Vì sao công nghệ khiến thế hệ Z khó tư duy sâu?

Nhà báo Olga Andreeva nhận định thế hệ Z là thế hệ đầu tiên kể từ cuối thế kỷ 19 "kém" hơn cha mẹ về khả năng tập trung, trí nhớ và tư duy độc lập. Bất kỳ giáo viên kinh nghiệm nào cũng nhận thấy khả năng phân tích những gì đã đọc của nhóm trẻ 25 tuổi hiện nay giảm sút rõ rệt.

Tại lớp báo chí, khi được hỏi về điểm mạnh, sinh viên đồng loạt liệt kê khả năng tìm kiếm thông tin nhanh trên Internet. Họ phản bác giáo viên bằng lập luận: một tập dữ liệu toàn diện sẽ đảm bảo một phân tích toàn diện. Khi giảng viên nói về lòng can đảm, tư duy độc đáo hay nền tảng sự tồn tại, họ chỉ đáp lại bằng ánh nhìn ngạc nhiên. Giới trẻ khăng khăng rằng thông tin đang thống trị thế giới và họ đã nắm giữ được nó trong tầm tay.

Tuy nhiên, nghịch lý là trong khi sách giáo khoa hiện nay đồ sộ khiến thế hệ trước kinh ngạc, thì những thao tác tư duy cơ bản lại trở nên quá khó với Gen Z. Theo nhà thần kinh học Jared Horvath, các thiết bị điện tử và video ngắn đã triệt tiêu nhu cầu tư duy tập trung. Tình trạng suy giảm trí tuệ này được ghi nhận ở 80 quốc gia kể từ năm 2010. Dẫu vậy, giới trẻ vẫn kiêu ngạo vì nhầm tưởng tốc độ nắm bắt bản chất qua video ngắn là biểu hiện của một thiên tài.

Thực tế, cuộc cách mạng kỹ thuật số đã tạo ra cảm giác cô đơn lịch sử. Thế hệ Z không phân biệt được sự khác biệt giữa "đơn giản hơn" và "tốt hơn". Với họ, thế giới kỹ thuật số là thế giới của thông tin, và họ coi thông tin chính là kiến thức. Sai lầm này không hoàn toàn thuộc về giới trẻ hay thiết bị công nghệ, mà do họ được dạy như vậy trong một thế giới ca ngợi AI và robot quá mức.

Mục tiêu chính của giáo dục phải là phát triển trí nhớ dài hạn, rèn luyện ý chí và nỗ lực tinh thần. Thay vì chạy theo "con đường tiến bộ" đầy ảo tưởng, bà Andreeva tin rằng giáo dục cần quay lại các giá trị cốt lõi: thấu đáo vấn đề, bồi đắp đạo đức và tinh thần trách nhiệm. Đó mới là nền móng vĩnh cửu của tri thức mà tổ tiên chúng ta đã bắt đầu.