Cấp bách xử lý môi trường trước làn sóng dịch bệnh vật nuôi bùng phát mạnh
Trước diễn biến dịch bệnh làm chết gần 38.000 vật nuôi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn yêu cầu các địa phương khẩn trương khử trùng môi trường toàn diện, tiêm vaccine cho vật nuôi để ngăn chặn mầm bệnh phát tán.
Tính từ đầu năm 2026, gần 38.000 gia súc, gia cầm bị tiêu hủy vì dịch tả lợn châu Phi và Cúm gia cầm A/H5N1, cùng những diễn biến phức tạp của bệnh Dại đã đặt môi trường sống trước nguy cơ ô nhiễm dịch tễ nghiêm trọng. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vừa yêu cầu các địa phương khẩn trương ra quân tổng vệ sinh, tiêu độc khử trùng trên diện rộng.
Áp lực ô nhiễm từ các ổ dịch bùng phát
Theo báo cáo thực trạng môi trường dịch tễ, từ đầu năm đến nay, cả nước đã ghi nhận 225 ổ dịch tả lợn châu Phi tại 23 tỉnh, thành phố với gần 12.900 con lợn bị tiêu hủy. Cùng lúc đó, dịch Cúm gia cầm A/H5N1 và Viêm da nổi cục cũng khiến hàng chục nghìn vật nuôi chết, gây áp lực cực lớn lên công tác tiêu hủy và vệ sinh môi trường tại các địa phương.
Đáng báo động nhất về mặt an toàn môi trường sống là sự gia tăng các ca bệnh Dại trên động vật. Với 42 ca bệnh ghi nhận tại 9 tỉnh và đã có 7 người tử vong, mầm bệnh không còn chỉ nằm trong các khu chuồng trại mà đã phát tán ra khu vực dân cư, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dân.
Cơ quan quản lý nhận định, thời tiết giao mùa kết hợp với việc vận chuyển động vật gia tăng đang tạo điều kiện lý tưởng cho mầm bệnh tồn lưu trong môi trường phát triển nhanh. Nếu không được xử lý triệt để, các khu vực chôn lấp, bãi chăn thả và điểm tập kết chất thải sẽ trở thành những "nguồn ô nhiễm di động".
Chiến dịch làm sạch môi trường dịch tễ toàn quốc
Để bảo vệ môi trường và cắt đứt chuỗi lây truyền, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn yêu cầu các địa phương triển khai "Tháng tổng vệ sinh, khử trùng, tiêu độc môi trường" đợt 1/2026 vào tháng 3 tới. Đây là chiến dịch mang tính then chốt để làm sạch hệ sinh thái chăn nuôi và khu vực công cộng.
Bộ yêu cầu chính quyền cơ sở thành lập các đội phản ứng nhanh, tập trung phun thuốc sát trùng tại những "điểm nóng":
- Khu vực sản xuất và kinh doanh: Chuồng trại hộ gia đình, bãi chăn thả, chợ buôn bán động vật sống, các điểm thu gom sản phẩm tươi sống.
- Khu vực nguy cơ cao: Những nơi từng có dịch, điểm chôn lấp, xử lý tiêu hủy động vật và các bãi tập kết chất thải chăn nuôi.
- Khu vực biên giới: Các đường mòn, lối mở nơi thường xảy ra vận chuyển trái phép phải được áp dụng biện pháp vệ sinh sát trùng nghiêm ngặt nhất.
Yêu cầu kỹ thuật quan trọng trong đợt ra quân này là phải thực hiện vệ sinh cơ giới trước khi phun thuốc. Việc quét dọn, cọ rửa bẩn thỉu và phát quang bụi rậm không chỉ giúp môi trường thông thoáng mà còn giúp hóa chất sát trùng tiếp xúc trực tiếp và tiêu diệt mầm bệnh hiệu quả hơn.
Song song với việc làm sạch môi trường vật lý, giải pháp tạo "lá chắn sinh học" thông qua tiêm chủng được đặc biệt chú trọng. Bộ yêu cầu các địa phương tổ chức tiêm phòng đại trà, đảm bảo tối thiểu 80% đàn vật nuôi được bảo vệ bởi vaccine.
Việc triển khai đồng bộ, không để vaccine hết hạn hay tiêm muộn là yếu tố quyết định để duy trì ngưỡng miễn dịch an toàn cho cộng đồng. Các cơ sở chăn nuôi, giết mổ tập trung phải tự chủ động kinh phí vệ sinh, không để chất thải dịch bệnh phát tán ra môi trường xung quanh dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan thú y.
Cuối cùng, việc duy trì hệ thống báo cáo dịch bệnh chính xác và hoạt động ổn định của thú y cơ sở là cam kết quan trọng để bảo vệ môi trường sống. Chỉ khi môi trường chăn nuôi sạch, chúng ta mới có thể ngăn chặn các bệnh truyền lây từ động vật sang người, đảm bảo một xã hội an toàn và bền vững trước các thách thức dịch bệnh năm 2026.