Bệnh tay chân miệng gia tăng ở trẻ nhỏ
Bệnh tay chân miệng đang vào mùa cao điểm, nhiều trẻ em ở thành phố Hải Phòng phải nhập viện.
.jpg)
Số ca mắc gia tăng
Thời gian gần đây, số ca mắc bệnh tay chân miệng trên địa bàn thành phố Hải Phòng có chiều hướng gia tăng. Tại các cơ sở điều trị, lượng bệnh nhân đến khám và nhập viện cũng tăng lên, gây áp lực cho công tác tiếp nhận, đặc biệt trong giai đoạn giao mùa, thời điểm bệnh thường bùng phát theo chu kỳ.
Tại Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hải Phòng - Vĩnh Bảo, các bác sĩ đang tiếp nhận và điều trị cho nhiều trẻ mắc tay chân miệng với biểu hiện điển hình. Cháu Tr. T. A. (sinh năm 2023, trú tại xã Vĩnh Bảo) nhập viện trong tình trạng sốt cao, nổi mụn phỏng nước ở tay, chân, đầu gối, loét miệng, ăn uống kém, thỉnh thoảng xuất hiện co giật nhẹ. Sau khi khám, trẻ được chẩn đoán mắc tay chân miệng và điều trị theo phác đồ. Hiện tại, tình trạng đã cải thiện, giảm sốt, môi chi hồng, không còn giật mình hay run tay chân khi khám.
Theo bác sĩ Bệnh viện Nhi Hải Phòng, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi. Bệnh xuất hiện quanh năm nhưng có xu hướng tăng mạnh vào hai đợt cao điểm từ tháng 3 - 6 và tháng 9 - 12. Chỉ trong chưa đầy 3 tháng đầu năm 2026, Khoa Bệnh nhiệt đới của bệnh viện đã tiếp nhận và điều trị gần 100 ca mắc, với các trường hợp phân bố rải rác trên nhiều địa bàn.
Tương tự, tại Bệnh viện Nhi Hải Dương, số ca mắc tay chân miệng nhập viện cũng tăng đáng kể. Những ngày gần đây, Khoa Truyền nhiễm của bệnh viện luôn có từ 15 - 20 trẻ mắc bệnh điều trị nội trú. Riêng ngày 30/3, khoa điều trị cho 64 bệnh nhân, trong đó có 21 trẻ mắc tay chân miệng. Đáng chú ý, phần lớn các trường hợp trẻ có các biểu hiện như sốt tăng dần, giật mình đột ngột, nôn trớ khi ăn hoặc bú, mệt mỏi, quấy khóc, mắt lờ đờ.
Theo số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hải Phòng, xu hướng bệnh tay chân miệng gia tăng rõ rệt trên toàn thành phố. Tính đến ngày 29/3/2026, Hải Phòng có 521 trường hợp mắc tay chân miệng (trong đó 77 ca xác định), tăng 442 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025. Hầu hết ca bệnh tập trung ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là dưới 3 tuổi. Số ca mắc tăng nhanh từ cuối tháng 2 và bùng lên trong tháng 3 với 388 ca, chiếm gần 88% tổng số ca mắc từ đầu năm.
Mặc dù số ca mắc tăng, song trên địa bàn thành phố chưa ghi nhận trường hợp tử vong hay biến chứng nặng. Các ca bệnh chủ yếu ở thể nhẹ và trung bình, được phát hiện sớm và điều trị kịp thời tại các cơ sở y tế.
Chủ động phòng chống
Trước tình hình bệnh tay chân miệng gia tăng, ngành y tế Hải Phòng đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát dịch, hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Phan Hồng Hải, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm (CDC Hải Phòng), mặc dù ca bệnh xuất hiện tại nhiều xã, phường, song thành phố vẫn kiểm soát tốt các ổ dịch, không để hình thành các điểm bùng phát lớn. Một số địa phương có số ca tích lũy cao như Lê Chân, Hải An, An Dương, Thủy Nguyên và Hồng Bàng, tuy nhiên các ca bệnh chủ yếu phân tán, được xử lý sớm, không lan rộng.
Một trong những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát dịch là hệ thống điều trị được tổ chức hiệu quả theo từng tuyến. Các ca nhẹ được theo dõi tại cơ sở, trong khi những trường hợp có dấu hiệu nặng được chuyển tuyến kịp thời đến các bệnh viện chuyên khoa. Nhờ đó, các ca bệnh đều được quản lý chặt chẽ, hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm.
Song song với công tác điều trị, hoạt động truyền thông phòng bệnh cũng được đẩy mạnh. Ngành y tế phối hợp với các địa phương và trường học tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh như rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi, ăn chín uống sôi và giữ gìn môi trường sống sạch sẽ.
Tại các trường mầm non, việc theo dõi sức khỏe trẻ hằng ngày được thực hiện nghiêm túc. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, nhà trường sẽ phối hợp với phụ huynh và cơ quan y tế để xử lý kịp thời.
Đồng thời, các cơ sở y tế được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ thuốc, hóa chất khử khuẩn, trang thiết bị cần thiết, duy trì chế độ trực dịch và sẵn sàng ứng phó khi có tình huống phát sinh. Các đội phản ứng nhanh được duy trì hoạt động, bảo đảm xử lý ổ dịch trong thời gian ngắn nhất.
