Bâng khuâng chiều cuối năm
Tôi yêu chiều 30 Tết không để đâu cho hết. Tiếng nói, lời chào sao duyên dáng, ngọt ngào đến thế, chất chứa bao nhiêu là nghĩa là tình.
Cái ngõ tôi ở chừng hơn hai chục nóc nhà nằm quay mặt vào nhau, dài sáu chục mét, quanh co. Ngõ cụt. Ngày thường vắng lặng như chùa Bà Đanh. Có nhà cửa đóng suốt năm. Ấy vậy mà những ngày giáp Tết đông như làng vào hội. Toàn người đi làm ăn xa về. Ông bạn tôi cười bảo: "Không về coi như không ăn tết. Về để được thắp nén nhang lên bàn thờ gia tiên ông bà, cha mẹ. Về để thăm họ hàng, làng xóm sau một năm đi chiến đấu xứ người. Khối người không về được, cứ đến chiều 30 Tết thấy lòng dạ cồn cào, da diết. Như người mắc lỗi".
Hóa ra dù ở đâu, gần hay xa, thành đạt hay thất bại, quê hương luôn là nơi vịn cho người ta đứng vững trước giông gió cuộc đời. Những ngày này bao nhiêu phiền toái giận hờn, bao nhiêu lo âu lộn xộn trong năm đều quẳng hết xuống sông, xuống biển. Vẫn là con ngõ ấy hôm nay bừng sáng rực rỡ. Vẫn là những con người của hôm qua, hôm kia mà sao tiếng nói tiếng cười rộn ràng ân tình và đáng yêu biết nhường nào. Tôi cứ ao ước giá như ngày nào cũng là 30 Tết, để tình người thêm đằm thắm, lời nói thêm dịu dàng.
Qua ngày ông Táo chầu giời thời khắc như trôi nhanh không kịp níu giữ. Thời tiết ngày giáp Tết hình như giúp người ta khỏe hơn những tháng khác. Những người vợ công việc tất bật như thế mà nét mặt vẫn tươi như hoa vừa nở. Tài thật. Tự nhiên thấy các bà vợ đẹp hẳn lên, đôi mắt sáng hơn, đôi má cũng hồng hơn. Trong nhà đã có chậu đào, chậu quất, chậu mai. Dường như ngày Tết mà không sắm sửa mỗi thứ một ít thì lòng dạ không yên. Những niềm vui đơn sơ bình dị ấy tưởng rất riêng mà hóa ra lại rất chung.
Bờ đê cao ngang tầm mắt. Bên kia đê là sông Thái Bình. Bên đây là những ruộng đào bát ngát và các loài hoa đang khoe sắc. Bất giác tôi nhớ nơi đây, hơn năm chục năm trước, tháng 12 năm 1972, từng chịu nhiều trận ném bom khốc liệt của không quân Mỹ. Làng mạc tan hoang đổ nát. Hố bom chi chít liền liền. Hàng ngàn gốc đào bật rễ, dập nát. Màu đỏ của máu, màu đỏ của hoa đào trộn lẫn. Day dứt và nhức nhối. Nhưng những vệt máu chưa khô chẳng làm ai sợ. Vừa dứt tiếng bom, khói lửa còn mù mịt những người còn sống đã ào ra cứu chữa người bị thương đến tận sáng mới xong. Lại ra đồng làm cỏ bón phân cho lúa, lại xuống ruộng đào tuốt lá, uốn cành.
Tôi yêu chiều 30 Tết không để đâu cho hết. Tiếng nói, lời chào sao duyên dáng, ngọt ngào đến thế, chất chứa bao nhiêu là nghĩa là tình. Mọi người rủ nhau đi thăm viếng mộ phần, mời gia tiên về ăn tết cùng cháu con. Cả nước cùng làm như thế. Đó là chuẩn mực, là riêng biệt, chỉ có dân tộc Việt mình mới có cái phong tục tốt đẹp này.
Tôi yêu những câu chuyện truyền kì, chuyện về sự tích thờ ông Công ông Táo, chuyện về ngày cúng tất niên, chuyện về sự tích hoa đào vì sao màu đỏ. Tôi yêu, yêu hết. Yêu luôn cả ngọn gió bấc buốt giá chiều 30 Tết, đến đám mây lãng đãng trôi ngang. Yêu tiếng chim gáy gù trầm ấm, đến tiếng chim chích chòe gọi bạn, mà nghe như Tết đến xuân về.
Tôi đi trên những con đường mới mở, tự nhiên thấy lòng bâng khuâng. Những gương mặt của xóm làng, của phố phường, của con người phơi phới đầy ắp nét xuân. Cái khoảnh khắc mơ hồ ấy có thật mà như không có thật. Tưởng nắm được trong tay mà hóa ra không phải. Thật và mơ đan xen ngay cửa ngõ thành phố. Như hương thơm. Như gió thoảng.
Mùa xuân ơi! Tất cả đã mở cửa sẵn sàng đón chào Người.