Siết nguyện vọng, đổi cách xét tuyển đại học năm 2026
Tuyển sinh đại học 2026 có nhiều thay đổi về nguyện vọng, phương thức xét tuyển, buộc thí sinh cân nhắc kỹ, lựa chọn ngành học phù hợp từ sớm.
Nhiều điểm mới trong quy chế tuyển sinh
Trong 2 ngày 21 và 22/3, hàng nghìn học sinh Hải Phòng đã tham gia Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026 do Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), Báo Tuổi trẻ phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam và Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi.
Với chủ đề “Hiểu đúng mình - Chọn đúng nghề - Đi đúng hướng”, các học sinh được thông tin, tư vấn, giải đáp cặn kẽ, cụ thể về những điểm mới trong quy chế tuyển sinh đại học 2026 cũng như thông tin tuyển sinh của các trường đại học, học viện.
Chia sẻ tại Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết tuyển sinh đại học năm 2026 có một số điều chỉnh so với năm trước, các thí sinh cần hết sức lưu ý. Trước hết là lịch thi tốt nghiệp THPT có sự thay đổi, sớm hơn nửa tháng so với năm trước; thời gian nộp đơn phúc khảo bài thi tốt nghiệp THPT cũng rút ngắn hơn.
Cùng với đó là một số điểm mới như: khống chế tối đa 5 phương thức xét tuyển mà các trường có thể áp dụng, khống chế số lượng nguyện vọng xét tuyển không quá 15 nguyện vọng, các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét tuyển các nguyện vọng có thứ tự từ 1 đến 5.
Việc khống chế số lượng nguyện vọng để thí sinh có lựa chọn tập trung và cũng suy nghĩ thấu đáo hơn khi lựa chọn nguyện vọng. Trong khi đó, xếp thứ tự ưu tiên nguyện vọng khi đăng ký trên hệ thống xét tuyển chung theo nguyên tắc “nguyện vọng nào mong muốn nhất thì xếp ưu tiên trước”.
Trực tiếp nghe tư vấn tuyển sinh và tìm hiểu thông tin trước đó, em Nguyễn Linh Chi, lớp 12 Trường THPT Chu Văn băn khoăn: Theo quy chế tuyển sinh năm 2026, thí sinh đăng ký ngành sư phạm chỉ được đặt nguyện vọng từ 1 đến 5, không được đặt dàn trải như trước đây, gây khó khăn cho thí sinh khi sắp xếp nguyện vọng.
Giải đáp điều này, đại diện các trường cho rằng, đây là sự thay đổi cần thiết, thể hiện thông điệp rõ ràng, sư phạm không nên là ngành học dự phòng mà phải là ngành học được ưu tiên, nhất là trong bối cảnh thiếu giáo viên như hiện nay. Các em không nên lo lắng quá về việc giới hạn nguyện vọng. Nếu thực sự yêu thích và muốn gắn bó với ngành sư phạm, hãy ưu tiên đặt nguyện vọng này lên đầu tiên.
Điểm mới nữa mà thí sinh cần quan tâm khi lựa chọn phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập cấp THPT (học bạ), đó là tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập 6 học kỳ (lớp 10, 11, 12) cấp THPT của tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn đóng góp tối thiểu 1/3 trọng số tính điểm xét trong tổ hợp xét tuyển.
Điểm cộng (bao gồm điểm thưởng, điểm xét thưởng, điểm khuyến khích) tối đa là 3 điểm theo thang điểm 30 (tương ứng 10% của thang điểm xét tuyển). Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng cho quy đổi điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc sử dụng cho điểm khuyến khích.
Cân nhắc lựa chọn ngành học phù hợp
Ghi nhận tại các Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp, nhiều câu hỏi “nóng” về chọn ngành, xét tuyển, xu hướng chuyển dịch ngành nghề, ngành “hot”… được đại diện các trường đại học, học viện trực tiếp trao đổi.
Chị Nguyễn Thị Mai, phụ huynh học sinh bày tỏ lo lắng với các điều chỉnh trong xét tuyển khối C00, cùng với đó là việc sáp nhập các cơ quan báo chí hiện nay khiến sinh viên theo học ngành Báo chí sẽ gặp nhiều khó khăn khi ra trường. Theo đại diện các trường, việc điều chỉnh xét tuyển khối C00 liên quan đến những chuyển dịch về yêu cầu nhân lực và tác động của AI.
Hiện, một số ngành tuyển sinh khối C00 đang điều chỉnh để đưa thêm ngoại ngữ vào tổ hợp xét tuyển. Trước việc sáp nhập, tinh giản diễn ra ở nhiều lĩnh vực, trong đó có ngành Báo chí, các thí sinh cũng không nên quá lo lắng, bởi sau khi ra trường, các em còn có nhiều lựa chọn như làm truyền thông đa phương tiện ở các đơn vị, doanh nghiệp.
Tương tự, một thí sinh băn khoăn mình có vết sẹo do sự cố khi chơi thể thao thì có tính là vi phạm tiêu chuẩn thẩm mỹ khi khám sơ tuyển vào các trường quân đội và nếu thiếu 1-2 cm chiều cao so với tiêu chuẩn thì có ảnh hưởng hay không?
Trung tá, Tiến sĩ Phạm Hồng Thái, Phó trưởng Phòng Đào tạo (Học viện Khoa học quân sự) cho biết: Năm 2026, có 18 trường học viện, trường quân đội tuyển sinh hệ đại học và 6 trường tuyển sinh hệ cao đẳng quân sự. Trong khám sơ tuyển có nhiều tiêu chí, với vết sẹo khi khám sơ tuyển trực tiếp, Hội đồng sơ tuyển sẽ kết luận thí sinh có đủ điều kiện hay không tuỳ mức độ vị trí vết sẹo ở đâu và kích cỡ vết sẹo. Còn thí sinh không đủ chiều cao thì không đủ điều kiện sơ tuyển.
Mùa tuyển sinh đại học đang bắt đầu khởi động, lời khuyên của các chuyên gia tuyển sinh dành cho thí sinh là: các em cần cân nhắc kỹ để sắp xếp nguyện vọng phù hợp, giúp tăng cơ hội trúng tuyển. Thay vì chờ khi có kết quả thi mới bắt đầu lựa chọn, thí sinh nên chủ động tìm hiểu kỹ thông tin về ngành học và chương trình đào tạo ngay từ bây giờ. Bên cạnh đó, việc tham khảo phổ điểm và điểm chuẩn của các năm gần đây sẽ giúp thí sinh có cơ sở đánh giá tương đối chính xác khả năng của mình. Từ đó, các em có thể lựa chọn nguyện vọng phù hợp, tránh đăng ký dàn trải hoặc thiếu tính toán.
Theo kế hoạch, sau khi kết thúc kỳ thi tốt nghiệp THPT, từ ngày 17/6 đến 21/6, thí sinh thực hành đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển trên hệ thống. Sau khi có kết quả thi chính thức, từ 2/7 đến 17 giờ ngày 14/7, thí sinh sẽ đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026.