Theo bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Hà Thị Thu Huyền, Trưởng khoa Nhi (Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp), tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, lây chủ yếu qua đường tiêu hóa, từ nước bọt, dịch tiết hoặc phân của trẻ nhiễm bệnh. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi và có khả năng bùng phát thành dịch nếu không kiểm soát tốt.
Bác sĩ cho biết, bệnh thường khởi phát với các biểu hiện ban đầu như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn. Sau đó xuất hiện các tổn thương đặc trưng như loét miệng và phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông. Đa số trường hợp có thể tự hồi phục sau 3 - 5 ngày nếu được chăm sóc đúng cách.
Tuy nhiên, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng như sốt cao trên 39°C khó hạ, trẻ giật mình liên tục, run tay chân, lừ đừ, ngủ li bì, nôn nhiều hoặc thở nhanh. Đây là những biểu hiện cho thấy bệnh có thể đã ảnh hưởng đến thần kinh hoặc tim mạch, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.
“Để phòng bệnh hiệu quả, mỗi gia đình cần thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân, đặc biệt là rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi chăm sóc trẻ. Vệ sinh thường xuyên đồ chơi, vật dụng sinh hoạt. Trẻ mắc bệnh cần được nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để tránh lây lan”, bác sĩ Huyền khuyến cáo.
Trong bối cảnh số ca mắc có xu hướng gia tăng, ngành y tế khuyến cáo người dân không được chủ quan. Việc chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và xử trí đúng cách sẽ góp phần quan trọng trong bảo vệ sức khỏe trẻ em và kiểm soát hiệu quả dịch bệnh trong cộng đồng.
Trước diễn biến phức tạp của dịch tay chân miệng, nhiều phụ huynh lo ngại về khả năng tái nhiễm ở trẻ. Bác sĩ Nguyễn Thị Hải Yến, khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội cho biết tác nhân gây bệnh là các loại Enterovirus, trong đó trẻ dưới 5 tuổi là nhóm có nguy cơ mắc và gặp biến chứng cao nhất.
Hiện có 4 tuýp virus chính gây bệnh tay chân miệng gồm EV-A71, CV-A6, CV-A10, CV-A16. Trong đó, EV-A71 là chủng có độc lực cao, dễ gây biến chứng nặng. Với những trẻ đã từng mắc bệnh, miễn dịch chỉ hình thành với tuýp đã nhiễm trong một thời gian nhất định, không có miễn dịch chéo với các tuýp khác. Sau 2-3 năm, khả năng miễn dịch suy giảm, trẻ vẫn có thể mắc lại.
Nguồn lây truyền bệnh trong cộng đồng bao gồm cả người bệnh và người lành mang virus nhưng không có triệu chứng. Không chỉ trẻ em, người lớn, người chăm sóc trẻ và giáo viên mầm non cũng có thể mang virus và lây cho trẻ.
Bệnh lây qua đường tiêu hóa, thông qua phân, tay bẩn hoặc các vật dụng nhiễm virus như đồ chơi, cốc, bát, khăn mặt, bô vệ sinh. Trẻ ở độ tuổi mầm non, mẫu giáo là nhóm dễ mắc bệnh nhất do môi trường sinh hoạt tập thể.
Virus tay chân miệng có thể tồn tại lâu ngoài môi trường nhưng dễ bị bất hoạt bởi tia cực tím, nhiệt độ cao và các chất khử trùng như thuốc tím, nước oxy già hoặc dung dịch chứa clo hoạt tính. Trong điều kiện thời tiết ẩm, virus có xu hướng phát triển mạnh hơn. Người dân có thể sử dụng điều hòa hoặc máy hút ẩm kết hợp mở cửa thông thoáng, đồng thời tận dụng ánh nắng mặt trời để giảm nguy cơ lây lan.
Bộ Y tế khuyến cáo thực hiện tốt nguyên tắc “3 sạch” để phòng bệnh. Cụ thể, ăn uống sạch bằng cách ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch và không dùng chung dụng cụ ăn uống; ở sạch bằng cách thường xuyên vệ sinh bề mặt, đồ dùng sinh hoạt như đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa; giữ bàn tay sạch bằng cách rửa tay thường xuyên với xà phòng, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chăm sóc trẻ.
Ngoài ra, cần thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ, đặc biệt là trẻ mắc bệnh, để hạn chế phát tán mầm bệnh ra môi trường.
Khi trẻ có các dấu hiệu như sốt, xuất hiện nốt phỏng ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc trong miệng, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Trẻ mắc bệnh cần được nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác.
Trong quá trình chăm sóc trẻ bệnh, cần tránh làm vỡ các nốt phỏng để hạn chế nhiễm trùng và lây lan; đồng thời tăng cường dinh dưỡng, cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu.
Đối với trẻ đang theo học tại các cơ sở mầm non, phụ huynh cần phối hợp với nhà trường theo dõi sức khỏe, cho trẻ nghỉ học khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh và không tự ý điều trị tại nhà. Người dân cũng cần hạn chế để trẻ tiếp xúc với người đang mắc hoặc nghi mắc bệnh, đồng thời thực hiện cách ly, vệ sinh cá nhân và môi trường khi trong gia đình có ca bệnh.