Để 'bảo bối' bảo vệ được quyền lợi người tiêu dùng
Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lớn, là 'bảo bối' siết chất lượng hàng hóa, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Thay đổi về quản lý rủi ro
Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 có hiệu lực từ đầu năm 2026 với nhiều nội dung cải tiến quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Bốn điểm cốt lõi bao gồm: truy xuất nguồn gốc bắt buộc trở thành yêu cầu pháp lý để minh bạch hóa chuỗi cung ứng; xã hội hóa đánh giá sự phù hợp, khuyến khích các tổ chức tư nhân tham gia kiểm định, thử nghiệm nhằm giảm tải cho cơ quan công quyền; siết chặt chất lượng thương mại điện tử, quản lý hàng hóa trên không gian mạng bình đẳng như hàng hóa truyền thống; cơ chế hậu kiểm dựa trên rủi ro, tập trung nguồn lực kiểm tra những nhóm hàng có nguy cơ cao thay vì dàn trải.
Việc thực thi luật đang nhận được sự quan tâm của mọi tầng lớp xã hội ở Hải Phòng. Bà Nguyễn Thu Thủy ở phường Hồng Bàng, một người tiêu dùng thường xuyên mua sắm qua các sàn thương mại điện tử chia sẻ: "Chúng tôi kỳ vọng rất lớn vào quy định truy xuất nguồn gốc bắt buộc. Tại Hải Phòng, hàng nhập khẩu rất nhiều nhưng người dân đôi khi rơi vào ma trận thông tin. Luật mới giúp tôi chỉ cần quét mã QR là biết rõ hàng đi từ cảng nào, đơn vị nào giám định, đó mới là sự bảo vệ thực chất cho người tiêu dùng".
Ở góc độ sản xuất và lưu thông, ông Trần Nam, giám đốc một doanh nghiệp logistics tại khu công nghiệp Đình Vũ thận trọng: "Nếu chuyển sang hậu kiểm sẽ giúp chúng tôi thông quan nhanh hơn, giảm chi phí lưu kho bãi. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc bắt buộc và chuẩn hóa quy trình theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025, doanh nghiệp phải đầu tư rất lớn vào hệ thống ERP và nhân sự số. Nếu thành phố không có lộ trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) chuẩn hóa quy trình, chúng tôi rất dễ bị tụt hậu".
Liên thông dữ liệu số
Bà Nguyễn Thị Mai, Chủ tich Hội Luật gia thành phố Hải Phòng nhận định, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 có nhiều nội dung tiến bộ nhưng để đi vào đời sống Hải Phòng cần cụ thể hóa bằng các văn bản dưới luật phù hợp với đặc thù địa phương. Đặc biệt, cơ chế hậu kiểm đòi hỏi cán bộ thực thi phải có năng lực phân tích dữ liệu tốt. Nếu hệ thống dữ liệu số không liên thông, việc quản lý rủi ro sẽ chỉ nằm trên giấy, dễ dẫn đến tình trạng bỏ lọt vi phạm.
Thành phố cần tập trung vào các nhóm giải pháp chiến lược, trước tiên là số hóa đồng bộ hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI) tại địa phương. Cần xây dựng hệ sinh thái số về chất lượng, thông tin về tiêu chuẩn, quy chuẩn, kết quả đo lường và thử nghiệm phải được số hóa và công khai.
Khi một lô hàng cập cảng, dữ liệu về chất lượng từ nước xuất khẩu cần được đồng bộ ngay vào hệ thống quản lý của thành phố. Việc kết nối liên thông dữ liệu từ cảng biển đến khu công nghiệp là "chìa khóa" để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Một hệ thống dữ liệu dùng chung sẽ cho phép cơ quan quản lý theo dõi biến động chất lượng hàng hóa theo thời gian thực. Doanh nghiệp sẽ được giảm thiểu thủ tục giấy tờ, rút ngắn thời gian lưu kho bãi. Cơ quan hải quan và thuế sẽ đối soát thông tin nhanh chóng, chính xác.
Ngoài ra, thành phố cần phát triển mạng lưới đánh giá sự phù hợp tại chỗ, khuyến khích phát triển các phòng Lab, tổ chức giám định đạt chuẩn quốc tế đặt trụ sở ngay tại các khu công nghiệp lớn như VSIP hay Tràng Duệ. Việc xã hội hóa này sẽ tạo ra một thị trường dịch vụ kỹ thuật minh bạch và cạnh tranh. Việc hỗ trợ doanh nghiệp SME cần chuẩn hóa quy trình. Phần lớn doanh nghiệp Hải Phòng là SME, do đó cần có các gói hỗ trợ chuyển đổi số, hướng dẫn áp dụng các tiêu chuẩn ISO mới nhất và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc phù hợp với quy chuẩn của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025.
Việc thực thi đồng bộ Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 sẽ mang lại "lợi ích kép" cho Hải Phòng. Theo ông Nguyễn Văn Loan, Phó Chủ tịch Hội Văn hoá doanh nhân Hải Phòng, về kinh tế, việc giảm thời gian thông quan, minh bạch hóa chi phí giúp Hải Phòng trở thành điểm đến hấp dẫn các nhà đầu tư đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng khắt khe.
Về xã hội, các thay đổi này tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh, nơi các doanh nghiệp làm ăn chân chính được bảo vệ và người tiêu dùng được thụ hưởng những sản phẩm an toàn, rõ nguồn gốc.
Về lâu dài, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 là "cú hích" để Hải Phòng hoàn thiện mô hình đô thị cảng thông minh. Bằng cách lấy dữ liệu số làm nền tảng, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và sự hài lòng của người tiêu dùng làm thước đo, thành phố sẽ không chỉ kiểm soát tốt chất lượng hàng hóa mà còn tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội trong kỷ nguyên kinh tế số.