Chạm mã QR, chạm vào di sản

Khi công nghệ "chạm" vào cảm xúc

Một sáng cuối tuần tại Khu di tích quốc gia đặc biệt đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Nguyễn Bỉnh Khiêm), không gian bảng lảng khói hương thêm phần đặc biệt khi những tấm bảng mã QR được bố trí trang nhã tại các khu vực trọng yếu. Ông Nguyễn Văn Huynh, nhà giáo về hưu sống tại Hà Nội nhiều năm, dẫn cháu nội đi thăm đền. Vừa vào đến cổng, cậu cháu trai nhanh tay giúp ông dùng điện thoại quét mã QR, toàn bộ thông tin về cuộc đời, sự nghiệp của Trạng Trình cùng hình ảnh 3D sắc nét của khu di tích hiện ra.

"Việc quét mã QR giúp người dân và du khách có thể trải nghiệm tour tham quan thực tế ảo mô phỏng lại toàn bộ không gian tổng quan bên ngoài và chi tiết bên trong địa điểm di tích. Thật sự rất tiện lợi và sinh động!" - ông Huynh phấn khởi chia sẻ.

Câu chuyện nhỏ ấy chính là minh chứng sinh động cho kết quả của nhiệm vụ: “Số hóa hình ảnh và thuyết minh tại một số điểm tham quan, du lịch trên địa bàn thành phố” mà Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng vừa hoàn thành giai đoạn 1. Theo đó, 40 điểm đến tiêu biểu từ nội đô đến các vùng hải đảo xa xôi như Cát Bà, Đồ Sơn đã được "định danh số", mang lại một diện mạo hoàn toàn mới cho ngành kinh tế xanh của thành phố Cảng.

Không chỉ dừng lại ở việc đọc văn bản, hệ thống video thuyết minh được xây dựng cho 40 điểm đến đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Mỗi video là một tác phẩm nghệ thuật với hình ảnh sắc nét, góc quay đẹp, kịch bản khoa học và đặc biệt là hệ thống thuyết minh song ngữ Việt – Anh chuyên nghiệp.

Chị Elena, một du khách quốc tế từng có dịp trải nghiệm ứng dụng "Hải Phòng Go" tại Vịnh Lan Hạ, hào hứng cho biết: "Tôi rất bất ngờ khi một ứng dụng địa phương lại có thể tích hợp video VR360 mượt mà đến thế. Ngay cả khi đang ngồi trên tàu, tôi vẫn có thể quan sát toàn cảnh hang động hay các hòn đảo từ xa qua điện thoại. Giọng đọc tiếng Anh rất chuẩn, giúp tôi hiểu rõ giá trị địa chất và lịch sử của di sản thiên nhiên thế giới này".

Dưới góc độ đơn vị lữ hành, bà Nguyễn Thị Hà, Giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch và Truyền thông Quốc tế Hải Hà đánh giá cao tính kết nối của hệ thống: "Việc thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa tập trung là một bước đi đột phá. Chúng tôi có thể dễ dàng khai thác nguồn tư liệu chính thống này để tư vấn cho khách hàng. Đặc biệt, tính năng định vị tọa độ chính xác và album hình ảnh 2D chất lượng cao giúp du khách dễ dàng lên lịch trình tự túc. Đây là công cụ đắc lực để chúng tôi đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đặc biệt là hướng tới đối tượng khách hàng trẻ yêu thích công nghệ".

Để có được những phản hồi tích cực từ du khách, một hạ tầng kỹ thuật đồ sộ được thành phố vận hành trong thời gian qua. Căn cứ theo các Quyết định 3390 và 3710 của UBND thành phố, hệ thống không chỉ là những video clip đơn thuần mà là một "Hệ sinh thái du lịch thông minh" hoàn chỉnh.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hệ thống bao gồm ba thành phần chủ chốt: Hệ thống quản lý và phân tích dữ liệu; Ứng dụng (App) khảo sát và quảng bá điểm du lịch và Hệ thống video thuyết minh. Điểm đặc biệt là toàn bộ dữ liệu này đã được chuyển đổi thành công từ hạ tầng nhà thầu sang Trung tâm lưu trữ dữ liệu tập trung của thành phố (IOC) vào cuối năm 2025. Việc vận hành hệ thống không chỉ phục vụ du khách mà còn là cánh tay nối dài của công tác quản lý nhà nước. Ban Quản lý các điểm du lịch có thể nộp báo cáo thống kê tình trạng hoạt động ngay trên ứng dụng, theo dõi lượt bình chọn, đánh giá của du khách để kịp thời chấn chỉnh chất lượng dịch vụ. Tính đến nay, 40/40 đơn vị quản lý điểm đến đều đánh giá sản phẩm đạt yêu cầu và tích hợp sâu rộng vào hoạt động thực tế.

Hoàn thiện "Bản đồ số" du lịch Hải Phòng

Mặc dù giai đoạn 1 đã đạt được những kết quả khả quan, nhưng theo đánh giá của các chuyên gia và cơ quan quản lý, hành trình số hóa vẫn còn nhiều dư địa để phát triển. Do các quy định pháp lý về số hóa tài nguyên du lịch mới được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành trong năm 2024 và 2025 (như Quyết định 2654 và Thông tư 11), cơ sở dữ liệu hiện tại cần được chuẩn hóa và mở rộng.
Trong báo cáo mới nhất, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch kiến nghị thực hiện giai đoạn 2 với quy mô lớn hơn: Số hóa thêm 460 tài nguyên du lịch mới. Mục tiêu là xây dựng một hệ thống dữ liệu chuẩn quốc gia, bao gồm cả những trường thông tin chuyên sâu như đánh giá sức chứa, hiện trạng môi trường và tiềm năng khai thác bền vững.

Ông Mai Xuân Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố cho biết, thành phố định hướng phát triển "Hải Phòng Go" trở thành ứng dụng du lịch duy nhất của thành phố. Ở đó, du khách không chỉ xem thông tin mà còn trực tiếp đánh giá chất lượng dịch vụ. Dữ liệu này sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý theo dõi và chấn chỉnh kịp thời, bảo đảm hình ảnh du lịch Hải Phòng luôn đẹp và chuyên nghiệp trong mắt bạn bè quốc tế.

Dự án giai đoạn 2 dự kiến triển khai theo hình thức đầu tư công, bám sát Nghị quyết 57-NQ/TW về chuyển đổi số di sản và tài nguyên du lịch. Việc số hóa hình ảnh và thuyết minh không chỉ dừng lại ở một nhiệm vụ kỹ thuật, mà là cách Hải Phòng bảo tồn di sản theo cách bền vững nhất: đưa di sản sống lại trong lòng công chúng qua những trải nghiệm hiện đại. Với nền tảng hạ tầng vững chắc, sự đồng lòng của cơ quan quản lý và sự ủng hộ của du khách, du lịch Hải Phòng đang nắm lấy vận hội mới để cất cánh, khẳng định vị thế của một thành phố Cảng văn minh, hiện đại và tràn đầy bản sắc.

THU HẰNG