Mỗi lá phiếu góp phần kiến tạo Quốc hội và hệ thống HĐND các cấp đủ tầm, đúng chất

Bầu cử trong bối cảnh đặc biệt

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, cho rằng kỳ bầu cử diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt.

Đại hội XIV của Đảng đã thành công rất tốt đẹp, mở ra những định hướng lớn cho giai đoạn phát triển mới. Đồng thời, tiến trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, đổi mới tổ chức chính quyền địa phương và sắp xếp đơn vị hành chính đang được thúc đẩy mạnh mẽ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Điều đó đặt ra yêu cầu rất cao đối với chất lượng đại biểu và chất lượng “đầu vào” của các cơ quan dân cử.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, các điểm mới của kỳ bầu cử lần này không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là một “gói” đổi mới mang tính hệ thống, hướng tới ba mục tiêu lớn: bảo đảm tính đồng bộ về chính trị và tổ chức; tăng cường tính hiện đại, minh bạch trong phương thức; và nâng cao tính thực chất về chất lượng đại biểu.

Quan trọng hơn, những đổi mới ấy gửi gắm kỳ vọng để mỗi lá phiếu của cử tri tiếp tục góp phần kiến tạo một Quốc hội và hệ thống HĐND các cấp “đủ tầm”, “đúng chất”, theo kịp nhịp phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Giảm “độ trễ” vận hành

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, điểm mới đáng chú ý nhất là ngày bầu cử được ấn định vào chủ nhật 15/3/2026, sớm khoảng 2 tháng so với thông lệ các kỳ trước. Dự kiến, kết quả bầu cử sẽ được công bố sớm nhất vào ngày 22/3/2026; Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI dự kiến khai mạc ngày 6/4/2026 để thực hiện công tác nhân sự và xây dựng pháp luật.

Việc rút ngắn khoảng thời gian giữa Đại hội lần thứ XIV của Đảng và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, HĐND các cấp khóa mới sẽ giúp việc kiện toàn nhân sự, phân công cán bộ, triển khai nghị quyết Đại hội XIV và nghị quyết đại hội Đảng các cấp diễn ra đồng bộ, liên thông, ít “độ trễ.”

Trong điều hành quốc gia, “độ trễ” đôi khi không chỉ là thời gian. Nó có thể là sự chậm nhịp của hệ thống, là khoảng trống chính sách, là những nhiệm vụ cần quyết định sớm nhưng lại phải chờ “đủ quy trình.”

Khi mốc bầu cử và mốc kỳ họp đầu tiên được kéo lại gần, Nhà nước sẽ có thêm điều kiện để ổn định sớm bộ máy, khơi thông ngay từ đầu nhiệm kỳ các quyết sách quan trọng, nhất là trong giai đoạn đất nước cần bứt tốc, bối cảnh quốc tế biến động khó lường, đặt ra yêu cầu về cải cách thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đi kèm với việc ấn định ngày bầu cử sớm là rút ngắn thời gian các bước trong quy trình bầu cử. Thời gian từ khi kết thúc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử được rút từ 70 ngày xuống còn 42 ngày. Các mốc hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng được điều chỉnh tương ứng.

Đại biểu nhấn mạnh, tinh gọn là để tăng hiệu quả chứ không phải giảm chất lượng. Các khâu vẫn được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; phản ánh, khiếu nại, tố cáo được tiếp nhận và xử lý đúng pháp luật. Việc rút ngắn thời gian cũng tạo sức ép buộc hệ thống phải vận hành chuyên nghiệp hơn, phối hợp chặt chẽ hơn, dữ liệu cập nhật hơn, tránh tâm lý “chạy tiến độ”.

Đa dạng hóa phương thức tiếp xúc cử tri

Một điểm mới thể hiện rõ “hơi thở” của thời đại số là đa dạng hóa hình thức tiếp xúc cử tri. Hội nghị tiếp xúc cử tri có thể tổ chức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp, với điều kiện bảo đảm kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, phương thức này mở rộng không gian dân chủ, tạo điều kiện để cử tri tham gia thuận tiện hơn, đặc biệt tại địa bàn rộng, đông dân hoặc nhóm cử tri khó bố trí thời gian. Tuy nhiên, khi vận động bầu cử bước vào môi trường số, yêu cầu về xác thực, minh bạch, bình đẳng trong tiếp cận và an toàn thông tin càng phải được đặt cao.

Điều này đòi hỏi “trách nhiệm kép”: cơ quan tổ chức phải thiết kế quy trình chặt chẽ; người ứng cử tuân thủ quy tắc và pháp luật; truyền thông đưa tin chính xác; cử tri tỉnh táo trước thông tin sai lệch.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh kỳ bầu cử này, công nghệ được dùng rộng rãi ở nhiều khâu: quản lý danh sách cử tri, theo dõi tiến độ, tổng hợp, báo cáo kết quả.

