Từ bỏ lệ thuộc vào đề minh họa thi tốt nghiệp THPT

Bảo đảm đánh giá đúng năng lực

Theo thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tiếp tục giữ cấu trúc như năm 2025. Đề thi bám sát chương trình giáo dục phổ thông 2018, đánh giá năng lực thực tiễn với tỷ lệ 40% mức độ nhận biết, 30% thông hiểu và 30% vận dụng.

Đề tăng cường yêu cầu liên hệ, vận dụng kiến thức và kỹ năng vào thực tế, nhất là ở các nội dung có tính phân hóa. Trong 17 môn thi, duy nhất môn ngữ văn thi tự luận; các môn còn lại thi trắc nghiệm với các dạng chọn đáp án đúng, đúng/sai và trả lời ngắn. Dạng trả lời ngắn góp phần nâng cao khả năng phân hóa do hạn chế đoán bừa.

Theo Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo), trên cơ sở cấu trúc đã được công bố và áp dụng từ năm 2025, Bộ quyết định không ban hành đề minh họa cho năm 2026; thí sinh có thể tham khảo đề thi năm trước trong quá trình ôn tập. So với thông lệ nhiều năm công bố đề minh họa để các trường làm căn cứ ôn luyện, chủ trương lần này thể hiện định hướng ổn định, minh bạch yêu cầu đánh giá.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay dự kiến diễn ra trong hai ngày 11 - 12/6, sớm hơn hai tuần so với các năm trước.

Ở góc độ tuyển sinh, ông Nguyễn Văn Quyên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Dương cho rằng việc duy trì cấu trúc đề thi tạo thuận lợi cho các cơ sở giáo dục đại học xây dựng phương án tuyển sinh, đồng thời giúp học sinh yên tâm ôn tập theo chương trình chính khóa, tăng cường khả năng tự học.

Nhiều giáo viên ở Hải Phòng cũng cho rằng việc không công bố đề minh họa mang lại một số tác động tích cực. Trước hết, hạn chế tâm lý chờ đợi đề mẫu để khoanh vùng kiến thức. Căn cứ quan trọng nhất của việc ôn thi hiện nay là cấu trúc, định dạng đề thi năm 2025; chỉ khi thay đổi cấu trúc mới cần công bố đề minh họa.

Bên cạnh đó, chủ trương này góp phần khuyến khích rèn kỹ năng thay vì học thuộc lòng. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng đến phát triển năng lực, nên đề thi không nhằm “thông báo trước” nội dung. Khi không còn dựa vào đề mẫu, học sinh cần chủ động nắm chắc kỹ năng xử lý nhiều dạng văn bản, nhiều kiểu câu hỏi.

Việc không có “cái bóng” của đề minh họa cũng giúp học sinh hình thành bản lĩnh trước những câu hỏi mới. Thay vì so sánh, đối chiếu với đề mẫu, các em cần dựa vào kiến thức vững và kỹ năng làm bài để xử lý tình huống phát sinh.

Chủ động tổ chức ôn tập, bám sát chương trình

Từ định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, các trường THPT đã xây dựng kế hoạch ôn tập theo hướng hệ thống hóa kiến thức, rèn kỹ năng và bám sát chương trình.

Thầy Nguyễn Hữu Nghị, Hiệu trưởng Trường THPT Khúc Thừa Dụ (xã Ninh Giang) cho biết nhà trường triển khai kế hoạch ôn tập ngay từ đầu năm học; phân công giáo viên rà soát nội dung, củng cố kiến thức trọng tâm, tổ chức kiểm tra đánh giá theo định hướng đề thi năm 2025. Việc không công bố đề minh họa năm 2026 không ảnh hưởng đến kế hoạch giảng dạy đã được chuẩn bị.

Tương tự, thầy Trần Mạnh Cường, Hiệu trưởng Trường THPT Lê Quý Đôn (phường Hải An) cho biết các tổ chuyên môn xây dựng chuyên đề ôn tập theo từng nhóm kiến thức, chú trọng kỹ năng vận dụng và khả năng phân tích, tổng hợp. Việc tổ chức ôn tập được điều chỉnh phù hợp với năng lực học sinh, bảo đảm vừa củng cố nền tảng, vừa tăng khả năng xử lý câu hỏi phân hóa.

Cũng như nhiều giáo viên khác, cô Nguyễn Thị Hiếu, giáo viên Ngữ văn Trường THPT Nam Sách (xã Nam Sách) cho biết đã chủ động nghiên cứu kỹ cấu trúc đề thi năm 2025 để xây dựng kế hoạch ôn tập. Trong quá trình giảng dạy, giáo viên tập trung hướng dẫn học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản, rèn kỹ năng đọc hiểu, nghị luận, phân tích; đồng thời tổ chức luyện đề để học sinh làm quen với cách phân bổ thời gian. “Ngữ văn là môn duy nhất thi tự luận, tôi tập trung rèn kỹ năng đọc văn bản ngoài sách giáo khoa, kỹ năng lập luận và triển khai bài viết mạch lạc, đúng yêu cầu đề”, cô Hiếu nói.

Nhiều học sinh lớp 12 ở Hải Phòng cho biết việc không công bố đề minh họa không gây xáo trộn. Em Nguyễn Thị Dinh, lớp 12 Trường THPT Khúc Thừa Dụ (xã Ninh Giang) cho biết: Ngay từ đầu năm học, em và các bạn đã nghiên cứu đề thi tốt nghiệp năm 2025 để ổn định kế hoạch ôn tập. Thời điểm này, em tập trung tiếp thu bài giảng trên lớp, hệ thống lại kiến thức, luyện đề và tìm hiểu thêm tài liệu nhằm củng cố kỹ năng làm bài.

Thực tế cho thấy, khi cấu trúc đề thi được giữ ổn định, trọng tâm chuyển sang chất lượng tổ chức dạy học và năng lực tự học của học sinh. Việc không công bố đề minh họa đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn đối với nhà trường và giáo viên trong việc bám sát chương trình, bảo đảm học sinh được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

THẾ ANH