Tăng cường chủ động bảo đảm nguồn cung xăng dầu
Những điều chỉnh trong cơ chế điều hành xăng dầu cùng việc đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và chuẩn bị nguồn dự phòng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong bảo đảm nguồn cung.
Cơ chế điều hành mới giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn
Với Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2 năm 2026, một số vướng mắc trong cơ chế điều hành và nhập khẩu xăng dầu đã được tháo gỡ, tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu mối chủ động hơn trong việc bảo đảm nguồn cung cho thị trường.
Theo đại diện Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) - đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp, Năng lượng Quốc gia Việt Nam, nghị quyết này giúp các thương nhân đầu mối linh hoạt hơn trong hoạt động nhập khẩu xăng dầu.
Một điểm đáng chú ý là cơ chế điều hành giá xăng dầu được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Theo đó, giá xăng dầu được phép điều chỉnh khi giá thị trường tăng từ 7% so với giá cơ sở của kỳ điều hành trước liền kề, thay vì điều chỉnh theo chu kỳ cố định hằng tuần như trước đây.
Theo đại diện PVOIL, đây là cơ chế điều hành tiến bộ, giúp thương nhân đầu mối có thêm dư địa tài chính trong quá trình nhập khẩu và bảo đảm nguồn cung.
Nghị quyết 36 cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn hơn trong việc tiếp cận các thị trường nhập khẩu mới, kể cả những thị trường trước đây ít được lựa chọn do không có ưu đãi thuế.
Hiện nay, PVOIL cho biết nguồn cung xăng dầu của doanh nghiệp đã đủ phục vụ nhu cầu thị trường trong tháng 3. Doanh nghiệp đang tiếp tục đàm phán với các nhà cung cấp xăng dầu quốc tế để chuẩn bị nguồn hàng cho các tháng tiếp theo.
Tuy nhiên, theo đại diện PVOIL, thị trường hiện có nhiều biến động. Tính đến sáng 8/3, trong số 10 đơn chào mua xăng dầu của doanh nghiệp, mới có 2 đơn được chốt, số còn lại phải chờ đến thời hạn kết thúc chào thầu vào tuần tới mới có thể xác định kết quả.
Thực tế này khác với giai đoạn trước, khi các đơn chào mua xăng dầu của doanh nghiệp thường được chốt nhanh chóng và đầy đủ.
Một thương nhân đầu mối khác cho biết trước khi xung đột Trung Đông xảy ra, doanh nghiệp thường nhập khẩu xăng dầu từ Singapore và Hàn Quốc để tận dụng ưu đãi thuế nhập khẩu.
Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu tại hai thị trường này phụ thuộc khá nhiều vào nguồn dầu thô từ Trung Đông. Vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, nguồn cung từ các khu vực này có thể gặp khó khăn.
Trước tình hình đó, doanh nghiệp đang tính toán mở rộng nhập khẩu xăng dầu thành phẩm từ Australia hoặc Trung Quốc - những thị trường trước đây ít được lựa chọn do chưa có ưu đãi thuế.
Nhờ cơ chế điều hành mới, khi giá xăng dầu trong nước tiệm cận hơn với giá thị trường, việc mở rộng thị trường nhập khẩu được cho là thuận lợi hơn và có thể giúp bảo đảm nguồn cung trong các tháng tới.
Bên cạnh nguồn nhập khẩu, nguồn cung trong nước cũng đang được tăng cường. Đại diện Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) cho biết nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí miền Trung đã sẵn sàng sản xuất khoảng 60 nghìn tấn Ethanol để phục vụ pha chế xăng sinh học E10.
Dự kiến vào cuối tháng 3, Nhà máy lọc dầu Dung Quất sẽ tiếp nhận Ethanol từ nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí miền Trung để pha chế xăng E10, góp phần tăng sản lượng xăng dầu trong nước trong bối cảnh nguồn nhập khẩu có thể bị hạn chế do xung đột tại Trung Đông.
