Xung đột với Ukraine gây áp lực dài hạn lên kinh tế Nga
Khi cuộc xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ 5, các ước tính cho thấy Nga phải gánh chịu tổn thất kinh tế và quân sự vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD.
Theo hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ), cuộc chiến của Nga ở Ukraine bước sang năm thứ 5 với một thực tế ngày càng rõ ràng: thiệt hại lớn nhất mà Nga phải gánh chịu không nằm ở những vùng lãnh thổ bị tàn phá, mà ẩn sâu trong bảng cân đối kế toán, doanh thu bị mất và kho vũ khí cạn kiệt dần.
Tổn thất kinh tế
Theo Ngân hàng Thế giới, GDP Nga giảm 2,1% trong năm 2022 - năm đầu tiên của cuộc chiến. Dù tăng trưởng có phần phục hồi trong 2023 và 2024 nhờ các biện pháp kích thích tài chính và mở rộng sản xuất quốc phòng, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính tổng sản lượng kinh tế bị mất so với dự báo trước xung đột lên tới 200–250 tỷ USD trong 4 năm.
Các lệnh trừng phạt đã hạn chế nhập khẩu công nghệ, cắt giảm khả năng tiếp cận tài chính quốc tế và làm suy giảm đầu tư nước ngoài, những yếu tố được đánh giá sẽ tiếp tục kìm hãm năng suất và tăng trưởng dài hạn.
Một trong những cú sốc lớn nhất là việc các nước G7 đóng băng khoảng 300 tỷ USD tài sản dự trữ của Ngân hàng Trung ương Nga, thu hẹp đáng kể dư địa tài chính của Moskva. Việc mất quyền tiếp cận thị trường vốn phương Tây cũng làm giảm khả năng huy động nguồn lực bên ngoài.
Ngành dầu khí - trụ cột ngân sách liên bang, chịu tổn thất nặng. Báo cáo năm 2025 của Viện Kinh tế Kiev ước tính tổng thiệt hại tích lũy đối với lĩnh vực này kể từ năm 2022 khoảng 180 tỷ USD doanh thu bị mất do cấm vận, chuyển hướng thương mại và cơ chế áp giá trần. Để duy trì xuất khẩu, Nga đã đầu tư hơn 10 tỷ USD vào đội tàu chở dầu hoạt động bí mật, theo Bloomberg cuối năm 2025, song chi phí bảo hiểm và vận hành cao tiếp tục bào mòn lợi nhuận.
Trong nước, nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng cũng gia tăng. Bộ Xây dựng Nga ước tính riêng việc cải tạo hệ thống sưởi ấm và cấp nước đô thị đã cần ít nhất 50 tỷ USD - khoản chi có nguy cơ bị trì hoãn khi ngân sách ưu tiên quốc phòng. Ngoài ra, theo Ủy ban Điều tra Nga, đến tháng 11/2025, ít nhất 40 khu vực trong nước bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Ukraine, gây thiệt hại khoảng 600 tỷ rúp, tương đương hơn 7,8 tỷ USD.
Chi phí quân sự gia tăng
Bên cạnh thiệt hại kinh tế, chi phí quân sự cũng gia tăng đáng kể. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính đến cuối năm 2025, giá trị thay thế trang thiết bị quân sự bị phá hủy trong 4 năm giao tranh dao động từ 80 đến 120 tỷ USD, bao gồm hơn 3.000 xe tăng chiến đấu chủ lực, 6.000 xe bọc thép và khoảng 400 máy bay, trực thăng.
Một số tổn thất mang tính biểu tượng và tài chính lớn, như vụ chìm tàu chiến Moskva năm 2022 gây thiệt hại khoảng 750 triệu USD. Mỗi máy bay Sukhoi Su-34 hoặc Su-35 bị bắn hạ tương đương 40–50 triệu USD.
Báo cáo đầu năm 2026 của Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) cho biết Nga ngày càng phụ thuộc vào xe tăng dự bị từ thời Liên Xô. Việc thay thế bằng các hệ thống hiện đại như T-90M hoặc T-14 Armata, theo tốc độ sản xuất thời bình, có thể tiêu tốn từ 150 đến 200 tỷ USD trong thập kỷ tới.
Tổng hợp các ước tính về GDP bị mất, tài sản bị đóng băng, doanh thu năng lượng thất thoát, chi phí xuất khẩu gia tăng, tổn thất cơ sở hạ tầng và khí tài quân sự cho thấy tổng thiệt hại vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD.
Dù Moskva duy trì được ổn định kinh tế vĩ mô và từng bước thích nghi với các lệnh trừng phạt, gánh nặng tích lũy từ cuộc xung đột được đánh giá là một trong những tổn thất lớn nhất của Nga thời hậu Xô Viết. Khả năng phục hồi trong dài hạn sẽ phụ thuộc vào mức độ tiếp cận vốn quốc tế, năng lực tái cơ cấu và mức độ hội nhập trở lại với các thị trường lớn.