Chuyển đổi xanh để bứt phá

Với hệ thống 45 khu công nghiệp và khu kinh tế trải rộng, Hải Phòng đang giữ vai trò đầu tàu công nghiệp của vùng Bắc Bộ. Đây không chỉ là động lực tăng trưởng chủ lực mà còn là nền tảng đưa thành phố từng bước trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, công nghệ cao gắn với cảng biển và logistics tầm cỡ quốc tế.

Tuy nhiên, khi quy mô sản xuất ngày càng mở rộng, áp lực về môi trường, năng lượng và phát triển bền vững cũng ngày càng rõ nét. Các tiêu chuẩn môi trường quốc tế, nhất là tại các thị trường xuất khẩu lớn, ngày càng khắt khe. Những “hàng rào xanh” về phát thải, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm môi trường… đang trở thành điều kiện bắt buộc, buộc doanh nghiệp phải thay đổi nếu không muốn bị loại khỏi chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu chuyển đổi xanh đối với các khu công nghiệp, khu kinh tế không còn là lựa chọn mà là con đường tất yếu để duy trì tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc chuyển từ tăng trưởng nhanh sang tăng trưởng xanh trở thành yêu cầu xuyên suốt trong chiến lược phát triển của Hải Phòng.

Nhận diện rõ xu thế này, tại Nghị quyết số 08-NQ/TU ngày 29/1/2026 về chuyển đổi xanh thành phố Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030, thành phố xác định chuyển đổi xanh là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, trong đó lấy kinh tế tuần hoàn làm động lực và là nền tảng tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới.

Cùng với các lĩnh vực khác, phát triển công nghiệp xanh được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030, với định hướng chuyển đổi các khu công nghiệp sang mô hình sinh thái, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, thúc đẩy sản xuất sạch hơn và giảm phát thải khí nhà kính.

Các mục tiêu của nghị quyết đã và đang được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ, giải pháp rõ ràng. Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng xây dựng kế hoạch chuyển đổi xanh trong các khu kinh tế, khu công nghiệp với các chỉ tiêu cụ thể: Đến năm 2030, 100% số khu công nghiệp đang hoạt động được đánh giá hiện trạng phát thải và tiềm năng chuyển đổi; tối thiểu 50% số khu công nghiệp đăng ký chuyển đổi sang mô hình sinh thái; phấn đấu có ít nhất 2 khu công nghiệp được chứng nhận khu công nghiệp sinh thái...

Bên cạnh đó là các mục tiêu, nhiệm vụ đối với phát thải nhà kính, tiết kiệm năng lượng, xử lý chất thải, nước thải.

Chuyển đổi xanh bắt đầu được triển khai và ghi nhận những kết quả bước đầu. Một số khu công nghiệp như DEEP C, Nam Cầu Kiền tiên phong theo hướng sinh thái, với các giải pháp tái sử dụng nước thải, phát triển không gian xanh, thúc đẩy cộng sinh doanh nghiệp. Những mô hình này không chỉ góp phần giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao hình ảnh, gia tăng sức hút đối với các nhà đầu tư chất lượng cao.

Năm 2025, Hải Phòng là một trong hai địa phương trên cả nước được ASEAN vinh danh là thành phố tiềm năng bền vững về môi trường. Trước đó, thành phố đứng đầu cả nước về các năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), chỉ số xanh cấp tỉnh (PGI), tạo nền tảng quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, hướng tới Net Zero vào năm 2050.

Tuy vậy, quá trình chuyển đổi xanh vẫn đối mặt với không ít thách thức. Đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, chi phí đầu tư công nghệ, đổi mới dây chuyền sản xuất vẫn là rào cản lớn. Bên cạnh đó, hạn chế về công nghệ, năng lực quản trị và khả năng tiếp cận thông tin cũng ảnh hưởng đến tốc độ chuyển đổi.

Vì vậy, cùng với các quy định bắt buộc, việc tạo động lực cho doanh nghiệp là yếu tố then chốt. Các cơ chế hỗ trợ như tín dụng xanh, ưu đãi thuế, phát triển thị trường carbon, cùng các chương trình tư vấn, chuyển giao công nghệ cần được triển khai đồng bộ, hiệu quả hơn. Khi tháo gỡ được nút thắt về chi phí và công nghệ, chuyển đổi xanh sẽ không còn là gánh nặng mà trở thành cơ hội phát triển.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy. Trong bối cảnh mới, “xanh” không chỉ là trách nhiệm mà còn là lợi thế cạnh tranh. Doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ sạch, áp dụng tiêu chuẩn môi trường, quản trị theo hướng bền vững sẽ có điều kiện mở rộng thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và tiếp cận các dòng vốn chất lượng cao.

NGUYÊN HÀ