Ngày xuân vãng cảnh đền thờ Khúc Thừa Dụ

Đền thờ Khúc Thừa Dụ tọa lạc tại thôn Cúc Bồ, xã Kiến Quốc, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương cũ, nay là xã Khúc Thừa Dụ, thành phố Hải Phòng. Đền thờ 3 vị anh hùng dân tộc - 3 đời họ Khúc: Khúc Thừa Dụ, Khúc Thừa Hạo, Khúc Thừa Mỹ. Đền đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Đầu thế kỷ thứ X, triều đình phong kiến nhà Đường bắt đầu suy vong, nhân cơ hội này, Khúc Thừa Dụ, một hào trưởng có uy tín, ảnh hưởng lớn trong vùng, xuất thân ở đất Hồng Châu dấy binh khởi nghĩa, đánh chiếm phủ Tống Bình - Đại La, tự xưng là Tiết độ sứ.

Vùng đất Hồng Châu sau chia thành Thượng Hồng - mạn trên giáp Hưng Yên và Hạ Hồng từ Bình Giang đến giáp Quảng Yên - Quảng Ninh, là vùng rất rộng lớn, không chỉ Ninh Giang.

Để giữ vững chính quyền non trẻ vừa mới thành lập, ông đã cử phái bộ sang Trung Quốc thần phục, nhưng thực chất là dùng nhu, chế cương. Sau đó, nhà Đường đành phải công nhận chức quan này của ông.

Về hình thức, Giao Châu vẫn thuộc nhà Đường, nhưng thực chất sự kiện Khúc Thừa Dụ tự xưng Tiết độ sứ đã đặt nền móng cho nền độc lập, tự chủ của nước ta sau gần 1.000 năm bị phong kiến phương Bắc đô hộ. Ông đã được nhân dân tôn vinh là Khúc Tiên chúa.

Năm 907, Tiên chúa Khúc Thừa Dụ qua đời, con trai là Khúc Hạo thay cha điều hành đất nước, thực hiện nhiều cải cách quan trọng. Ông chia nước thành các cấp hành chính là: Lộ, phủ, châu, giáp, xã; tổ chức hệ thống chính quyền xuyên suốt từ Trung ương đến cơ sở. Ông cho sửa lại chế độ tô, thuế, lực dịch nặng nề mà triều đình nhà Đường đặt ra và thực hiện chính sách ngoại giao mềm mỏng, hòa hảo với phong kiến phương Bắc; chú ý gìn giữ biên cương.

Trung chúa Khúc Hạo được lịch sử đánh giá là người cải cách đầu tiên của thời quân chủ Việt Nam. Trong thời gian cầm quyền của ông, đất nước thái bình, dân chúng sống yên vui, kinh tế phát triển.

Năm 917, Khúc Hạo mất, con trai là Khúc Thừa Mỹ kế vị chức Tiết độ sứ. Biết được dã tâm của quân Nam Hán quyết chiếm nước ta, Khúc Thừa Mỹ tích cực phòng thủ đất nước, nhưng thế giặc mạnh, ông đã chịu thất bại.

Tuy ba đời của dòng họ Khúc nối nghiệp lãnh đạo nước ta trong chưa đầy 30 năm, nhưng đã để lại một mốc son trong lịch sử dân tộc. Đó là thời kỳ đặt cơ sở cho nền độc lập, tự chủ và thực hiện những cải cách quan trọng.

Với công lao to lớn đó, năm 2004, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Hải Dương đã xây dựng đền thờ Khúc Thừa Dụ. Năm 2009, tỉnh Hải Dương tổ chức khánh thành và đưa công trình vào khai thác sử dụng. Nhân dân lấy ngày mất của Khúc Thừa Dụ (ngày 23 tháng 7 âm lịch) tổ chức lễ hội. Những ngày đầu năm mới, đền thờ Khúc Thừa Dụ trở thành điểm tham quan của người dân trong vùng và du khách.

Đền thờ Khúc Thừa Dụ nằm giữa vùng đất trù phú giáp đê sông Luộc, mặt quay theo hướng nam, nơi quanh năm nước chảy hiền hòa như ôm ấp những câu chuyện lịch sử ngàn năm.

Đường về đền vào độ xuân sang rợp bóng tre xanh, thoảng hương bưởi, hương cau. Tiết xuân se lạnh, nhưng không khí lễ hội đã rộn ràng, những đoàn người thành kính dâng hương, ai nấy đều mang trong lòng sự tri ân với bậc tiền nhân.

Để vào trong đền, du khách phải đi qua chiếc cầu đá, vào sân hội. Bước qua cổng tam quan, tôi chậm rãi dạo bước trên sân lát gạch cổ, lắng nghe tiếng chuông ngân từ gian chính điện. Ngôi đền uy nghiêm, mái đao cong vút, chạm trổ rồng phượng tinh xảo. Trước ban thờ, khói hương bảng lảng hòa cùng ánh sáng mờ ảo của những ngọn nến lung linh, tạo nên một không gian linh thiêng, trầm mặc. Tôi cúi đầu dâng nén nhang, lòng thầm tưởng nhớ về người anh hùng dân tộc Khúc Thừa Dụ – người đã khởi đầu thời kỳ độc lập, mở ra trang sử mới cho dân tộc Việt.

Rời chính điện, tôi men theo lối nhỏ ra phía sau đền, nơi có cây đa cổ thụ tán rộng che mát cả một góc sân. Gió xuân nhè nhẹ lay động những chùm lá non, như lời nhắc nhở rằng lịch sử vẫn luôn sống động trong từng gốc cây, viên gạch nơi đây.

Phía xa, sông Luộc lặng lờ trôi, soi bóng những nếp nhà đơn sơ, những cánh đồng xanh mướt mạ non – hình ảnh bình yên mà kiêu hãnh, như chính tinh thần tự cường của dân tộc Việt từ ngàn đời nay.

Dù thời gian có trôi qua, dù thế gian đổi thay, đền thờ Khúc Thừa Dụ vẫn sừng sững nơi đây, là chứng nhân cho một giai đoạn lịch sử vẻ vang. Mỗi dịp xuân về, tôi lại tìm đến chốn này, để lòng mình lắng lại trong những giá trị truyền thống, để thêm tự hào về cội nguồn dân tộc, và để thấy mùa xuân năm nay – như bao mùa xuân đã qua – vẫn vẹn nguyên ý nghĩa thiêng liêng.

NGUYỄN THỊ LAN ANH