Vun đắp gia đình văn hóa trong bối cảnh mới

Tại Hải Phòng, sau hơn 25 năm triển khai, phong trào xây dựng gia đình văn hóa đã phát triển mạnh mẽ, đi vào chiều sâu và trở thành một trong những nội dung quan trọng của cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền và sự tham gia tích cực của các tầng lớp nhân dân, phong trào đã góp phần hình thành môi trường xã hội ổn định, lành mạnh, tạo điều kiện để mỗi gia đình phát triển toàn diện.

Kết quả, tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” tại Hải Phòng năm 2025 đạt trên 95%. Đây không chỉ là con số mang tính thống kê mà còn phản ánh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân về vai trò của gia đình, về trách nhiệm xây dựng nếp sống văn hóa, giữ gìn đạo đức, lối sống và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Trong nội hàm của phong trào, các tiêu chí gia đình văn hóa như ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; chấp hành tốt chủ trương, chính sách, pháp luật; xây dựng môi trường sống lành mạnh… đều là những yếu tố cốt lõi tạo nên hạnh phúc gia đình. Điều đó cho thấy, phong trào xây dựng gia đình văn hóa không chỉ là một danh hiệu mang tính hình thức, mà chính là con đường cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu “hạnh phúc cho mọi gia đình”.

Nhiều mô hình thiết thực đã được xây dựng và nhân rộng như: phong trào phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc; phong trào xây dựng đời sống văn hóa trong nông dân; các mô hình gia đình cựu chiến binh gương mẫu, gia đình quân nhân kiểu mẫu… Qua đó, các giá trị văn hóa không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu mà đã thấm sâu vào đời sống, trở thành hành vi ứng xử thường nhật trong mỗi gia đình.

Từ gia đình, các giá trị này tiếp tục lan tỏa ra cộng đồng, góp phần hình thành các khu dân cư văn hóa, thôn, tổ dân phố văn hóa. Tỷ lệ thôn, tổ dân phố đạt danh hiệu văn hóa tại Hải Phòng đạt từ 75 – 80%, cho thấy hiệu quả rõ nét của việc lấy gia đình làm trung tâm trong xây dựng đời sống văn hóa.

Đáng ghi nhận, phong trào xây dựng gia đình văn hóa thời gian qua đã có sự chuyển biến mạnh mẽ theo hướng thực chất hơn. Công tác bình xét, công nhận danh hiệu được thực hiện công khai, minh bạch, hạn chế tình trạng chạy theo số lượng, hình thức. Việc tôn vinh, biểu dương các gia đình tiêu biểu đã tạo động lực thúc đẩy phong trào phát triển bền vững, đồng thời lan tỏa những giá trị tích cực trong xã hội.

Hiện nay, áp lực mưu sinh, nhịp sống đô thị, sự thay đổi trong cấu trúc gia đình, cùng với tác động của công nghệ và mạng xã hội… đang đặt ra yêu cầu phải tái định hình các giá trị gia đình. Nếu không có nền tảng văn hóa vững chắc, hạnh phúc dễ trở nên mong manh, thiếu bền vững.

Chính vì vậy, phong trào xây dựng gia đình văn hóa cần tiếp tục được đổi mới, bổ sung nội dung phù hợp với bối cảnh mới. Hạnh phúc của gia đình hiện đại không chỉ dừng lại ở “no ấm” mà còn bao gồm sự bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, quan tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần, kỹ năng nuôi dạy con trong thời đại số, khả năng cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Việc lồng ghép các nội dung giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng số, nâng cao nhận thức pháp luật, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình… là những yếu tố quan trọng để bảo đảm hạnh phúc được xây dựng trên nền tảng toàn diện.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục phát huy vai trò của các thiết chế văn hóa cơ sở, các tổ chức đoàn thể trong việc tuyên truyền, vận động, hỗ trợ các gia đình xây dựng đời sống văn hóa.

Chủ đề “Hạnh phúc cho mọi gia đình” của Ngày Quốc tế Hạnh phúc năm 2026 không phải là mục tiêu xa vời, mà hoàn toàn có thể hiện thực hóa thông qua những hành động cụ thể, thiết thực ngay từ mỗi gia đình. Trong đó, phong trào xây dựng gia đình văn hóa chính là nền tảng, là phương thức hữu hiệu để chuyển hóa thông điệp thành hiện thực.

TÂM PHÚC