Văn hoá-Xã hội

Tìm ‘nhạc trưởng’ cho bản hòa âm du lịch ở xã Khúc Thừa Dụ

ĐỖ TUẤN • 08/03/2026 14:37

Những đoàn khách quốc tế tìm về xã Khúc Thừa Dụ bị thu hút bởi lịch sử, nghệ thuật rối nước, làng nghề và nhịp sống nông thôn nguyên bản.

Những đoàn khách quốc tế tìm về xã Khúc Thừa Dụ bị thu hút bởi lịch sử, nghệ thuật rối nước, làng nghề và nhịp sống nông thôn nguyên bản. Tiềm năng đã hội đủ nhưng ai sẽ là 'nhạc trưởng' đứng ra kết nối những giá trị ấy thành một sản phẩm bài bản và bền vững?

Sáng đầu xuân 2026, sân Đền thờ Khúc Thừa Dụ đón thêm một đoàn khách nước ngoài. Họ đứng chăm chú nghe thuyết minh, hỏi kỹ về bối cảnh lịch sử cuối thế kỷ IX, đầu thế kỷ X. Rời đền, họ ghé xem biểu diễn rối nước, rồi đạp xe qua xưởng mộc, dừng lại chụp ảnh cùng những người thợ đang đục đẽo từng chi tiết hoa văn.

Chỉ trong một buổi sáng, du khách đã đi qua di tích lịch sử, tìm hiểu về nghệ thuật dân gian và làng nghề truyền thống.

Ở cánh đồng phía xa, những vườn cam và mô hình nuôi đà điểu đang chờ được khai mở như một phần tiếp nối của hành trình.

Từ ngày 25/1 đến 24/2/2026, thôn Cúc Bồ, xã Khúc Thừa Dụ đã đón 13 đoàn khách quốc tế với hơn 200 lượt du khách. Con số ấy không phải là đột biến, nhưng đủ để cho thấy một dòng chảy mới đang hình thành. Điều đáng chú ý là khách tìm đến vì chính những giá trị vốn có của làng quê. Khi tài nguyên đã hiện diện, câu chuyện còn lại là tổ chức ra sao để những tiềm năng không bị rời rạc.

Ông Bùi Hoàng Lượng, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Cúc Bồ chia sẻ, việc kết nối với các đoàn khách nước ngoài bắt đầu từ một cuộc gặp gỡ tình cờ. Trong một lần đại diện doanh nghiệp lữ hành về dâng hương tại đền thờ Khúc Thừa Dụ, hai bên đã trao đổi về khả năng xây dựng tour trải nghiệm tại địa phương. Sau quá trình khảo sát thực tế, nhận thấy làng có đủ di tích, làng nghề và không gian nông thôn đặc trưng, doanh nghiệp đã thống nhất đưa khách về tham quan thử nghiệm, mở ra hướng đi mới cho du lịch trong thôn.

Ông Lượng cũng cho biết, du khách quốc tế đặc biệt hứng thú với các hoạt động mang tính bản địa. Họ tham quan làng nghề mộc, tìm hiểu kỹ thuật chế tác gỗ truyền thống; ra đồng quan sát mô hình trồng lúa nước; thăm đình làng, đền thờ, tìm hiểu tín ngưỡng và phong tục địa phương. Nhiều đoàn còn quan tâm đến đời sống sinh hoạt thường nhật của người dân, coi đây là trải nghiệm chân thực và khác biệt so với các điểm du lịch quen thuộc.

Đền thờ Khúc Thừa Dụ, di tích lịch sử quốc gia chính là hạt nhân định vị bản sắc cho địa phương. Không nhiều nơi có lợi thế gắn với một nhân vật mở đầu cho tiến trình tự chủ dân tộc như ở xã Khúc Thừa Dụ.

Anh Michael Anderson, du khách đến từ Hoa Kỳ chia sẻ rằng anh ấn tượng khi được nghe câu chuyện về bước chuyển mình của Việt Nam hơn một nghìn năm trước. Tuy nhiên, anh cũng cho rằng nếu có thêm tài liệu trực quan bằng tiếng Anh, trải nghiệm sẽ trọn vẹn hơn.

