Bắc Hưng Hải bảo đảm cung cấp nước sản xuất nông nghiệp và dân sinh

Vai trò quan trọng

Bắc Hưng Hải là một trong những hệ thống thủy lợi lớn của miền Bắc, có nhiệm vụ bảo đảm tưới, tiêu cho gần 200.000 ha đất canh tác và khoảng 12.000 ha nuôi trồng thủy sản tại các địa phương gồm Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên và Bắc Ninh. Đồng thời, hệ thống còn tạo nguồn nước sinh hoạt cho hơn 3 triệu dân, duy trì dòng chảy trên các trục sông và góp phần cải thiện môi trường sinh thái trong khu vực.

Riêng tại Hải Phòng, hệ thống Bắc Hưng Hải là công trình thủy lợi trọng điểm, đóng vai trò cung cấp nước tưới, tiêu cho khu vực phía tây - vùng nông nghiệp chủ lực của thành phố. Toàn hệ thống hiện có 14 công trình chính và gần 233 km kênh trục chính. Nguồn nước tưới chủ yếu được lấy từ sông Hồng thông qua cống Xuân Quan. Bên cạnh đó, hệ thống còn nhận nguồn nước bổ sung quan trọng được lấy ngược qua các cống Cầu Xe, An Thổ từ sông Luộc và sông Thái Bình.

Theo dự báo, thời tiết và khí hậu năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp. Lượng nước từ thượng nguồn về các sông có xu hướng giảm so với trung bình nhiều năm, trong khi xâm nhập mặn có khả năng gia tăng. Cùng với đó, lượng mưa được dự báo ít hơn, nắng nóng có thể xuất hiện sớm, số đợt nắng nóng nhiều và gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm. Những yếu tố này có thể gây nguy cơ hạn hán tại khu vực thuộc hệ thống Bắc Hưng Hải. Do đó, Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thuỷ lợi Bắc Hưng Hải đã chủ động phương án, lên kịch bản chống hạn từ sớm, từ xa.

Xây dựng phương án ứng phó

Việc cấp nước nguồn cho hệ thống Bắc Hưng Hải đã thuận lợi hơn từ khi trạm bơm Xuân Quan đưa vào sử dụng. Mặc dù vậy, trước những diễn biến bất thường của thời tiết, Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thuỷ lợi Bắc Hưng Hải sẵn sàng các phương án ứng phó.

Công trình đầu mối cống Cầu Xe - An Thổ phục vụ việc lấy nước ngược vào hệ thống Bắc Hưng Hải. Sau giai đoạn đổ ải, đơn vị tích cực lấy nước trữ trong hệ thống để phục vụ tưới dưỡng. Tuy nhiên những ngày qua đã xuất hiện tình trạng nhiễm mặn nên ảnh hưởng tới việc lấy nước. Anh Nguyễn Quốc Việt, Trạm trưởng Trạm Công trình cống Cầu Xe - An Thổ cho biết: “Chúng tôi vừa phải đáp ứng đủ nguồn nước, vừa phải bảo đảm chất lượng nước nên công nhân liên tục đo độ mặn. Khi độ mặn vượt ngưỡng cho phép thì lập tức đóng cửa cống, còn khi chất lượng nước bảo đảm cần nhanh chóng mở cống để trữ nước tối đa”.

Nhiều xã tại phía tây thành phố như: Bình Giang, Kẻ Sặt, Đường An, Gia Phúc, Gia Lộc… phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước hệ thống thuỷ lợi Bắc Hưng Hải. Chính vì vậy, khi mực nước sông ngoài xuống thấp, các công trình không thể vận hành do không đủ điều kiện khai thác. Khi đó, nguồn nước chủ yếu dựa vào lượng nước tích trữ trong hệ thống Bắc Hưng Hải. Do đó, Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thuỷ lợi Bắc Hưng Hải luôn chủ động trong phương án trữ nước, không để bị động, bất ngờ trước tình huống thời tiết bất thường. Ông Vũ Hữu Tuấn, Trưởng Phòng Điều hành hệ thống Bắc Hưng Hải thông tin: “Xây dựng phương án ứng phó với nguy cơ thiếu nước, xâm nhập mặn là nhiệm vụ quan trọng để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất".

Để chủ động phương án chống hạn, các đơn vị đầu mối thuộc Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thuỷ lợi Bắc Hưng Hải tăng cường theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước trên các sông, chủ động vận hành các công trình lấy nước, tích trữ nước trên hệ thống kênh trục khi có điều kiện thuận lợi. Đồng thời, việc phối hợp với các địa phương trong điều tiết nước, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả cũng được chú trọng. “Chúng tôi luôn sẵn sàng các phương án vận hành linh hoạt để bảo đảm nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh. Trong trường hợp nguồn nước khó khăn, hệ thống sẽ ưu tiên cấp nước cho các khu vực sản xuất trọng điểm, đồng thời phối hợp với các địa phương triển khai các giải pháp chống hạn phù hợp,” ông Tuấn cho biết thêm.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thời tiết ngày càng cực đoan, việc chủ động xây dựng phương án ứng phó với tình trạng thiếu nước, xâm nhập mặn cho hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải là nhiệm vụ cần thiết và cấp bách. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành thủy lợi và các địa phương không chỉ giúp bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, mà còn góp phần ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội trong toàn vùng.

NGUYỄN MƠ