Bài toán 133 tỷ USD chưa có lời giải của Mỹ

Bế tắc về hoàn tiền

Theo tomorrowsaffairs, trong phán quyết với tỉ lệ 6-3, Tòa án Tối cao Mỹ kết luận Tổng thống Donald Trump không có thẩm quyền áp thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977. Tòa cho rằng đạo luật này không trao cho tổng thống quyền đánh thuế, vốn thuộc về Quốc hội.

Hai trong số ba thẩm phán do ông Trump bổ nhiệm đã đứng về phía đa số khi bác bỏ biện pháp thuế quan được xem là một phần quan trọng trong chương trình nghị sự nhiệm kỳ hai của ông.

Vấn đề phát sinh là khoản tiền 133 tỷ USD mà Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ đã thu theo IEEPA tính đến giữa tháng 12/2025. Tòa án không đưa ra hướng dẫn cụ thể về việc hoàn trả số tiền này.

Luật sư thương mại Joyce Adetutu, đối tác tại Vinson & Elkins, nhận định các nhà nhập khẩu nhiều khả năng sẽ được hoàn tiền, nhưng quá trình này sẽ không diễn ra ngay lập tức và có thể “gập ghềnh” trong thời gian dài. Theo một ghi chú của hãng luật Clark Hill, quy trình hoàn tiền có thể cần sự phối hợp giữa Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ, Tòa Thương mại Quốc tế tại New York và các tòa cấp dưới.

Trong ý kiến phản đối, Thẩm phán Brett Kavanaugh chỉ trích việc tòa không làm rõ cơ chế hoàn tiền, cho rằng quy trình này có thể trở thành một “mớ hỗn độn”. Ông Trump cũng bày tỏ quan điểm quyết định của tòa là đáng xấu hổ và dự đoán các tranh chấp có thể kéo dài nhiều năm.

Theo ước tính của TD Securities, nếu có hoàn tiền, quá trình triển khai có thể mất từ 12 đến 18 tháng. Dù đã có tiền lệ trong thập niên 1990 khi tòa yêu cầu hoàn phí bảo trì cảng đối với hàng xuất khẩu, song giới chuyên gia cho rằng quy mô hàng nghìn nhà nhập khẩu và hàng chục tỷ USD lần này là chưa từng có.

Doanh nghiệp chờ đợi, người tiêu dùng khó hưởng lợi

Nhiều doanh nghiệp như Costco, Revlon và Bumble Bee Foods đã chủ động nộp đơn kiện yêu cầu hoàn tiền ngay cả trước khi Tòa án Tối cao ra phán quyết. Các luật sư cảnh báo quá trình kiện tụng có thể kéo dài ở nhiều khu vực tài phán, đặc biệt nếu xuất hiện tranh chấp giữa nhà sản xuất và nhà cung cấp về việc phân chia khoản hoàn trả.

Ryan Majerus, đối tác tại King & Spalding, cho rằng chính phủ có thể tìm cách đơn giản hóa thủ tục, ví dụ xây dựng cổng trực tuyến riêng để tiếp nhận hồ sơ. Tuy nhiên, theo bà Adetutu, chính phủ cũng có thể khiến quá trình này trở nên phức tạp, thậm chí buộc doanh nghiệp phải tiếp tục theo đuổi kiện tụng.

Người tiêu dùng, dù phải gánh mức giá cao hơn khi doanh nghiệp chuyển chi phí thuế sang giá bán, nhiều khả năng khó được hoàn tiền. Việc xác định phần chi phí tăng thêm do thuế cụ thể là rất phức tạp.

Ở cấp bang, một số quan chức đã yêu cầu chính phủ liên bang hoàn trả tiền thay mặt người dân. Thống đốc bang Illinois JB Pritzker cho rằng thuế quan khiến mỗi hộ gia đình trong bang thiệt hại 1.700 USD, tương đương 8,7 tỷ USD toàn bang, và cảnh báo sẽ có hành động tiếp theo nếu không được hoàn trả. Thủ quỹ bang Nevada Zach Conine cũng yêu cầu 2,1 tỷ USD để bù đắp chi phí thuế quan, với lý do bảo vệ quyền lợi các gia đình trong bang.

Việc chấm dứt thuế quan theo IEEPA có thể góp phần giảm áp lực lạm phát và hỗ trợ chi tiêu nếu các khoản hoàn tiền được thực hiện. Tuy nhiên, do nhiều lĩnh vực vẫn chịu mức thuế cao khác và chính quyền có thể áp dụng công cụ thay thế, tác động dự kiến được đánh giá ở mức khiêm tốn.

TT (tổng hợp)