Bánh lòng - quà ngày Tết của người Kinh Môn
Từ bao đời nay, bánh lòng đã trở thành hương vị Tết không thể thiếu của người dân khu vực Kinh Môn (Hải Phòng).
Đặc sản không thể thiếu
Từ bao đời nay, bánh lòng đã trở thành một thức quà đặc sản truyền thống của người dân khu vực Kinh Môn. Không chỉ là đặc sản riêng có của vùng đất An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương, bánh lòng còn chứa đựng câu chuyện lịch sử, nét văn hóa truyền thống và nỗi nhớ quê nhà của bao thế hệ người con xa xứ.
Không cầu kỳ hình thức, không rực rỡ sắc màu, nhưng trong tâm thức của bao thế hệ người dân nơi đây, bánh lòng là hương vị của Tết, là ký ức sum vầy và là biểu tượng cho tấm lòng thơm thảo của con cháu dâng lên tổ tiên mỗi độ xuân về.
Theo bà Nguyễn Thị Minh, một trong những người vẫn gìn giữ và làm bánh lòng theo phương thức truyền thống tại phường Phạm Sư Mạnh, bánh lòng là món ăn đặc trưng và gần như chỉ có ở Kinh Môn. “Với người dân Kinh Môn, cứ thấy bánh lòng là thấy Tết. Trên bàn thờ gia tiên ngày đầu năm mới, nhất định phải có đĩa bánh lòng để bày tỏ lòng thành kính với ông bà, tổ tiên”, bà Minh chia sẻ.
Bánh lòng không chỉ là món ăn dân dã mà còn gắn với chiều sâu lịch sử vùng An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương. Tương truyền thời nhà Trần chống giặc Nguyên Mông, người dân đã làm một loại lương khô từ gạo nếp trộn đường, lạc, gừng để dự trữ khi bị vây hãm. Thứ lương thực giản dị ấy giúp quân dân cầm cự qua ngày gian khó. Theo thời gian, món lương khô được biến tấu, hoàn thiện và trở thành bánh lòng, đặc sản riêng của người dân khu vực Kinh Môn ngày nay.
Nguyên liệu làm bánh không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Gạo nếp cái hoa vàng được tuyển chọn kỹ lưỡng, cùng với vừng, lạc rang chín, một chút hương liệu tự nhiên để tạo nên mùi thơm đặc trưng. Gạo nếp sau khi xay xát được nổ thành bỏng, nghiền mịn thành bột, rồi trộn đều với các nguyên liệu khác theo tỷ lệ riêng. Qua nhiều công đoạn ép, nén, cắt, những chiếc bánh lòng vuông vức, chắc tay ra đời, mang vị ngọt thanh, bùi thơm của lạc, vừng hòa quyện với hương nếp mới.
Trước đây, bánh lòng thường có vị ngọt đậm. Tuy nhiên, để phù hợp với thị hiếu hiện nay, bà Minh có thể điều chỉnh độ ngọt theo yêu cầu của khách hàng. Điều đáng quý là dù thay đổi một vài chi tiết nhỏ, nhưng hồn cốt của chiếc bánh, vị thơm bùi đặc trưng và cách làm truyền thống - vẫn được gìn giữ nguyên vẹn.
Những năm gần đây, để hương vị cổ truyền lan tỏa xa hơn, sản phẩm Bánh lòng Bà Minh đã tham gia chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) và được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng sản phẩm mà còn là động lực để người làm nghề tiếp tục giữ gìn và phát huy giá trị ẩm thực truyền thống của quê hương.
Vơi nỗi nhớ quê nhà
.jpg)
Không chỉ hiện diện trong không gian thờ cúng ngày Tết, bánh lòng còn là sợi dây níu giữ ký ức quê hương đối với những người con xa xứ. Mỗi khi xuân về, nhiều người dù bận rộn đến đâu cũng cố gắng trở về Kinh Môn, chỉ để được nếm lại hương vị quen thuộc của chiếc bánh lòng mẹ mua, bà gói.
Anh Trần Văn Hùng, đang công tác tại Hà Nội, chia sẻ: “Tôi đi làm xa đã hơn chục năm, nhưng năm nào về quê ăn Tết cũng phải tìm mua bánh lòng. Với tôi, thiếu bánh lòng là thấy Tết chưa trọn vẹn. Vị bánh ngọt thanh của nếp, vị bùi của lạc, mùi thơm của gừng như kéo tôi trở lại những ngày thơ bé, cả nhà quây quần bên mâm cơm tất niên".
Mỗi lần trở lại thành phố sau kỳ nghỉ Tết, anh Hùng lại mang theo vài gói bánh lòng làm quà cho bạn bè, đồng nghiệp. Nhiều người ăn thử đều tấm tắc khen ngon, bất ngờ vì chiếc bánh nhìn giản dị mà hương vị lại đậm đà, thơm bùi đến vậy. Với anh, đó đơn giản là hương vị quen thuộc của quê nhà mà anh luôn muốn sẻ chia cùng mọi người.
Chính bởi hương vị mộc mạc nhưng đậm đà ấy mà bánh lòng Kinh Môn ngày càng được nhiều người biết đến. Du khách khi về du xuân, trẩy hội tại An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương thường chọn mua vài gói bánh làm quà.
Mỗi dịp Tết đến, xuân về, khi trên bàn thờ gia tiên lại xuất hiện đĩa bánh lòng thơm bùi, cũng là lúc người Kinh Môn thêm một lần nhắc nhớ về cội nguồn và gìn giữ hương vị quê hương cho các thế hệ mai sau.