Nhà sáng chế nông dân ở Hải Phòng với giải pháp thoát hiểm tự động

Thiết bị thoát hiểm “3 không” để cứu người

Tại Techfest Hải Phòng 2025, cùng với sự có mặt của các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, phần trình bày đặc biệt thu hút sự chú ý của đông đảo đại biểu là ý tưởng thiết bị "thoát hiểm tự động" của nông dân Phạm Văn Hát. Không phải nhà khoa học chuyên nghiệp, nhưng từ chính trải nghiệm thực tiễn và trăn trở về những vụ cháy chung cư ngày càng gia tăng, ông Hát mang đến giải pháp độc đáo, mang tính nhân văn sâu sắc, giúp người dân thoát khỏi nguy hiểm trong những tình huống khẩn cấp.

Chia sẻ về ý tưởng sáng tạo của mình, ông Phạm Văn Hát cho biết, những năm gần đây, các vụ cháy tại chung cư, nhà cao tầng diễn biến phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Chính thực tế ấy thôi thúc tôi tìm hiểu: "Khi lửa bùng lên và lối thoát bị bịt kín, người dân sẽ thoát thân bằng cách nào?"

Câu hỏi đặt ra từ thực tiễn ấy mở ra một hướng nghiên cứu đầy thách thức đối với nhà sáng chế nông dân này.

Sau hơn 3 năm kiên trì mày mò, ông phát triển thiết bị thoát hiểm tự động với tiêu chí “3 không”: không dùng điện, không cần người vận hành, không phải bảo trì. Bởi lẽ trong các tình huống hỏa hoạn, hệ thống điện thường bị gián đoạn, khiến nhiều thiết bị cứu hộ truyền thống bị vô hiệu.

Thiết bị của ông Phạm Văn Hát hướng đến khả năng vận hành độc lập, đơn giản, dễ sử dụng cho mọi đối tượng, từ người già, trẻ em đến phụ nữ. Đặc biệt, nguyên lý vận hành được thiết kế để bảo đảm tốc độ thoát hiểm nhanh, tương đương thang máy, nhưng vẫn giữ yếu tố an toàn. Qua nhiều lần thử nghiệm thực tế, thiết bị đều cho kết quả khả quan, mở ra triển vọng ứng dụng trong các công trình nhà cao tầng.

Không chỉ dừng lại ở ý tưởng, sản phẩm của ông Hát đã thu hút sự quan tâm của các cơ quan chuyên môn cũng như đối tác trong và ngoài nước. Một số đơn vị tiến hành kiểm tra, đánh giá, hướng tới tích hợp thiết bị vào thiết kế công trình từ 5 tầng trở lên, với kỳ vọng sản phẩm sớm đưa vào thực tiễn.

Hành trình sáng tạo không giới hạn của người nông dân

Người đứng sau giải pháp mang tính xã hội này mới chỉ học hết lớp 7, chưa từng qua trường, lớp đào tạo bài bản về cơ khí hay sáng chế. Con đường đến với sáng tạo của ông bắt đầu từ những thất bại trong sản xuất nông nghiệp, thậm chí ông từng rơi vào cảnh nợ nần.

Bước ngoặt đến khi ông Phạm Văn Hát sang Israel lao động vào năm 2010. Tại đây, từ công việc rải phân thủ công, ông Hát cải tiến thành công thiết bị giúp giảm sức lao động, thay thế nhiều nhân công. Chính trải nghiệm đó thắp lên trong ông niềm tin, sự sáng tạo có thể xuất phát từ nhu cầu thực tiễn.

Trở về Việt Nam, ông mở xưởng cơ khí và bắt đầu hành trình sáng chế. Từ những cải tiến nhỏ, ông dần phát triển hàng loạt sản phẩm phục vụ nông nghiệp, như: robot gieo hạt, máy phun thuốc, thiết bị chế biến…

Đến nay, Công ty TNHH Hát sáng chế do ông sở hữu có hơn 60 sáng chế, nhiều sản phẩm được ứng dụng rộng rãi trong cả nước và xuất khẩu tới nhiều thị trường khó tính, như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ.

Ở tuổi U60, người nông dân ấy vẫn ngày đêm miệt mài nghiên cứu các thiết bị mới, hướng tới công nghệ xanh, thân thiện môi trường, tạo nên các sản phẩm hữu ích cho cuộc sống. Điểm chung các sản phẩm của ông Hát là giá thành hợp lý, dễ sử dụng, phù hợp điều kiện của nông dân.

Cụ thể, những “robot đặt hạt” của ông có thể thay thế tới 40 lao động thủ công, giúp tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất. Có thời điểm, ông bán hơn 200 sản phẩm mỗi năm, sản phẩm được xuất khẩu với giá cao gấp đôi so với trong nước.

Cùng với các sáng chế phục vụ nâng cao hiệu suất sản xuất nông nghiệp, thiết bị thoát hiểm tự động đánh dấu bước chuyển trong tư duy sáng tạo của ông Phạm Văn Hát. Một giải pháp đơn giản, hiệu quả có thể góp phần giảm thiểu những mất mát đau lòng.

Không dừng lại ở sáng chế, ông còn tích cực truyền cảm hứng cho các bạn trẻ. Ông tham gia hỗ trợ giáo dục STEM, chia sẻ kinh nghiệm cho học sinh, sinh viên, lan tỏa tinh thần sáng tạo. Hình ảnh người nông dân tự học, vượt khó, sáng tạo của ông được đưa vào sách giáo khoa, cũng là sự ghi nhận đặc biệt cho hành trình bền bỉ, khơi dậy tư duy sáng tạo, đóng góp thiết thực cho xã hội.

Tuy nhiên, để những sáng chế như thiết bị thoát hiểm tự động có thể đi xa hơn, ông Hát cũng rất cần sự đồng hành của chính quyền các cấp, các ngành và tổ chức liên quan trong việc hỗ trợ về cơ chế, chính sách mở rộng quỹ đất, bố trí môi trường thử nghiệm, cũng như kết nối với doanh nghiệp để thương mại hóa sản phẩm. Đây cũng là "chìa khóa" để ông tiếp tục biến ý tưởng thành giải pháp thiết thực, phổ biến trong đời sống.

Trong bối cảnh thành phố và cả nước đang thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, những nhà sáng chế nông dân như ông Phạm Văn Hát đang chứng minh cho sức sáng tạo từ cơ sở, góp phần nâng cao năng suất lao động, mở ra hướng đi mới, lấy con người làm trung tâm của đổi mới sáng tạo.

VÂN NGA - ĐỖ TUẤN