Bảo đảm để mỗi cử tri thực hiện trọn vẹn quyền và nghĩa vụ công dân
Ở giai đoạn cao điểm này, công tác tuyên truyền, ứng dụng công nghệ và bảo đảm điều kiện tổ chức được triển khai đồng bộ, tạo thuận lợi cho cử tri thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đang bước vào giai đoạn quan trọng. Đây được xem là thời điểm có ý nghĩa quyết định đối với thành công chung của cuộc bầu cử, trong đó công tác tuyên truyền để cử tri tích cực tham gia bỏ phiếu, bầu đủ số lượng đại biểu và bảo đảm cơ cấu theo quy định được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong tổ chức bầu cử
Theo bà Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia, điểm đáng chú ý trong kỳ bầu cử lần này là việc ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai rộng rãi hơn trong nhiều khâu của quá trình tổ chức bầu cử.
Các ứng dụng công nghệ được sử dụng trong quản lý danh sách cử tri, theo dõi tiến độ triển khai công tác bầu cử, cũng như trong việc tổng hợp và báo cáo kết quả bầu cử. Việc áp dụng công nghệ giúp nâng cao độ chính xác của dữ liệu, đồng thời giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử tại cơ sở.
Một trong những nội dung nổi bật là việc Bộ Công an đã ban hành văn bản hướng dẫn khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và sử dụng ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID trong quá trình lập danh sách cử tri và in thẻ cử tri phục vụ bầu cử.
Theo đó, cử tri có thể mở ứng dụng VNeID để tra cứu thông tin về các ứng cử viên tại nơi cư trú mà không cần tìm kiếm thông tin theo cách truyền thống như trước đây. Bên cạnh đó, dữ liệu về tình hình cử tri đi bầu cũng được cập nhật thường xuyên trên hệ thống, dự kiến khoảng hai giờ một lần, giúp các tổ bầu cử nắm bắt kịp thời tiến độ bỏ phiếu.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần bảo đảm tính kịp thời, minh bạch trong quá trình tổ chức bầu cử. Tuy nhiên, đi cùng với đó là yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu liên quan đến bầu cử.
Tại một số địa phương có điều kiện địa lý khó khăn, chính quyền các cấp cũng chủ động xây dựng phương án tổ chức bầu cử phù hợp nhằm bảo đảm quyền bầu cử của người dân.
Chẳng hạn tại bản Dốc Mây, xã Trường Sơn (tỉnh Quảng Trị), cử tri phải đi bộ đường rừng từ 6 đến 9 giờ mới có thể đến trung tâm. Tương tự, tại các bản Hôi Rấy và Nước Đắng của tỉnh này, người dân phải di chuyển bằng thuyền máy từ 2 đến 3 giờ mới đến được khu vực trung tâm.
Trong điều kiện như vậy, nếu các tổ bầu cử phải thực hiện đầy đủ quy trình trong một ngày để tổng hợp và báo cáo kết quả sẽ gặp nhiều khó khăn, có thể ảnh hưởng đến tiến độ chung. Vì vậy, các địa phương đã chủ động xây dựng phương án tổ chức bầu cử phù hợp với điều kiện thực tế.
Tại TP Hồ Chí Minh, Ủy ban bầu cử xã Long Sơn đã phối hợp với Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân tổ chức bầu cử sớm tại bến cho các lực lượng đang làm nhiệm vụ trên biển, đồng thời tiễn hai đoàn công tác ra thực hiện nhiệm vụ bầu cử sớm tại các Nhà giàn DK1, tàu trực và cho ngư dân đang khai thác thủy hải sản trên biển.
Quy trình tổ chức bầu cử sớm được thực hiện chặt chẽ, dân chủ, khách quan và đúng quy định pháp luật. Danh sách cử tri được đối chiếu kỹ lưỡng từng trường hợp; thẻ cử tri, con dấu và các biên bản được kiểm tra đầy đủ trước khi tiến hành bỏ phiếu.