Đáng chú ý, cử tri có thể mở ứng dụng VNeID để xem thông tin ứng cử viên nơi mình sinh sống, thay vì phải “đi tìm” như trước; dữ liệu bầu cử dự kiến được cập nhật định kỳ (chẳng hạn như 2 giờ/lần) từ các tổ bầu cử lên hệ thống, góp phần tăng tính kịp thời và giảm áp lực cho cán bộ cơ sở.

Ở đây, thông tin tiếp cận dễ hơn, giúp bầu cử “gần” hơn, cử tri có thể chủ động xem xét tiểu sử, quá trình công tác, chương trình hành động, từ đó cân nhắc lá phiếu của mình.

Một cuộc bầu cử ứng dụng công nghệ hiện đại "không để ai bị bỏ lại phía sau" chỉ vì khoảng cách số. Từ góc nhìn quản trị quốc gia, việc gắn bầu cử với dữ liệu số cũng phản ánh một xu thế lớn: từ quản lý bằng giấy tờ sang quản trị bằng dữ liệu. Và bầu cử với tính nghiêm ngặt và yêu cầu chính xác cao chính là một phép thử quan trọng cho năng lực quản trị số của hệ thống.

Nâng cao chất lượng đại biểu

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga khẳng định, chất lượng đại biểu ở đây không thể hiểu giản đơn là bằng cấp hay chức vụ. Chất lượng phải là tổng hòa của phẩm chất chính trị, đạo đức công vụ, năng lực chuyên môn, uy tín xã hội và quan trọng nhất là tinh thần đại diện cho nhân dân, lắng nghe nhân dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân.

Chất lượng cũng gắn liền với yêu cầu cơ cấu đại biểu hài hòa: đại biểu chuyên trách có tỷ lệ phù hợp; đại biểu nữ, đại biểu trẻ, đại biểu dân tộc thiểu số; đại biểu là trí thức, công nhân, nông dân, doanh nhân, văn nghệ sĩ… Tất cả nhằm bảo đảm tiếng nói nghị trường phản ánh được các lát cắt đa dạng của đời sống.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng không thể phân tích bầu cử 2026 - 2031 mà không đặt trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn và tái cấu trúc hệ thống. Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã năm 2025 được triển khai theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, với các nguyên tắc về tiêu chuẩn dân số, diện tích, yếu tố lịch sử, văn hóa, liền kề địa lý, yêu cầu quốc phòng, an ninh, gắn với đổi mới tổ chức bộ máy.

Tinh gọn bộ máy là một chủ trương lớn, thường đi kèm những “độ rung” nhất định: thay đổi về địa giới, tên gọi, cơ cấu, cách vận hành... Trong bối cảnh đó, bầu cử vừa là nhiệm vụ chính trị trọng đại, vừa là bài toán tổ chức ở mức cao, đòi hỏi phải chính xác, đồng bộ, kịp tiến độ, nhưng tuyệt đối không được sai sót.

Tạo đà cho cả nhiệm kỳ

Theo đại biểu, từ những đổi mới ấy, có thể bày tỏ một kỳ vọng rõ ràng, kết quả bầu cử sẽ phản ánh đúng ý chí và nguyện vọng của nhân dân, lựa chọn được những đại biểu thật sự xứng đáng, có phẩm chất, có năng lực, có uy tín, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, gần dân và hiểu dân.

Niềm tin vào cuộc bầu cử cũng là niềm tin vào năng lực tổ chức của hệ thống, vào sự đồng thuận xã hội và vào bản lĩnh của cử tri: cân nhắc, lựa chọn, và gửi gắm niềm tin. "Trong một thời đại mà tốc độ thay đổi có thể làm chúng ta có lúc choáng ngợp, thì lá phiếu của người cử tri - giản dị mà trang trọng vẫn là một cách để mỗi người dân góp phần định hình tương lai chung," bà Nguyễn Thị Việt Nga bày tỏ.

Theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, cuộc bầu cử được tổ chức thành công sẽ tạo ra không chỉ danh sách đại biểu trúng cử, mà còn tạo ra một khởi đầu vững vàng cho nhiệm kỳ mới; khởi đầu của một Quốc hội và hệ thống HĐND các cấp có chất lượng cao hơn; khởi đầu của một giai đoạn triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với tinh thần chủ động, đồng bộ, quyết liệt; khởi đầu của một kỳ vọng lớn lao: đất nước bứt phá bằng cải cách thể chế, bằng quản trị hiện đại, bằng sức mạnh đoàn kết và những quyết sách thấm đẫm tinh thần phụng sự nhân dân.

Đó là lý do để chúng ta tin tưởng rằng với những điểm mới đã được thiết kế và chuẩn bị, cuộc bầu cử là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước, là ngày hội lớn của toàn dân, có sức lan tỏa, tiếp thêm niềm tin và động lực cho cả một nhiệm kỳ phát triển mới.

TT (tổng hợp)