Giá dầu và chi phí vận tải biển tăng vọt do căng thẳng tại Trung Đông

Tại châu Phi, các tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz - nơi có khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày đi qua - đang đối mặt nguy cơ gián đoạn, khiến giá dầu thô Brent tăng lên 83,39 USD/thùng, trong khi dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) lên 76,31 USD/thùng. Giá dầu tăng đang tạo áp lực lớn lên nhiều nền kinh tế châu Phi như CHDC Congo, Nam Phi, Kenya, Uganda, Tanzania, Ethiopia và Côte d’Ivoire. Chi phí năng lượng cao hơn có thể làm suy yếu tiền tệ, mở rộng thâm hụt thương mại và gia tăng lạm phát, buộc các ngân hàng trung ương cân nhắc tăng lãi suất để kiểm soát giá cả.

Congo dù giàu khoáng sản nhưng phải nhập khẩu phần lớn nhiên liệu, khiến chi phí vận tải, sản xuất tăng mạnh trong bối cảnh nền kinh tế vốn chịu áp lực tỷ giá. Nam Phi cũng chịu tác động khi giá xăng và dầu diesel tăng, kéo theo chi phí vận tải và giá hàng hóa leo thang. Tại Đông Phi, các nước như Kenya, Uganda, Tanzania và Ethiopia dự kiến phải chi nhiều hơn cho nhập khẩu dầu, làm gia tăng thâm hụt tài khoản vãng lai. Ở Tây Phi, Côte d’Ivoire đối mặt nguy cơ lạm phát do chi phí nhập khẩu nhiên liệu ảnh hưởng trực tiếp tới giá thực phẩm. Khủng hoảng năng lượng hiện nay tiếp tục phơi bày điểm yếu của nhiều nền kinh tế châu Phi là phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu.

Trong bối cảnh rủi ro an ninh gia tăng, hãng vận tải Mediterranean Shipping Company (MSC) đã thông báo áp dụng “phụ phí rủi ro chiến tranh” đối với hàng hóa vận chuyển tới châu Phi và các đảo ở Ấn Độ Dương. Theo MSC, hàng khô từ tiểu lục địa Ấn Độ sẽ chịu phụ phí 500 USD/TEU và hàng lạnh 1.000 USD/TEU. Đối với hàng xuất phát từ các nước vùng Vịnh, phụ phí có thể lên tới 2.000 USD cho container 20 feet, 3.000 USD cho container 40 feet và 4.000 USD đối với container lạnh. Động thái này phản ánh những gián đoạn đối với vận tải biển quanh eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb.

Trên thị trường tài chính, phần lớn chứng khoán châu Á giảm điểm trong phiên 6/3 khi cuộc xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nhiều thị trường như Sydney, Wellington, Taipei, Manila, Mumbai, Bangkok và Jakarta đồng loạt đi xuống. Giá dầu tăng khoảng 20% kể từ cuối tháng 2 làm dấy lên lo ngại các ngân hàng trung ương có thể phải trì hoãn kế hoạch cắt giảm lãi suất. Dù vậy, giá dầu có lúc hạ nhiệt khi Mỹ cho biết đang xem xét các biện pháp tăng nguồn cung, bao gồm khả năng sử dụng dự trữ chiến lược. Các nhà phân tích nhận định biến động thị trường có thể còn kéo dài khi nhà đầu tư theo dõi chặt chẽ diễn biến xung đột.