Nhiều kỳ vọng từ đề xuất tăng lương hưu

Những ngày qua, thông tin về đề xuất tăng lương hưu từ ngày 1/7/2026 được nhiều người chú ý, mang theo hy vọng cải thiện đời sống cho hàng triệu người lao động đã về hưu. Trong bối cảnh giá cả nhiều loại hàng hóa tăng cao, việc tăng lương hưu không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là một chính sách an sinh xã hội mang tính nhân văn sâu sắc.

Theo dự thảo, Bộ Nội vụ đưa ra hai phương án cụ thể để lấy ý kiến rộng rãi. Phương án 1 điều chỉnh tăng thêm 4,5% và cộng thêm 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu hiện hưởng của tháng 6/2026. Phương án 2 điều chỉnh tăng đồng đều 8% trên mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội của tháng 6/2026 cho tất cả các đối tượng.

Dự thảo còn bổ sung cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ cho nhóm nghỉ hưu trước năm 1995. Cụ thể ở phương án 1, thêm 300.000 đồng nếu lương sau điều chỉnh dưới 3,5 triệu đồng/tháng hoặc nâng mức lương lên 3,8 triệu đồng/tháng nếu mức hưởng từ 3,5 triệu đồng/tháng đến dưới 3,8 triệu đồng/tháng. Đây là nỗ lực nhằm thu hẹp khoảng cách thu nhập và bảo đảm mức sống tối thiểu cho nhóm đối tượng vốn chịu nhiều thiệt thòi do mức lương cơ sở cũ thấp.

Cùng với mong mỏi, nguyện vọng của hàng triệu người đang hưởng các chế độ hưu trí và trợ cấp bảo hiểm xã hội trên cả nước, hàng trăm nghìn người hưởng trên địa bàn thành phố Hải Phòng cũng mong muốn, kỳ vọng việc tăng lương hưu lần này sẽ được xem xét ở mức phù hợp, hài hoà, giúp giảm chênh lệch giữa người có mức lương hưu thấp và mức lương hưu cao sau điều chỉnh, hỗ trợ người hưu trí cải thiện cuộc sống.

Giai đoạn 2016 - 2024, Chính phủ đã 6 lần điều chỉnh lương hưu, với các mức tăng lần lượt là: 8% năm 2016; 7,44% năm 2017; 6,92% năm 2018; 7,19% năm 2019; 7,4% năm 2022 và 15% năm 2024. Điểm chung của 6 đợt điều chỉnh lương hưu là đều theo một mức chung đối với toàn bộ người hưởng lương hưu.

Có thể thấy, cả 2 phương án đề xuất đều có điểm tích cực là mức điều chỉnh đều cao hơn mức tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) năm 2025 (3,31%). Điều này cho thấy việc điều chỉnh không chỉ nhằm bảo vệ sức mua của người hưởng lương hưu trước biến động giá cả, mà còn góp phần chia sẻ thành quả tăng trưởng kinh tế với người nghỉ hưu.

Song, nếu bám sát nguyên tắc “đóng - hưởng” của Luật Bảo hiểm xã hội, phương án 2 sẽ đáp ứng được tính tương xứng mức đóng - mức hưởng. Cùng với đó là ưu điểm đơn giản, minh bạch, bảo đảm tính đồng đều giữa các nhóm người hưởng.

Trong khi phương án 1 có ưu điểm là kết hợp hài hoà các nguyên tắc đóng - hưởng với công bằng, bình đẳng, chia sẻ và bền vững theo đúng tinh thần của Nghị quyết 28 về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội là việc điều chỉnh lương hưu theo hướng tăng cường tính chia sẻ, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của nhóm có mức hưởng thấp và dễ bị tổn thương.

Đánh giá tác động của việc tăng lương hưu như “mũi tên trúng nhiều đích”. Trước hết giúp người hưu trí cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống, hơn nữa là tạo động lực đối với những lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện hiện nay. Khi lương hưu tăng, họ sẽ nỗ lực, cố gắng tham gia bảo hiểm đủ năm theo quy định để được hưởng lương hưu khi về già, góp phần hạn chế tình trạng nhận bảo hiểm xã hội một lần. Không những thế, có lương hưu đồng nghĩa với việc người hưởng được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, được chăm sóc sức khỏe ban đầu tốt nhất, giảm gánh nặng lên người thân và hệ thống an sinh xã hội.

Dù điều chỉnh theo phương án nào thì đối với những người hết tuổi lao động đây cũng là sự quan tâm thiết thực của Đảng, Nhà nước, là động lực để họ ổn định cuộc sống. Bên cạnh niềm vui của hàng triệu người, còn có số ít người cảm thấy tâm tư, trăn trở khi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đầy đủ, đến tuổi nghỉ hưu thì chế độ bị “treo”.

Nguyên nhân do đơn vị, doanh nghiệp nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, dẫn đến thiệt thòi về quyền lợi. Vì vậy, các cấp, các ngành, các địa phương cần có giải pháp mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn để hạn chế tình trạng nợ, trốn đóng bảo hiểm. Tích cực thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người lao động, không nên nhận bảo hiểm xã hội một lần để có cơ hội tiếp cận lương hưu khi hết tuổi lao động.

HOÀNG XUÂN