Mở rộng dư địa cho hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ Hải Phòng cất cánh

Động lực tăng trưởng và yêu cầu nội địa hóa

Năm 2025, Hải Phòng tiếp tục là điểm sáng tăng trưởng của cả nước với GRDP tăng 11,81%, đứng thứ hai toàn quốc và là năm thứ 11 liên tiếp duy trì mức tăng hai con số. Thu hút FDI vào các khu kinh tế, khu công nghiệp đạt 2,54 tỷ USD với 111 dự án; đầu tư trong nước đạt 364.334 tỷ đồng với 54 dự án. Lũy kế đến nay, toàn thành phố có 1.034 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 43 tỷ USD và 372 dự án DDI với tổng vốn trên 542.091 tỷ đồng đang hoạt động trong các khu kinh tế, khu công nghiệp.

Không chỉ mở rộng về quy mô, tăng trưởng kinh tế của Hải Phòng ngày càng rõ nét về chất lượng. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực chủ yếu, chiếm 44,4% GRDP, tăng 15,93% và đóng góp 7,48 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp trọng điểm phát triển ổn định, cho thấy sự dịch chuyển tích cực trong cơ cấu kinh tế theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Trong "bức tranh" đó, công nghiệp hỗ trợ được xác định là khâu then chốt nhằm nâng cao tính tự chủ và hiệu quả của sản xuất công nghiệp. Thực tế tại Công ty TNHH Universal Scientific Industrial Việt Nam (USI) thuộc Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C cho thấy tiềm năng nội địa hóa là hoàn toàn khả thi. Hiện nay, tỷ lệ nội địa hóa đối với nhóm vật liệu tiêu hao của USI đạt khoảng 70%. Doanh nghiệp đặt mục tiêu mỗi năm có thể tăng thêm khoảng 5% thông qua việc mở rộng hệ thống nhà cung ứng tại chỗ. Đáng chú ý, USI không chỉ đưa ra yêu cầu mà còn chủ động bố trí đội ngũ chuyên môn để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hoàn thiện sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, từ thực tế hợp tác, đại diện USI cũng nhấn mạnh doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước cần chủ động hơn trong nâng cao năng lực, từ đội ngũ kỹ sư, khả năng xử lý vấn đề kỹ thuật đến tổ chức sản xuất linh hoạt, đáp ứng tiến độ và yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc tích lũy kinh nghiệm thực tiễn được coi là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Đối với doanh nghiệp trong nước, ông Nguyễn Thành Phương, Tổng giám đốc Tập đoàn Sao Đỏ - chủ đầu tư Khu công nghiệp Nam Đình Vũ nhận định: Dù có nhiều lợi thế, hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ của Hải Phòng vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều chuỗi giá trị còn thấp; các doanh nghiệp hỗ trợ nội địa chủ yếu mới tham gia ở các khâu giá trị thấp, trong khi số lượng nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 đạt tiêu chuẩn quốc tế còn hạn chế. Thực tế này cho thấy, phát triển công nghiệp hỗ trợ không chỉ là yêu cầu tất yếu từ quá trình thu hút đầu tư, mà còn là vấn đề đặt ra cấp thiết đối với chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh dài hạn của kinh tế Hải Phòng.

Tăng cường kết nối, hoàn thiện thể chế

Theo các chuyên gia, công nghiệp hỗ trợ không đơn thuần là lĩnh vực “đi sau” phục vụ sản xuất, mà giữ vai trò nền tảng đối với năng lực tự chủ của nền công nghiệp.

Ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Shinec (chủ đầu tư Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền) cho rằng Hải Phòng cần sớm ban hành một nghị quyết chuyên đề về phát triển công nghiệp hỗ trợ đến năm 2030. Theo ông Điệp, nghị quyết này không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị của thành phố mà còn đóng vai trò là khung chính sách dài hạn, xác lập các mục tiêu cụ thể về tỷ lệ nội địa hóa, số lượng doanh nghiệp trong nước đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng FDI và số đơn hàng kết nối thực tế. Việc giao nhiệm vụ, chỉ tiêu rõ ràng cho từng sở, ngành sẽ giúp quá trình triển khai được đồng bộ, đưa phát triển công nghiệp hỗ trợ từ trạng thái tự phát sang định hướng bài bản, có chiến lược.

Bên cạnh việc hoàn thiện khung chính sách và nâng cao năng lực doanh nghiệp, tổ chức kết nối cung – cầu một cách thực chất giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa được xem là điều kiện quyết định để các mục tiêu phát triển công nghiệp hỗ trợ đi vào thực tiễn.

Bà Phạm Thị Hà Thu, Giám đốc vùng Đông Bắc của Hội Doanh nghiệp cung ứng khu công nghiệp Việt Nam, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Xăng dầu Nam Ninh cho rằng các doanh nghiệp FDI tại Hải Phòng nhìn chung rất cởi mở và thiện chí trong việc tìm kiếm nhà cung cấp mới, song thực tế cho thấy “cung và cầu chưa thực sự gặp nhau”. Với sự hỗ trợ của Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, Hội Doanh nghiệp cung ứng khu công nghiệp Việt Nam đã làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp FDI để kết nối theo nhu cầu cụ thể. Kết quả, 35 doanh nghiệp hội viên đáp ứng yêu cầu của LG Display; 16 doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của LG Innotek, trong đó 11 doanh nghiệp được phê duyệt vào vòng thẩm định tiếp theo và 4 doanh nghiệp được LG Electronics đưa vào danh sách hợp tác.

Tuy nhiên, theo bà Thu, nhiều doanh nghiệp địa phương vẫn gặp hạn chế trong tiếp cận cơ hội do chưa chủ động tìm kiếm thông tin hoặc chưa nắm rõ quy trình, yêu cầu làm việc với các nhà máy FDI, khiến dư địa hợp tác chưa được khai thác hết.

Để thúc đẩy hình thành chuỗi cung ứng bền vững giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa, bà Phạm Thị Hà Thu cho rằng các doanh nghiệp FDI cần bố trí đầu mối phối hợp trực tiếp với nhà máy để làm rõ nhu cầu về sản phẩm, dịch vụ và tiêu chuẩn kỹ thuật; đồng thời công khai danh mục hàng hóa, dịch vụ có nhu cầu tìm kiếm hoặc thay thế nhà cung cấp. Trên cơ sở này, Hội Doanh nghiệp cung ứng khu công nghiệp Việt Nam sẽ kịp thời kết nối với doanh nghiệp địa phương. Bên cạnh đó, việc tổ chức tham quan nhà máy, tìm hiểu quy trình sản xuất và tiếp nhận, đánh giá sản phẩm mẫu được coi là giải pháp cần thiết để doanh nghiệp trong nước từng bước đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp FDI…

Trong bối cảnh Hải Phòng đang tiếp tục mở rộng không gian phát triển công nghiệp, với hệ thống các khu công nghiệp, khu kinh tế ngày càng hoàn chỉnh và định hướng hình thành các khu kinh tế chuyên biệt theo ngành, dư địa cho công nghiệp hỗ trợ là rất lớn.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, chỉ khi các chính sách được hoàn thiện đồng bộ, năng lực doanh nghiệp nội địa được nâng lên thực chất và cơ chế kết nối cung - cầu được tổ chức hiệu quả, công nghiệp hỗ trợ mới có thể phát huy vai trò nền tảng của mình.

Đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ vì vậy không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa mà còn là bước đi chiến lược để Hải Phòng củng cố năng lực tự chủ sản xuất, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và bảo đảm tăng trưởng công nghiệp bền vững trong dài hạn.

LÊ HIỆP