Trong khi đó, anh Hoàng Thanh Tùng ở phường Lê Thanh Nghị, thành phố Hải Phòng nhận xét ngôi đền rất linh thiêng, nhưng thời gian tham quan còn ngắn, chưa có nhiều hoạt động giúp du khách hiểu sâu hơn.

Thực tế cho thấy, đền có giá trị lớn về lịch sử và tâm linh nhưng sản phẩm du lịch mới dừng ở mức tham quan cơ bản. Nếu được đầu tư nội dung trưng bày, thiết kế chương trình giáo dục trải nghiệm dành cho học sinh, tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề... điểm đến này sẽ không chỉ là nơi dâng hương mà còn là không gian học tập sống động.

Quan trọng hơn, đây phải là điểm neo để kết nối các tiềm năng khác thành một hành trình hoàn chỉnh.

Cách đền không xa là phường rối nước Hồng Phong, loại hình nghệ thuật có dấu tích từ thế kỷ XVII và được khôi phục năm 1989. Ông Phạm Văn Tòng, Trưởng phường rối kể rằng, ngày xưa người dân tự góp tiền, góp công để dựng lại thủy đình, tạc lại con rối. Tình yêu văn hóa truyền thống đã giữ cho nghệ thuật này không bị mất đi.

Hiện nay, mỗi khi có đoàn khách đặt lịch, phường rối lại biểu diễn. Du khách thích thú chụp ảnh, ghi hình. Nhưng lịch biểu diễn chưa cố định, không gian đón tiếp còn đơn giản. Điều này khiến doanh nghiệp lữ hành khó chủ động xây dựng tour dài hạn.

Rời thủy đình, nhiều đoàn khách ghé làng nghề mộc Cúc Bồ. Tiếng đục gỗ vang lên giữa không gian thơm mùi gỗ mới. Người thợ vừa làm vừa giải thích quy trình sản xuất. Đây là chất liệu tốt để phát triển du lịch trải nghiệm nghề thủ công tinh xảo, nhưng hiện vẫn mang tính tự phát.

“

Trải nghiệm tìm hiểu nghề mộc ở Cúc Bồ mang lại nhiều hứng thú cho du khách, đặc biệt là khách nước ngoài yêu thích khám phá các nghề thủ công truyền thống. Tuy nhiên, hoạt động này hiện vẫn mang tính tự phát và chưa được tổ chức thành sản phẩm du lịch bài bản.

Ở góc nhìn thị trường, ông Nguyễn Hữu Cường, Tổng Giám đốc Tràng An Travel - doanh nghiệp lữ hành với 15 năm hình thành, phát triển, chuyên tour Outbound, Inbound, nội địa, dịch vụ visa - hộ chiếu và khách đoàn cho rằng, xã Khúc Thừa Dụ hoàn toàn có thể xây dựng tour theo chuỗi trong một ngày hoặc hai ngày một đêm. Tuy nhiên, để doanh nghiệp mạnh dạn đưa khách về thường xuyên, địa phương cần chứng minh được năng lực tổ chức ổn định.

Một trong những bước đi quan trọng là chủ động tạo điều kiện tổ chức các đoàn famtrip, mời doanh nghiệp lữ hành, báo chí, đơn vị giáo dục đến khảo sát thực tế. Khi doanh nghiệp trải nghiệm sản phẩm, đánh giá dịch vụ, họ mới có cơ sở xây dựng tour chính thức.

Famtrip không chỉ là chuyến tham quan miễn phí. Đó là hoạt động xúc tiến thị trường. Qua các chuyến khảo sát, địa phương sẽ nhận được góp ý cụ thể về hạ tầng, kịch bản tour, thời lượng tham quan, mức giá phù hợp. Nếu làm bài bản, mỗi đoàn famtrip sẽ là một cơ hội hoàn thiện sản phẩm.

Không chỉ dừng lại ở lợi thế về lịch sử và làng nghề, xã Khúc Thừa Dụ còn sở hữu những mô hình nông nghiệp có thể phát triển thành sản phẩm du lịch trải nghiệm đặc sắc. Vườn cam Đồng Hội rộng gần 6 ha của anh Nguyễn Anh Tới với quy mô sản xuất tập trung, quy trình chăm sóc bài bản hoàn toàn có thể tổ chức các hoạt động tham quan, tìm hiểu kỹ thuật trồng, thu hái và thưởng thức sản phẩm tại chỗ.

