa sáng tạo, chị Nguyễn Thị Sinh ở xã An Dương gắn bó với nghề gói bánh chưng được 10 năm. Những ngày giáp Tết, gia đình chị gói khoảng 200 - 300 chiếc bánh/ngày, chủ yếu theo đơn đặt hàng. Bánh của gia đình chị đủ loại từ bánh chay, bánh gạo lứt, nếp cẩm đến bánh nhân đường… tùy theo yêu cầu của khách.

Chị Sinh cho biết để chiếc bánh chưng nếp cẩm hay bánh chưng gấc đạt được độ dẻo, màu đẹp và vị hài hòa, người làm bánh phải rất kỳ công từ khâu chọn gạo đến canh lửa. “Gạo nếp cẩm phải chọn loại đều hạt, ngâm đủ thời gian, khi luộc bánh, lửa không được quá to hay quá nhỏ. Chỉ cần sơ suất một chút là bánh sẽ nhão hoặc khô, màu không lên chuẩn”, chị Sinh chia sẻ.

Bánh chưng chay thực dưỡng

Nếu ở các gia đình, việc “đổi sắc” bánh chưng chủ yếu đến từ việc sử dụng gạo gấc, gạo lứt, nếp cẩm để tạo màu sắc tự nhiên, thì tại một số cơ sở ẩm thực chay, chiếc bánh chưng Tết lại được tiếp cận theo hướng mới - bánh chưng chay thực dưỡng.

Tại nhà hàng chay Viên Minh ở phố Nguyễn Thị Duệ, phường Lê Thanh Nghị, bánh chưng chay không chỉ là món ăn ngày Tết mà còn là sản phẩm mang thông điệp ăn uống lành mạnh. Công thức bánh được điều chỉnh phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại nhưng vẫn giữ tinh thần bánh chưng cổ truyền. Gạo nếp được ngâm với nước rau ngót tạo màu xanh dịu hoặc nước là giềng giúp bánh dễ ăn, không gây nóng; nhân bánh là sự kết hợp của các loại đậu và hạt tự nhiên.

Chị Nguyễn Phương Hiền, chủ nhà hàng chay Viên Minh cho biết, đây là năm thứ ba nhà hàng gói bánh chưng chay với các dòng sản phẩm chính: Bánh chay gạo nếp cái hoa vàng, gạo lứt và gạo nếp cẩm. Nhân bánh là các loại nấm, đỗ, hạt sen. Đặc biệt, năm nay nhà hàng còn đưa ra sản phẩm bánh chưng cốm và bánh chưng nhân các loại hạt để đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ẩm thực mới của khách hàng.

Bánh chưng cốm là món khá đặc biệt và cũng rất ít nơi làm. Bánh được làm từ gạo nếp trộn cốm, gói theo lối truyền thống. Tuy nhiên, giá của loại bánh này khá cao, khoảng 120.000 - 150.000 đồng/chiếc nên nhà hàng không làm nhiều. Riêng với bánh chưng chay là các loại như hạt sen, hạt óc chó, hạnh nhân.. các loại hạt tạo vị thanh, bùi, phù hợp xu hướng ăn uống lành mạnh ngày Tết. Giá mỗi chiếc bánh dao động từ 60.000 – 80.000 đồng, riêng bánh đặc biệt có giá 120.000 đồng/chiếc.

“Chúng tôi không muốn làm mất đi bản sắc bánh chưng truyền thống, mà chỉ làm cho chiếc bánh thêm phong phú, phù hợp với thị hiếu, nhất là những người thích ăn chay”, chị Hiền chia sẻ.

Tại nhà hàng chay Trường Thọ, phường Lê Chân, món bánh chưng chay nhân các loại hạt cũng đang là lựa chọn của nhiều khách hàng. Chị Nguyễn Diệu Thúy ở phường phố Hồ Sen cho biết, ngày Tết chị thường chọn các món chay làm mâm lễ, năm nay chị chọn bánh chưng chay nhân là các loại hạt của nhà hàng chay Trường Thọ. Vỏ bánh là gạo nếp cái hoa vàng, nhân được kết hợp của hạt sen, đậu gà, đậu năng, hạt điều cùng một số hạt dinh dưỡng như óc chó, hạnh nhân…, tạo vị bùi, béo nhẹ, dễ ăn và phù hợp với xu hướng ẩm thực lành mạnh. Dịp rằm tháng chạp, chị mua thử 1 cặp về ăn, bánh không ngấy như nhân thịt, các loại hạt ăn rất bùi và thơm.

Từ những căn bếp gia đình đến các cơ sở ẩm thực, bánh chưng Tết hôm nay vẫn giữ nguyên hồn cốt của đất trời, nhưng đã khoác lên mình những “sắc áo” mới. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và sáng tạo không chỉ giúp nghề gói bánh chưng tiếp tục được gìn giữ, mà còn khiến hương vị Tết thêm phong phú, lan tỏa bền lâu trong đời sống hiện đại.

HÀ VY