Lan tỏa giá trị quý của di sản
Với nhiều điểm mới trong tổ chức, nội dung và cách tiếp cận, Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc mở ra hướng lan tỏa sâu rộng giá trị di sản tới cộng đồng.
Nâng tầm lễ hội
Đây là năm đầu tiên Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc được tổ chức sau khi quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh, tạo cú hích quan trọng cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Lễ hội diễn ra từ ngày 26/2 đến 11/3/2026 (tức từ mùng 10 đến 23 tháng giêng năm Bính Ngọ), gắn với lễ tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang tôn giả. Chương trình năm nay được thiết kế theo hướng chuyên nghiệp, chuẩn mực, vừa bảo đảm tính truyền thống vừa tăng cường yếu tố trải nghiệm.
Ông Đỗ Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng cho biết lễ hội được mở rộng không gian trên toàn khu di sản, gắn kết chặt chẽ với quảng bá các giá trị nổi bật toàn cầu. Đây là bước đi nhằm từng bước xây dựng thương hiệu lễ hội mang tầm quốc gia và quốc tế.
Một trong những điểm nhấn là Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại kéo dài 12 ngày tại khu vực hồ bán nguyệt với diện tích hơn 10.000 m². Không gian được quy hoạch đồng bộ, vừa phục vụ nghi lễ, vừa tạo điều kiện cho các hoạt động văn hóa, du lịch quy mô lớn.
Tại đây, hàng chục gian hàng trưng bày sản phẩm của các làng nghề, sản phẩm OCOP và dịch vụ du lịch được bố trí khoa học, giới thiệu hơn 500 sản phẩm tiêu biểu. Đây là nơi trưng bày, quảng bá hình ảnh địa phương, kết nối di sản với phát triển kinh tế dịch vụ.
Lễ hội năm nay có sự chuyển hướng rõ nét với các trải nghiệm chiều sâu văn hóa. Nổi bật là việc lần đầu tiên xây dựng Không gian Phật giáo Trúc Lâm rộng khoảng 4.500 m².
Không gian này tái hiện hành trình hình thành và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm gắn với Côn Sơn, đồng thời giới thiệu vai trò của Tam Tổ Trúc Lâm trong lịch sử Phật giáo Việt Nam. Du khách có thể tham gia nhiều hoạt động như in mộc bản, thưởng thức ẩm thực chay, trải nghiệm tour theo dấu chân Tam Tổ.
Tiến sĩ Lê Duy Mạnh, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc chia sẻ: “Không gian Trúc Lâm được xây dựng nhằm giúp công chúng tiếp cận di sản theo cách trực quan, sinh động hơn. Đây cũng là bước nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh của khu di tích”.
Song song với đó, Ngày hội sách di sản với chủ đề “Sách - Di sản - Kết nối tri thức và tương lai” lần đầu được tổ chức, giới thiệu gần 2.000 tư liệu và ấn phẩm. Hoạt động này được đánh giá là bước đổi mới trong cách tiếp cận di sản thông qua con đường tri thức.
Không gian đọc mở, các tư liệu số hóa và hoạt động giao lưu đã thu hút đông đảo học sinh, sinh viên và du khách trẻ. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy di sản đang được tiếp cận bằng những phương thức hiện đại, phù hợp với xu hướng giáo dục trải nghiệm.
Tạo sức sống mới cho điểm đến văn hóa
Không chỉ đổi mới về nội dung, lễ hội năm nay còn được đầu tư mạnh về các nghi lễ truyền thống. Lễ dâng hương khai hội, lễ tế kỳ phúc tại Kiếp Bạc và các nghi thức tại chùa Côn Sơn được tổ chức trang nghiêm, chuẩn mực, bảo đảm chiều sâu lịch sử.
Đặc biệt, chương trình nghệ thuật “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mạch nguồn Di sản” được dàn dựng công phu, kết hợp yếu tố hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống, góp phần tôn vinh tư tưởng Thiền phái Trúc Lâm.
Một hoạt động thu hút du khách là Giải bán Marathon “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Hành trình di sản thế giới” với khoảng 800 vận động viên tham gia ở ba cự ly 5 km, 10 km và 21 km. Việc đưa thể thao vào lễ hội được xem là cách làm sáng tạo nhằm mở rộng đối tượng tiếp cận di sản.
Bên cạnh đó, trưng bày chuyên đề “Khoảnh khắc di sản” với 100 hình ảnh tiêu biểu đã mang đến góc nhìn trực quan về 5 điểm di tích gồm Côn Sơn, Kiếp Bạc, Thanh Mai, Kính Chủ và Nhẫm Dương. Nhiều du khách cho biết họ cảm nhận rõ hơn chiều sâu lịch sử sau khi tham quan không gian trưng bày.
Tại buổi họp báo thông tin về Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc, đồng chí Nguyễn Minh Hùng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng nhấn mạnh: “Lễ hội năm nay được tổ chức trong bối cảnh di sản vừa được UNESCO ghi danh, vì vậy thành phố xác định phải đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức tổ chức, bảo đảm xứng tầm giá trị đặc biệt của di sản”.
Công tác truyền thông về lễ hội đã được triển khai sớm và đồng bộ. Đã có hàng trăm tin, bài, phóng sự trên các nền tảng báo chí phản ánh về sự kiện, cho thấy sức hút ngày càng lớn của lễ hội.
Chị Tăng Hương Dịu (xã Gia Lộc) chia sẻ: “Tôi về Côn Sơn - Kiếp Bạc nhiều lần nhưng năm nay thấy không gian được bố trí khoa học hơn, đi lại thuận tiện. Các khu trải nghiệm như Không gian Trúc Lâm hay trưng bày di sản rất hấp dẫn, giúp chúng tôi hiểu thêm nhiều kiến thức văn hóa”.
Nhằm tạo thuận lợi cho du khách về dự lễ hội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng đã công bố mã QR tích hợp thông tin về lưu trú, nhà hàng và các điểm du lịch trên địa bàn. Chỉ với thao tác quét mã, du khách có thể tra cứu danh sách hàng trăm cơ sở ăn uống, lưu trú được số hóa và phân theo khu vực, kèm đầy đủ địa chỉ, số điện thoại, loại hình và giá tham khảo. Hệ thống cũng giới thiệu nhiều điểm tham quan tiêu biểu của thành phố, góp phần giúp du khách chủ động lựa chọn dịch vụ phù hợp, đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp, thân thiện cho Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026.
Kỳ vọng chuỗi kết nối du lịch Côn Sơn - Kiếp Bạc - Thanh Mai với Yên Tử và Vĩnh Nghiêm sẽ hình thành tuyến hành hương đặc sắc của khu vực Đông Bắc, qua đó nâng cao vị thế di sản Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới.
Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 không chỉ là dịp tri ân tiền nhân mà đang cho thấy cách tiếp cận mới trong bảo tồn và phát huy di sản. Từ đó hành trình lan tỏa những giá trị quý của Côn Sơn - Kiếp Bạc sẽ còn tiếp tục mở rộng, góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa dân tộc.