Nỗi lo khi rau củ 'quá lứa lỡ thì' ở Thanh Miện

Giá rẻ chưa từng có, nông dân vẫn khó bán

Lặng nhìn cánh đồng su hào trải dài, những củ tròn căng ngày nào nay đã bắt đầu úa vàng, lá rũ xuống sau nhiều ngày quá lứa thu hoạch, nông dân Thanh Miện không giấu nổi nỗi xót xa. Trên những thửa ruộng từng hứa hẹn một vụ đông bội thu, giờ đây là cảnh rau chất đống, bỏ lại ven bờ, có nơi đã phải nhổ bỏ ngay tại ruộng. Không còn tiếng cười nói rộn ràng mỗi mùa thu hoạch, cánh đồng lặng đi trong nỗi lo của người nông dân khi "đầu ra" bế tắc, khi hàng trăm tấn rau củ vẫn nằm chờ người mua, còn thời gian đáo vụ thì đang cận kề.

Gia đình chị Phạm Thị Huyền, ở thôn Tiêu Lâm, là một trong những hộ trồng rau quy mô lớn của địa phương. Hơn 30 mẫu rau vụ đông, chủ yếu là su hào và cải bắp được gia đình chị đầu tư công sức, chi phí ngay từ đầu vụ với nhiều kỳ vọng. Tổng sản lượng ước đạt hơn 600 tấn, một con số cho thấy vụ mùa bội thu.

Thế nhưng, niềm vui được mùa nhanh chóng nhường chỗ cho nỗi buồn khi đầu ra bế tắc. Đến thời điểm này, gia đình chị mới tiêu thụ được hơn 100 tấn cải bắp, còn lại vẫn nằm trên đồng. Còn khoảng 20 vạn củ su hào thì không thể bán được nữa, buộc phải bỏ đi, thiệt hại hàng trăm triệu đồng.

Chị Phạm Thị Huyền cho biết, gia đình chị đã đầu tư hơn 1 tỷ đồng cho toàn bộ diện tích rau vụ đông, nên rất mong các đơn vị, doanh nghiệp quan tâm kết nối, hỗ trợ tiêu thụ bớt cải bắp để vớt vát phần nào chi phí, tránh nguy cơ mất trắng cả cánh đồng.

Người trồng rau không khỏi xót xa khi nhìn thành quả lao động của mình dần hư hỏng theo thời gian. Cải bắp, su hào năm nay được mùa, năng suất cao, nhưng thị trường tiêu thụ lại chậm. Giá bán tại ruộng hiện chỉ dao động từ 1.000 - 1.500 đồng/kg, mức giá thấp chưa từng có trong nhiều năm trở lại đây.

Với mức giá này, người trồng gần như không có lãi, thậm chí thua lỗ do không đủ bù chi phí giống, phân bón, công chăm sóc và thu hoạch. Nhiều hộ cho biết, nếu thuê nhân công thu hoạch, chi phí còn cao hơn tiền bán rau nên đành chấp nhận để lại trên đồng.

Trên các cánh đồng, không khó để bắt gặp hình ảnh những ruộng cải bắp đã đến kỳ thu hoạch nhưng chưa được cắt, hay những củ su hào bị nhổ bỏ, chất thành từng đống ven ruộng.

Nguyên nhân được những nông dân như chị Huyền cho biết là do "cung" vượt "cầu". Năm nay, thời tiết thuận lợi, ít sâu bệnh, rau sinh trưởng tốt nên sản lượng tăng cao. Trong khi đó, thị trường tiêu thụ không mở rộng tương ứng, chủ yếu vẫn phụ thuộc vào thương lái. Khi sức mua giảm, thương lái thu mua cầm chừng, ép giá, người nông dân rơi vào thế bị động.

Bên cạnh đó, việc thiếu liên kết tiêu thụ ổn định với doanh nghiệp, siêu thị cũng khiến nông sản khó tiếp cận các kênh phân phối lớn. Phần lớn sản phẩm vẫn tiêu thụ theo hình thức truyền thống, nên khi thị trường biến động, rủi ro dồn hết về phía người sản xuất.

Giải bài toán đầu ra

Ông Nguyễn Danh Hoàng, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Ngũ Hùng (xã Thanh Miện) cho biết, diện tích trồng rau vụ đông năm nay của địa phương tăng so với các năm trước, kéo theo sản lượng lớn. Tuy nhiên, việc tiêu thụ chưa theo kịp khiến tình trạng ùn ứ xảy ra.

Theo ông Hoàng, Hợp tác xã đang tích cực tìm kiếm, kết nối các đầu mối tiêu thụ, doanh nghiệp thu mua nhằm hỗ trợ nông dân giải phóng lượng rau tồn đọng. Địa phương cũng khuyến khích người dân tận dụng các nền tảng mạng xã hội, thương mại điện tử để quảng bá và bán hàng trực tiếp tới người tiêu dùng.

Dù vậy, đây mới chỉ là giải pháp trước mắt. Việc xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, ký kết hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp, phát triển các sản phẩm chế biến từ rau củ cũng là hướng đi cần được quan tâm.

Trong những ngày này, trên các cánh đồng rau ở Thanh Miện, những cây cải bắp, su hào đã quá lứa vẫn nằm im lìm chờ người thu hoạch. Thời gian không còn nhiều, khi chỉ khoảng 20 ngày nữa, nếu không được tiêu thụ, số rau còn lại sẽ hư hỏng hoàn toàn.

Nỗi lo ấy không chỉ là câu chuyện của riêng một vụ mùa, mà còn là "bài toán" lớn đặt ra cho sản xuất nông nghiệp: làm sao để nông sản không còn cảnh “được mùa mà mất giá”, để công sức của người nông dân không bị bỏ phí giữa những cánh đồng xanh.

ĐỖ TUẤN