Sự dịch chuyển của bản đồ năng lượng thế giới

Sức ép lên các tuyến vận tải năng lượng chiến lược

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang, nhiều nhà phân tích cho rằng Iran đang triển khai chiến lược nhằm gây sức ép lên hệ thống an ninh khu vực và các tuyến vận tải năng lượng quan trọng.

Theo đài RT (Nga), chiến lược này được Iran chuẩn bị trong nhiều thập kỷ và có thể triển khai theo hai hướng chính. Một mặt, Tehran gây áp lực lên các căn cứ quân sự của Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, tạo ra những thách thức đáng kể đối với hệ thống phòng thủ của các quốc gia trong khu vực. Mặt khác, Iran có thể chuyển trọng tâm sang các cơ sở hải quân và các tuyến vận tải biển chiến lược.

Trong số đó, eo biển Hormuz được xem là điểm then chốt. Đây là một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Nếu tuyến hàng hải này bị kiểm soát hoặc phong tỏa, tác động có thể vượt xa phạm vi Trung Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Khoảng 40% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc hiện đi qua eo biển Hormuz, trong khi khoảng 20% nguồn cung dầu của nước này đến trực tiếp từ Iran. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại tuyến đường này không chỉ gây ảnh hưởng đối với Trung Quốc mà còn tác động mạnh tới các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ Trung Đông như Nhật Bản và Ấn Độ.

Trong bối cảnh đó, một số chuyên gia nhận định các liên minh quốc tế có thể xuất hiện những điều chỉnh nhất định. Các quốc gia như Trung Quốc, Nga, Pakistan hay Triều Tiên có xu hướng ủng hộ Iran, trong khi Nhật Bản và Ấn Độ nhiều khả năng đứng về phía liên minh đối lập.

Cùng lúc, lực lượng Houthi tại Yemen cũng có thể gia tăng hoạt động tại khu vực Biển Đỏ, gây sức ép lên tuyến vận chuyển dầu qua kênh đào Suez - con đường quan trọng kết nối Trung Đông với châu Âu.

Nếu cả hai tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới, gồm eo biển Hormuz ở phía Đông và hành lang Biển Đỏ - Suez ở phía Tây, đều bị thu hẹp hoặc gián đoạn, thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ buộc phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế.

Vịnh Guinea trước cơ hội và thách thức mới

Khu vực Vịnh Guinea được xem là một trong những trung tâm năng lượng giàu tiềm năng nhưng chưa được khai thác đầy đủ. Trong nhiều thập kỷ, khu vực này thường bị lu mờ bởi vai trò của Trung Đông trong thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Tuy nhiên, khi bất ổn tại Vịnh Ba Tư gia tăng và tiềm năng năng lượng của châu Phi được chú ý trở lại, Vịnh Guinea có thể chuyển từ vị thế ngoại vi sang một khu vực có tầm quan trọng lớn hơn trong chính trị năng lượng thế giới.

Khu vực Vịnh Guinea vốn đã phải đối mặt với nhiều rủi ro an ninh như nạn cướp biển, xung đột tại vùng châu thổ Niger hay các hoạt động phá hoại cơ sở hạ tầng dầu khí. Tình trạng mất an ninh trên biển, thể chế yếu và sự can thiệp từ bên ngoài có nguy cơ làm phân tán tiềm năng năng lượng của Vịnh Guinea. Những yếu tố này có thể làm suy giảm độ tin cậy của nguồn cung năng lượng từ khu vực.

Tuy nhiên, khủng hoảng cũng có thể tạo ra cơ hội. Nếu Vịnh Guinea cải thiện được an ninh năng lượng và bảo đảm an toàn cho các tuyến vận tải biển, quốc gia này có thể nâng cao đáng kể vị thế địa chính trị của mình.

Trong trường hợp eo biển Hormuz bị phong tỏa và tuyến vận tải qua Biển Đỏ bị gián đoạn, châu Âu sẽ buộc phải tìm kiếm nguồn cung thay thế. Khi trữ lượng tại Biển Bắc đang suy giảm và việc phụ thuộc vào Nga gặp nhiều rào cản chính trị, Tây Phi có thể trở thành một lựa chọn đáng chú ý.

Loại dầu Bonny Light của Nigeria, với hàm lượng lưu huỳnh thấp, có thể trở nên đặc biệt quan trọng. Các mỏ dầu nước sâu của Angola hay mỏ Jubilee của Ghana cũng có thể được khai thác mạnh hơn.

Một số nhà phân tích cho rằng Mỹ có thể tăng cường hiện diện quân sự thông qua Bộ Tư lệnh Châu Phi (AFRICOM), trong khi Trung Quốc, vốn đã đầu tư vào nhiều cảng biển tại châu Phi, có thể mở rộng hoạt động hải quân nhằm bảo vệ các tuyến vận tải năng lượng.

Nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, Nigeria, Angola, Ghana và các quốc gia lân cận có thể đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc cung cấp năng lượng cho thế giới. Tuy nhiên, cùng với tầm quan trọng gia tăng là nguy cơ cạnh tranh địa chính trị, khiến Vịnh Guinea có thể trở thành một điểm nóng mới trong bức tranh năng lượng toàn cầu.

TT (tổng hợp)