Là một trong những du khách từng trải nghiệm tham quan vườn cam địa phương, chị Nguyễn Thị Lan chia sẻ rằng điều khiến chị ấn tượng không chỉ là vị cam ngọt thanh mà còn là cảm giác được đi giữa những hàng cây trĩu quả, nghe chủ vườn kể chuyện mùa vụ, cách giữ đất, giữ nước và chăm cây theo kinh nghiệm truyền đời. Theo chị Lan, những trải nghiệm như vậy đặc biệt phù hợp với các gia đình có trẻ nhỏ ở đô thị, bởi các em vừa được vui chơi, vừa hiểu thêm giá trị của lao động nông nghiệp.

Trong khi đó, mô hình nuôi đà điểu của anh Lê Trung Kiên đang được định hướng phát triển theo hướng kết hợp chăn nuôi với dịch vụ trải nghiệm. Anh Kiên ấp ủ xây dựng hoạt động cưỡi đà điểu trong không gian bảo đảm an toàn, tổ chức cho du khách tham quan khu nuôi, tìm hiểu đặc tính sinh trưởng của loài vật này.

Đáng chú ý, anh còn dự tính tận dụng vỏ trứng đà điểu để chế tác sản phẩm lưu niệm như đèn trang trí, đồ thủ công mỹ nghệ, tạo thêm giá trị gia tăng thay vì chỉ dừng ở bán sản phẩm thô. Nếu được đầu tư bài bản và kết nối vào tour tuyến chung của địa phương, đây có thể trở thành điểm nhấn mới lạ, góp phần làm phong phú thêm hệ sinh thái sản phẩm du lịch nông thôn của Khúc Thừa Dụ.

Du khách, đặc biệt là học sinh, tỏ ra thích thú khi được tìm hiểu quy trình chăm sóc cây trồng, vật nuôi. Nhưng để chuyển từ tham quan đơn lẻ sang sản phẩm du lịch giáo dục, cần có quy trình đón tiếp an toàn, có người hướng dẫn, có nội dung thuyết minh rõ ràng.

Phân tích từ thực tế cho thấy, nếu mỗi hộ làm một cách, chất lượng dịch vụ sẽ thiếu đồng đều. Vì vậy, việc thành lập tổ hợp tác hoặc ban điều phối du lịch cộng đồng là rất cần thiết. Đơn vị này sẽ chịu trách nhiệm xây dựng bộ tiêu chí chung, thống nhất giá dịch vụ, điều phối lịch đón khách và làm đầu mối liên hệ với doanh nghiệp.

Song song với đó, địa phương cần chuẩn bị hạ tầng tối thiểu như bãi đỗ xe, nhà vệ sinh đạt chuẩn, khu trưng bày sản phẩm địa phương. Đây cũng là nội dung cần được hoàn thiện trước khi đón các đoàn famtrip quy mô lớn.

Nhìn tổng thể, xã Khúc Thừa Dụ không thiếu tài nguyên. Lịch sử tạo chiều sâu. Rối nước tạo bản sắc. Làng nghề tạo giá trị khám phá. Nông nghiệp tạo không gian trải nghiệm. Những đoàn khách đầu năm 2026 cho thấy thị trường đã bắt đầu phản hồi tích cực.

Nhưng để các tiềm năng ấy hòa thành một "bản nhạc" du lịch hoàn chỉnh, địa phương cần một chiến lược thống nhất và một cơ chế điều phối rõ ràng. Cần chủ động xúc tiến thị trường thông qua các đoàn famtrip, cần nâng cấp hạ tầng và chuẩn hóa dịch vụ.

Khi đã có người "nhạc trưởng" đủ tầm để kết nối các “nhạc cụ”, Khúc Thừa Dụ hoàn toàn có thể trở thành điểm đến du lịch cộng đồng đặc trưng, không chỉ của thành phố Hải Phòng mà còn của cả vùng duyên hải Bắc Bộ.

ĐỖ TUẤN