Các hòm phiếu chính và hòm phiếu phụ đều được kiểm tra tình trạng niêm phong theo đúng quy định. Nội quy phòng bỏ phiếu cùng danh sách và tiểu sử ứng cử viên được niêm yết công khai, rõ ràng để cử tri theo dõi. Không gian phòng bỏ phiếu cũng được bố trí gọn gàng, khoa học nhằm tạo thuận lợi cho cử tri thực hiện quyền công dân.
Điều chỉnh cơ cấu đại biểu phù hợp với tổ chức bộ máy
Theo bà Tạ Thị Yên, kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra sớm hơn khoảng hai tháng so với các nhiệm kỳ trước.
Cùng với đó, thời gian thực hiện các bước trong quy trình bầu cử cũng được rút ngắn. Từ khi kết thúc thời hạn nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử giảm từ 70 ngày xuống còn 42 ngày. Các mốc thời gian liên quan đến hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử và giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng được điều chỉnh tương ứng.
Dù thời gian chuẩn bị gấp rút hơn và diễn ra trong thời điểm cận Tết Nguyên đán, công tác nhân sự phục vụ ba hội nghị hiệp thương vẫn được chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm đúng cơ cấu, thành phần và tiêu chuẩn theo quy định.
Như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã khẳng định tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về công tác chuẩn bị bầu cử ngày 26/2, công tác chuẩn bị từ Trung ương đến địa phương đến thời điểm này được triển khai bài bản, đúng tiến độ, đúng luật và bảo đảm sự đồng bộ, chặt chẽ.
Ghi nhận tại nhiều địa phương cho thấy việc chuẩn bị kinh phí, cơ sở vật chất và phân bổ nguồn lực phục vụ bầu cử đã được triển khai kịp thời. Công tác thông tin, tuyên truyền cũng được tổ chức nghiêm túc, sinh động, bám sát định hướng và sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương.
Bên cạnh đó, công tác bảo đảm an ninh trật tự phục vụ cuộc bầu cử cũng được các địa phương quan tâm chỉ đạo sát sao. Nhiều nơi đã chủ động xây dựng các phương án, kịch bản xử lý tình huống, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến hệ thống mạng và việc lập danh sách cử tri, nhằm bảo đảm tiến trình bầu cử diễn ra thuận lợi.
Theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, so với nhiệm kỳ trước, cơ cấu và thành phần người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã có một số điều chỉnh nhằm phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức bộ máy trong thời gian qua.
Cụ thể, số lượng đại biểu ở các cơ quan trung ương và số lượng đại biểu chuyên trách ở trung ương tăng khoảng 10 người, từ 207 lên 217 người, chiếm 43,4% tổng số đại biểu. Số lượng đại biểu ở địa phương giảm tương ứng, từ 293 xuống còn 283 người, chiếm 56,6%.
Đáng chú ý, cơ cấu đại biểu dành cho các viện nghiên cứu, trường đại học, học viện cũng như cơ cấu đại diện cho doanh nghiệp, hiệp hội và nghiệp đoàn trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh đều tăng lên 10 đại biểu, trong khi nhiệm kỳ trước mỗi nhóm chỉ có khoảng 6 - 7 đại biểu.
Ngoài ra, cơ cấu đại biểu lần này cũng bổ sung tỷ lệ hợp lý đối với đại biểu trẻ tuổi, đại biểu là trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, đại biểu dân tộc thiểu số và chức sắc tôn giáo.
Những điều chỉnh này nhằm bảo đảm sự đại diện rộng rãi hơn của các tầng lớp xã hội trong cơ quan dân cử, qua đó phản ánh đầy đủ hơn tiếng nói của nhân dân và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Việc xác định cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người ứng cử được thực hiện thông qua quy trình hiệp thương nhiều bước, bảo đảm chặt chẽ, dân chủ và có sự thống nhất cao giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị liên quan.
Qua đó có thể khẳng định công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đang được triển khai nghiêm túc, chặt chẽ, nhằm bảo đảm tính đại diện rộng rãi của các tầng lớp nhân dân trong cơ quan quyền lực nhà nước.