Nhân rộng mô hình 'Cụm dân cư xanh'
Mô hình 'Cụm dân cư xanh' tại xã Tân An đang tạo chuyển biến rõ nét trong việc thu gom, xử lý rác thải, trở thành điểm sáng cần nhân rộng trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
Hiệu quả bước đầu
Theo ghi nhận của phóng viên tại thôn Đồng Lạc, xã Tân An, không khí lao động rộn ràng từ sớm một sáng tháng 3/2026. Trước nhà văn hóa thôn, nhiều hội viên phụ nữ tập trung đông đủ. Người cầm chổi, người xách bao tải, người tỉa lại hàng cây ven đường. Một nhóm thu gom rác tái chế, nhóm khác dọn dẹp tuyến đường tự quản. Hai bên ngõ xóm sạch sẽ. Trước mỗi gia đình là thùng rác hai ngăn đặt ngay ngắn. Rác hữu cơ để riêng, chai nhựa, lon bia, vỏ nước ngọt gom lại một chỗ. Việc phân loại rác tại nguồn ở đây không còn là tự phát mà đã trở thành nền nếp.
Góp phần vào sự thay đổi ấy bắt đầu từ Dự án “Phát triển năng lực cộng đồng trong bảo vệ môi trường và giảm thiểu biến đổi khí hậu” được triển khai tại xã Tân An giai đoạn 2024 - 2027, với sự hỗ trợ của APHEDA.
Mô hình “Cụm dân cư vì môi trường xanh” được thành lập với 21 thành viên nòng cốt. Trong năm đầu tiên, dự án tổ chức 2 lớp tập huấn; hỗ trợ 15 thùng rác hai ngăn, lắp đặt 20 “Ngôi nhà xanh” để thu gom rác tái chế và cấp 82 thùng ủ rác hữu cơ; chậu cây và hoa.
Bà Vũ Thị Vinh, một thành viên của mô hình cho biết: “Ban đầu các thành viên trong gia đình còn chưa quen nhưng giờ việc phân loại rác thải tại nguồn đã đi vào nền nếp. Sau khi tuyên truyền và thấy hiệu quả, nhiều hộ gia đình trong dòng họ tôi cũng thực hiện theo và lan tỏa các hoạt động bảo vệ môi trường tới nhiều hộ gia đình khác”.
Bà Nguyễn Thị Cài, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Đồng Lạc cho biết, chi hội phân công các thành viên nòng cốt triển khai phân loại rác tại gia đình mình trước, sau đó tuyên truyền, vận động hội viên và người dân cùng làm theo. Đến nay, hiệu quả bước đầu của mô hình cho thấy khoảng 90% số hộ gia đình trong thôn đã thực hiện phân loại rác tại nguồn.
Định kỳ hằng tháng, Chi hội Phụ nữ thôn còn tổ chức thu gom rác trong thôn, dọn dẹp các tuyến đường. Rác tái chế được gom về điểm chung để bán lấy kinh phí hỗ trợ học sinh và người có hoàn cảnh khó khăn. “Khi việc làm gắn với ý nghĩa thiết thực, bà con hưởng ứng rất tích cực”, bà Cài chia sẻ.
Bà Hoàng Thị Lệ Hằng, Trưởng đại diện APHEDA tại Việt Nam cho biết, APHEDA là một tổ chức nhân dân Australia vì y tế, giáo dục và phát triển ở nước ngoài của Australia, đã và đang hỗ trợ nhiều dự án cộng đồng tại Việt Nam, trong đó có lĩnh vực bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Dự án “Phát triển năng lực cộng đồng trong bảo vệ môi trường và giảm thiểu biến đổi khí hậu” được APHEDA phối hợp cùng Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp Hải Dương triển khai tại xã Tân An với mục tiêu là thay đổi nhận thức và hành vi của người dân thông qua lối sống xanh, phân loại rác tại nguồn và xây dựng mô hình cộng đồng bền vững. “Khi người dân hiểu và tự làm, hiệu quả sẽ lâu dài hơn bất kỳ hình thức hỗ trợ nào. Từ đó sẽ dần hình thành nếp sống mới, gọn gàng, sạch sẽ và tự giác”, bà Hằng cho biết.
Lan tỏa rộng hơn
Bà Hoàng Thị Nguyệt Ánh, Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp Hải Dương cho biết, sau thời gian triển khai, mô hình cho thấy hiệu quả tích cực. Dự kiến năm 2027, dự án sẽ thực hiện thêm tại một thôn khác của xã Tân An. Theo ông Phạm Minh Ngạn, Phó Chủ tịch UBND xã Tân An, đây là lần đầu mô hình được xây dựng tại địa phương. Xã sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá và từng bước nhân rộng mô hình tại các thôn khác.
Không chỉ dừng ở phạm vi thôn, mô hình “Cụm dân cư xanh” còn phù hợp với mục tiêu chung của thành phố trong giai đoạn tới. Theo Kế hoạch số 323/KH-UBND ngày 9/12/2025, Hải Phòng đặt mục tiêu 100% tổ chức, hộ gia đình, cá nhân thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn và duy trì ổn định, bền vững. Thành phố phấn đấu năm 2026 có 35% lượng rác có khả năng tái sử dụng, tái chế và rác hữu cơ được phân loại tại nguồn; đến năm 2030 nâng tỷ lệ này lên 55%.