Lễ hội Hải Phòng qua ống kính nghệ thuật

Trải nghiệm di sản qua ảnh

Mùa Xuân, khi dòng người hành hương đổ về Côn Sơn - Kiếp Bạc, không gian trưng bày chuyên đề “Khoảnh khắc di sản” do Bảo tàng Hải Phòng tổ chức trở thành một điểm dừng chân đầy lắng đọng. Hơn 100 bức ảnh nghệ thuật được tuyển chọn kỹ lưỡng mở ra một hành trình thị giác giàu cảm xúc, nơi di sản không chỉ được nhìn thấy mà còn được cảm nhận bằng chiều sâu tâm thức.

Dừng lại khá lâu trước một bức ảnh chụp lễ rước trên núi, ông Trần Văn Lâm (du khách đến từ Quảng Ninh) chia sẻ: “Tôi đã nhiều lần đi lễ hội, nhưng khi nhìn qua ảnh nghệ thuật, cảm xúc lại khác. Ở đây, tôi có thời gian quan sát kỹ hơn từng chi tiết, từ sắc cờ, trang phục đến ánh mắt người tham gia. Điều đó khiến tôi hiểu sâu hơn về ý nghĩa của lễ hội”. Không chỉ người lớn tuổi, nhiều bạn trẻ cũng tìm thấy sự kết nối riêng với di sản qua nhiếp ảnh. Chị Phạm Lan Anh, sinh viên Trường Đại học Hải Phòng ấn tượng với cách các tác giả khai thác ánh sáng trong không gian chùa cổ: “Có những bức ảnh “tĩnh”, tạo cảm giác rất sâu. Em nghĩ nếu chỉ đi tham quan bình thường, mình sẽ khó nhận ra hết vẻ đẹp đó…”.

Không gian trưng bày cũng dẫn dắt người xem qua các điểm tham quan của quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc: từ Chùa Thanh Mai - nơi lưu dấu hành đạo của Đệ tam tổ Trúc Lâm Thiền phái Pháp Loa, đến Động Kính Chủ - “bảo tàng bia đá” quý giá, hay Nhẫm Dương với những dấu tích tiền sử. Mỗi địa danh hiện lên qua lăng kính nghệ thuật đều mang một sắc thái riêng, nhưng cùng hội tụ trong dòng chảy văn hóa thống nhất. Đặc biệt, với việc quần thể này được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa thế giới vào năm 2025, ẩn sau mỗi bức ảnh không chỉ là vẻ đẹp phong cảnh mà còn là hành trình bền bỉ gìn giữ và khẳng định giá trị di sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Trước đó, tại triển lãm “Ảnh đẹp du lịch Hải Phòng” tổ chức đầu tháng 1/2026, anh Đinh Quang Tùng (du khách đến từ Hà Nội) cho biết anh bất ngờ trước sự đa dạng của hình ảnh thành phố: “Tôi từng nghĩ Hải Phòng chủ yếu là cảng biển và công nghiệp, nhưng qua những bức ảnh này, tôi thấy một Hải Phòng rất khác - có thiên nhiên, có lễ hội, có chiều sâu văn hóa. Xem xong triển lãm ảnh là muốn lên kế hoạch đi khám phá thành phố ngay”. “Khoảnh khắc di sản” không chỉ là một cuộc trưng bày, mà là một trải nghiệm văn hóa. Ở đó, mỗi người không chỉ ngắm nhìn mà còn "đối thoại" với lịch sử, để thêm yêu và có trách nhiệm hơn với những giá trị cha ông để lại.

Khi nhiếp ảnh trở thành "ngôn ngữ" của lễ hội

Sau hợp nhất, bức tranh văn hóa - lễ hội của thành phố trở nên phong phú hơn bao giờ hết. Với gần 4.000 di tích và khoảng 1.300 lễ hội, Hải Phòng sở hữu một “kho tư liệu sống” dồi dào cho nhiếp ảnh. Từ những lễ hội lớn như Côn Sơn - Kiếp Bạc, đến các không gian văn hóa đặc sắc như Khu di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Văn miếu Mao Điền hay quần thể di tích An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương, tất cả đều trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho các nghệ sĩ.

Theo Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh Hải Phòng Nguyễn Đức Nghĩa, nhiếp ảnh không chỉ dừng lại ở việc ghi chép hiện thực, mà còn góp phần “kể chuyện” về một thành phố đang chuyển mình mạnh mẽ. Các tác phẩm ngày càng chú trọng khai thác chiều sâu văn hóa, từ nghi lễ truyền thống, phong tục tập quán đến đời sống sinh hoạt của người dân vùng sông nước, ven biển. Nhiều cuộc thi, triển lãm ảnh được tổ chức tạo nên sân chơi chuyên nghiệp, thúc đẩy sáng tạo. Một minh chứng tiêu biểu là tác phẩm “Hải Phòng những đêm không ngủ” của nhiếp ảnh gia Vũ Lâm, ghi lại khoảnh khắc rực rỡ của Lễ hội Hoa Phượng Đỏ. Bức ảnh không chỉ gây “bão” trên mạng xã hội mà còn giành Huy chương Vàng tại Triển lãm Ảnh nghệ thuật Việt Nam 2024, vượt qua hàng nghìn tác phẩm trên cả nước. Thành công này cho thấy "sức mạnh" của nhiếp ảnh trong việc quảng bá hình ảnh thành phố một cách sinh động và thuyết phục.

Ở góc độ nghệ thuật, các nhiếp ảnh gia Hải Phòng ngày càng chú trọng khai thác ánh sáng, góc chụp và bố cục để làm nổi bật vẻ đẹp của lễ hội. Những đoàn rước rực rỡ sắc màu, những khoảnh khắc pháo hoa bừng sáng hay nụ cười của người dân trong ngày hội… Tất cả được gói trọn trong những khung hình giàu cảm xúc. Quan trọng hơn, nhiếp ảnh đã góp phần biến lễ hội thành một “di sản sống”, không chỉ tồn tại trong không gian thực, mà còn lan tỏa qua hình ảnh, qua truyền thông, qua ký ức cộng đồng.

Trong bối cảnh phát triển du lịch, vai trò của nhiếp ảnh càng trở nên rõ nét. Những hình ảnh đẹp, giàu tính nghệ thuật không chỉ thu hút du khách, mà còn góp phần định vị thương hiệu văn hóa cho Hải Phòng, một thành phố vừa năng động, hiện đại, vừa giàu chiều sâu văn hóa truyền thống.

Từ không gian linh thiêng của di sản đến nhịp sống sôi động của thành phố, nhiếp ảnh nghệ thuật đang lặng lẽ, bền bỉ lưu giữ và lan tỏa giá trị. Những lễ hội tại Hải Phòng, qua ống kính nghệ sĩ, không chỉ là sự kiện, mà trở thành biểu tượng, nơi ký ức, bản sắc và niềm tự hào cùng hội tụ.

LAM ANH