Tăng dự phòng để bảo đảm an ninh năng lượng
Trước những biến động của thị trường năng lượng quốc tế, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã yêu cầu các đơn vị thành viên tăng cường dự phòng nguồn dầu, duy trì công suất vận hành các nhà máy và xây dựng các kịch bản nhập khẩu bổ sung.
Đại diện Petrovietnam cho biết nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được bảo đảm cho vài tháng tới. Tập đoàn cũng đã chỉ đạo người đại diện tại Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn làm việc với các đối tác để sẵn sàng bổ sung nguồn dầu thô dự phòng khi cần thiết.
Song song với đó, Petrovietnam đang làm việc với các nhà thầu dầu khí nhằm tối đa hóa lượng dầu khai thác trong nước để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu nội địa trong trường hợp xảy ra tình huống khẩn cấp.
Đối với Nhà máy lọc dầu Dung Quất, đại diện BSR cho biết trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5, doanh nghiệp đã ký hợp đồng mua khoảng 3 triệu thùng dầu thô và dự kiến tiếp tục mua bổ sung trong các tháng tiếp theo để duy trì nhà máy vận hành ở mức 118–120% công suất thiết kế.
Trong khi đó, ông Kazutaka Yamato, Tổng Giám đốc Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP), cho biết nhà máy vẫn duy trì chiến lược đa dạng hóa nguồn cung dầu thô và đã bảo đảm đủ sản lượng nhập khẩu để vận hành ổn định.
NSRP cũng đã xây dựng các phương án dự phòng và phối hợp với các nhà cung cấp, cơ quan quản lý và các bên liên quan để chủ động quản trị rủi ro có thể phát sinh.
Trong trường hợp căng thẳng thị trường năng lượng kéo dài, doanh nghiệp sẽ tiếp tục đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn dầu thô, đồng thời phối hợp với Bộ Công Thương và các nhà đầu tư để bảo đảm nguồn cung năng lượng cho thị trường.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Hồng Minh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dầu khí Việt Nam, về dài hạn Việt Nam cần từng bước nâng cao mức độ chủ động thông qua một số định hướng chiến lược.
Trước hết, cần tiếp tục đầu tư cho hoạt động thăm dò và khai thác nhằm gia tăng trữ lượng và duy trì sản lượng dầu khí trong nước. Đây vẫn là nền tảng quan trọng để cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy lọc dầu.
Bên cạnh đó, các nhà máy lọc dầu cần nghiên cứu và thử nghiệm xử lý nhiều loại dầu thô khác nhau để đa dạng hóa nguồn nguyên liệu đầu vào, qua đó nâng cao tính linh hoạt của công nghệ chế biến.
Việc thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học như xăng E10, E15 cũng được xem là hướng đi phù hợp, vừa giảm áp lực với nguồn xăng dầu hóa thạch vừa phù hợp với xu hướng chuyển dịch năng lượng và mục tiêu giảm phát thải.
Theo ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, việc đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu và giảm áp lực nhập khẩu xăng khoáng.
Theo quy định của Bộ Công Thương, từ ngày 1/6/2026 các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải phân phối xăng E10 RON95 hoặc xăng E5 RON92 trên thị trường. Tuy nhiên, do thông tư đã có hiệu lực từ đầu năm 2026, doanh nghiệp hoàn toàn có thể triển khai sớm hơn nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Ngoài ra, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương phối hợp với tỉnh Quảng Ngãi và Petrovietnam hoàn thiện Đề án thành lập Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.
Theo dự kiến, dự án có tổng mức đầu tư từ 16,1 đến 20,5 tỷ USD, triển khai trong hai giai đoạn từ năm 2025 đến 2045. Giai đoạn đầu dự kiến đầu tư khoảng 14 - 17,5 tỷ USD, giai đoạn hai tiếp tục mở rộng với vốn bổ sung khoảng 2 - 3 tỷ USD. Khi hoàn thành, trung tâm này được kỳ vọng đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu của cả nước và bảo đảm mức dự trữ tương đương khoảng 30 ngày cung ứng cho thị trường.