Đến năm 2030, tối thiểu 50% phương tiện công cộng ở thành phố sử dụng xe điện

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện.

Chỉ thị nêu rõ, thời gian qua tình hình chính trị, kinh tế và an ninh thế giới diễn biến phức tạp, xung đột quân sự và căng thẳng địa chính trị gia tăng, đặc biệt tại các khu vực sản xuất và trung chuyển năng lượng lớn, làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, khí đốt và than, gây biến động mạnh về giá năng lượng, qua đó tạo ra nhiều thách thức đối với các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu, trong đó có Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm giảm thiểu rủi ro về nguồn cung, giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững.

Chỉ thị đặt ra mục tiêu đến năm 2030, giảm tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị GDP ở mức 1 - 1,5%/năm; phấn đấu đạt tỷ lệ tiết kiệm điện tối thiểu đạt 3%/năm đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; phấn đấu giảm điện năng dùng cho truyền tải và phân phối trên toàn hệ thống đạt 5,8% vào năm 2030; 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ; 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm áp dụng hệ thống quản lý năng lượng; tối thiểu 50% phương tiện công cộng tại các thành phố chuyển sang dùng xe điện.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và toàn xã hội tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, các bộ, cơ quan và địa phương cần lồng ghép mục tiêu tiết kiệm năng lượng vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển; đẩy mạnh thực hiện các biện pháp tiết kiệm năng lượng, coi đây là giải pháp giảm áp lực cung ứng trong bối cảnh thị trường biến động; thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, phát triển hạ tầng sạc và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học.

Các giải pháp cũng bao gồm tăng cường đầu tư đổi mới công nghệ, thiết bị có hiệu suất cao; tối ưu hóa hệ thống sản xuất; thu hồi và tái sử dụng nhiệt thải; ứng dụng công nghệ số trong quản lý năng lượng; triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong các ngành tiêu thụ lớn như thép, xi măng, hóa chất, giấy, dệt may, chế biến thực phẩm.

Đồng thời, khuyến khích nghiên cứu, phát triển và thí điểm sử dụng các nhiên liệu phát thải thấp như hydrogen, ammonia; thúc đẩy sử dụng pin lưu trữ và phát triển điện mặt trời mái nhà, điện gió để giảm áp lực hệ thống điện.

Đối với Bộ Công Thương, Chỉ thị yêu cầu theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng thế giới, kịp thời báo cáo Chính phủ; hoàn thiện cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn, quy chuẩn về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện; bảo đảm cung ứng đủ năng lượng cho phát triển kinh tế - xã hội trong mọi tình huống. Bộ cũng được giao xây dựng các chương trình tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy sử dụng xăng sinh học E10, phát triển thị trường dịch vụ năng lượng và doanh nghiệp ESCO, xây dựng tiêu chuẩn cho thiết bị và hạ tầng sạc điện.

Bộ Xây dựng được giao hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả trong công trình xây dựng; phát triển công trình xanh; tích hợp hạ tầng sạc trong đô thị; phối hợp phát triển giao thông công cộng sử dụng điện và giao thông phi cơ giới.

Bộ Tài chính có nhiệm vụ nghiên cứu cơ chế tài chính ưu đãi cho các dự án tiết kiệm năng lượng và phương tiện giao thông điện; phối hợp xây dựng Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Bộ Khoa học và Công nghệ đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao công nghệ tiết kiệm năng lượng, công nghệ pin và trạm sạc.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát triển vùng nguyên liệu cho nhiên liệu sinh học, thúc đẩy năng lượng sinh khối và hoàn thiện quy định về quản lý, tái chế pin xe điện.

UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu xây dựng và triển khai kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm; ban hành cơ chế khuyến khích đầu tư trạm sạc điện, phát triển xe buýt điện, taxi điện và phương tiện giao thông sạch; bổ sung quy hoạch hạ tầng sạc; tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng năng lượng; rà soát danh sách phụ tải ưu tiên và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao đẩy mạnh quản lý nhu cầu điện, xây dựng giải pháp khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, giảm tổn thất điện năng, phát triển hệ thống điện thông minh, bảo đảm cung cấp điện an toàn, hiệu quả.

Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong khai thác, chế biến dầu khí; bảo đảm đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước; phát triển ngành công nghiệp khí đồng bộ, ưu tiên mô hình kho LNG trung tâm.

Các đơn vị kinh doanh xăng dầu tăng cường kiểm soát hao hụt, tối ưu hóa hệ thống logistics, đẩy mạnh phân phối nhiên liệu sinh học.

Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam đẩy mạnh cơ giới hóa, tối ưu hóa vận hành, giảm tiêu hao năng lượng và kiểm soát hao hụt trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Chỉ thị cũng yêu cầu các doanh nghiệp và cơ sở sử dụng năng lượng xây dựng và triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, đầu tư đổi mới công nghệ và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn quốc tế.

Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tổ chức triển khai, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp tình hình thực hiện, định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

PV