Giữ nét đẹp lễ xuân, đừng để mê tín làm méo mó tín ngưỡng

Mỗi độ Tết đến, xuân về, dòng người nô nức đi lễ đã trở thành hình ảnh quen thuộc tại các khu di tích, điểm du lịch tâm linh. Đây là một nét đẹp văn hóa lâu đời, thể hiện tinh thần hướng thiện của dân tộc.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng mạnh mẽ của các hoạt động lễ bái đầu năm, những biểu hiện mê tín dị đoan cũng có chiều hướng nảy sinh, thậm chí biến tướng tinh vi.

Tại Hải Phòng, trong 3 ngày đầu năm Bính Ngọ 2026, khu di sản thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc đón hơn 65.000 lượt khách tham quan; di sản thế giới chùa Thanh Mai đón gần 3.000 lượt khách; cụm di tích Kinh Môn đón hơn 30.000 lượt khách tham quan; khu di tích quốc gia đặc biệt đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm thu hút hơn 225.000 lượt khách; hơn 1 vạn nhân dân và du khách đã về tham quan, chiêm bái đền Tranh...

Những con số này cho thấy nhu cầu đi lễ đầu năm của người dân ngày càng lớn, phản ánh đời sống tinh thần được quan tâm hơn trong xã hội hiện đại.

Đi lễ đầu xuân giúp con người tìm về không gian tĩnh tại sau một năm nhiều bộn bề. Nhiều gia đình coi đây là dịp gắn kết các thế hệ, giáo dục con cháu về truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Nếu được thực hành đúng nghĩa, đi lễ đầu năm là một nét đẹp văn hóa giàu giá trị nhân văn.

Tuy nhiên, không ít người thay vì tìm sự an lạc lại đặt nặng việc cầu tài, cầu lộc, cầu thăng quan tiến chức. Từ đó vô tình để cho những hành vi mê tín dị đoan dễ dàng trục lợi.

Xem bói, dâng sao giải hạn, mua “kim bài Thái Tuế”, “giải tam tai”… đều là những hoạt động thiếu cơ sở khoa học nhưng vẫn thu hút không ít người tham gia. Đặc biệt vào dịp Tết, trên không gian mạng xuất hiện các quảng cáo “giải hạn trọn gói”, “xem vận mệnh cả đời” hay những bài xin địa chỉ xem bói, dâng sao.

Không ít người sẵn sàng chi tiền và vô tình tiếp tay cho các hành vi trục lợi.

Mê tín làm lệch lạc nhận thức, khiến một số người tin rằng vận mệnh phụ thuộc vào “sao chiếu”, “năm hạn” thay vì nỗ lực cá nhân. Đồng thời, mê tín dị đoan còn tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự.

Thực tế đã có những vụ việc lợi dụng tâm linh để lừa đảo. Điển hình như trường hợp “cô đồng bổ cau” Trương Thị Hương ở thị xã Kinh Môn cũ bị tuyên phạt hơn 7 năm tù vì lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Vụ việc là hồi chuông cảnh tỉnh cho thấy nếu không kiểm soát tốt, niềm tin tâm linh rất dễ bị biến thành công cụ trục lợi.

Nguyên nhân của thực trạng này một phần do cuộc sống nhiều áp lực, nhu cầu tìm điểm tựa tinh thần tăng cao, khiến một số người dễ tin vào những lời hứa hẹn “giải hạn”, “đổi vận”. Đồng thời là sự thương mại hóa hoạt động tâm linh ở một số nơi khi lễ hội thiếu quản lý chặt chẽ.

Chỉ thị số 55-CT/TW của Ban Bí thư về tổ chức Tết Bính Ngọ 2026 nhấn mạnh yêu cầu vui tươi, lành mạnh, tiết kiệm; quản lý lễ hội bảo đảm văn minh, tránh hình thức, lãng phí. Đây là định hướng quan trọng để các địa phương triển khai đồng bộ.

Tuy vậy, để ngăn chặn mê tín dị đoan hiệu quả, ngành văn hóa và chính quyền cơ sở cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hoạt động xem bói, bán bùa chú, tổ chức “giải hạn” thu tiền trái quy định. Công tác tuyên truyền phải đi trước một bước, giúp người dân hiểu rõ đâu là tín ngưỡng lành mạnh, đâu là mê tín.

Các cơ quan tuyên truyền cần tiếp tục phát huy vai trò định hướng dư luận, kiên trì phê phán các biểu hiện lệch chuẩn, đồng thời lan tỏa những cách thực hành tín ngưỡng văn minh. Các cơ sở tôn giáo cũng có trách nhiệm hướng dẫn phật tử hành lễ đúng nghi thức, nhấn mạnh giá trị tu tâm, tích đức thay vì chạy theo lễ vật hay nghi lễ hình thức.

Quan trọng hơn cả vẫn là sự tỉnh táo của mỗi người dân. Đi lễ đầu năm là để tìm sự an yên trong tâm. Bình an không đến từ lá bài, quả cau, bát nước hay những lời phán vô căn cứ, mà đến từ lối sống tử tế, từ lao động chăm chỉ và sự chuẩn bị chủ động cho tương lai.

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc nhưng không tiếp tay cho những hành vi phản khoa học. Một mùa lễ hội văn minh là khi người dân đi lễ với tâm thế thành kính, hiểu biết, không còn cảnh chen lấn, không dâng sao, giải hạn.

Xuân mới đang mở ra với nhiều kỳ vọng. Để niềm vui trọn vẹn, mỗi người hãy trân trọng tín ngưỡng, nhưng kiên quyết nói không với mê tín dị đoan.

LINH LINH