Tranh chấp thừa kế đất đai không bắt buộc phải hòa giải tại địa phương
Theo pháp luật đất đai, không yêu cầu tất cả các tranh chấp đất đai phải hòa giải tại UBND xã, phường.
- Bà Nguyễn Thị Minh ở đường 20/10, phường Thủy Nguyên (Hải Phòng) hỏi, gia đình bà có 3 anh chị em, đang tranh chấp thửa đất rộng 300 m2 ở phường Thủy Nguyên là di sản thửa kế do bố mẹ mất năm 2021 để lại nhưng không có di chúc. Bà muốn khởi kiện vụ án tranh chấp đất đai này tới Tòa án Nhân dân khu vực 1 Hải Phòng. Vậy bà và các anh chị em có buộc phải thực hiện thủ tục hòa giải tranh chấp tại địa phương trước khi khởi kiện ra tòa án không?
- Luật sư Nguyễn Thị Thùy, Trưởng Văn phòng Luật sư Lam Sơn (Đoàn Luật sư thành phố) cho biết: Tại khoản 47 điều 3 Luật Đất đai 2024 thì tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai.
Theo điều 236 Luật Đất đai 2024, hiện nay chỉ có 2 cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai là Tòa án Nhân dân và UBND cấp có thẩm quyền. Căn cứ khoản 1, khoản 2 điều 235 Luật Đất đai 2024 thì Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc thông qua hòa giải ở cơ sở theo quy định.
Tại khoản 2, điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán quy định đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất mà chưa được hòa giải tại UBND xã, phường nơi có đất tranh chấp theo quy định tại điều 202 Luật Đất đai năm 2013 thì được xác định là chưa có đủ điều kiện khởi kiện quy định tại điểm b khoản 1 điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Còn đối với tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất như: tranh chấp về giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất, chia tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất... thì thủ tục hòa giải tại UBND xã, phường nơi có đất tranh chấp không phải là điều kiện khởi kiện vụ án.
Như vậy, trong tình huống của chị Minh hỏi trên, tranh chấp thừa kế đất đai hay còn gọi là tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất không bắt buộc phải hòa giải tại UBND xã, phường nơi có đất. Do đó, chị Minh có quyền gửi đơn khởi kiện luôn đến Tòa án Nhân dân khu vực 1 thành phố Hải Phòng theo quy định. Tuy nhiên, Nhà nước luôn khuyến khích các bên có thể hòa giải tranh chấp để bảo đảm trật tự trị an tại địa phương và giữ gìn tình cảm gia đình.