Khi lớp học bắt đầu từ cuộc sống

Lớp học mở

Tháng 2 vừa qua, trong khuôn khổ chuyên đề giáo dục “Dòng sông quê em - Bạch Đằng Giang yêu dấu”, cụm các trường mầm non thuộc phường Bạch Đằng tổ chức hoạt động trải nghiệm đặc biệt tại Khu di tích Bạch Đằng Giang cho học sinh. Trẻ 5 tuổi được hóa thân thành các quân sĩ thời nhà Trần, biểu diễn lại trận đánh quân Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Ngoài ra, thông qua việc tham quan khu di tích, tham gia các trò chơi dân gian, trẻ được làm quen với các hình ảnh, biểu tượng của quê hương như dòng sông, bãi cọc, thuyền chiến, hình tượng các vị tướng… Cách tổ chức này giúp trẻ tiếp cận lịch sử bằng cảm xúc và hình ảnh, thay vì ghi nhớ thụ động.

“Thông qua hoạt động này giúp các con có được kiến thức ban đầu về tình yêu quê hương, đất nước, gieo vào tâm hồn trẻ niềm tự hào dân tộc. Các con có được sự mạnh dạn, tự tin khi tham gia các hoạt động tập thể. Qua các hoạt động này, bản thân giáo viên cũng được học tập, chia sẻ kinh nghiệm tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tiễn cho trẻ”, cô giáo Bá Thị Hồng Ánh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Minh Đức (phường Bạch Đằng) cho biết.

Không dừng lại ở đó, nhiều cơ sở giáo dục đã triển khai những mô hình trải nghiệm đa dạng, có chiều sâu. Tại Trường Mầm non Quốc Tuấn (xã Trần Phú), việc đổi mới không nằm ở những hoạt động lớn mà bắt đầu từ những điều rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày. Trẻ được hướng dẫn gấp quần áo sau giờ ngủ, tự sắp xếp đồ dùng cá nhân, cùng cô dọn dẹp góc học tập. Những hành động tưởng chừng giản đơn lại chính là nền tảng để hình thành tính tự lập, ý thức kỷ luật và trách nhiệm cá nhân.

Cô giáo Nguyễn Thị Mai, giáo viên nhà trường chia sẻ: “Qua các tiết học thực tiễn, các con được tự mình tham gia khám phá, trải nghiệm, trẻ mạnh dạn, tự tin và có nhiều tiến bộ rất rõ rệt".

Ngoài ra, nhà trường tổ chức giáo dục kỹ năng sống được lồng ghép linh hoạt thông qua các hoạt động nhập vai. Trẻ được tham gia các tình huống giả định về an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy, nhận biết nguy hiểm. Những “bài học nhập vai” giúp trẻ hiểu và ghi nhớ sâu sắc hơn, đồng thời biết cách ứng xử trong thực tế. Đáng chú ý, việc đưa giáo dục STEM vào bậc học mầm non cũng tạo nên sự đổi mới rõ rệt.

Từ những vật liệu tái chế như chai nhựa, bìa cứng, trẻ được sáng tạo mô hình phương tiện giao thông, đồ chơi… Qua đó, tư duy sáng tạo và khả năng quan sát được phát triển tự nhiên. Những trải nghiệm này không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng mà còn nuôi dưỡng cảm xúc, sự tò mò và tinh thần khám phá thế giới.

Tạo nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện

Việc đẩy mạnh giáo dục trải nghiệm trong các trường mầm non tại Hải Phòng đang cho thấy hiệu quả rõ nét trên nhiều phương diện.

Trước hết là sự thay đổi trong cách tiếp nhận kiến thức của trẻ. Thay vì học thụ động, trẻ trực tiếp tham gia vào quá trình khám phá. Điều này giúp tăng khả năng ghi nhớ, phát triển tư duy và hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề. “Trải nghiệm giúp trẻ hiểu bản chất vấn đề chứ không chỉ ghi nhớ. Đây là nền tảng quan trọng cho quá trình học tập lâu dài”, cô giáo Phạm Thị Én, Hiệu trưởng Trường Mầm non Quốc Tuấn cho biết.

Bên cạnh đó, kỹ năng sống của trẻ được cải thiện rõ rệt. Từ những việc nhỏ như tự phục vụ, giữ gìn vệ sinh đến kỹ năng giao tiếp, hợp tác… đều được hình thành thông qua trải nghiệm hằng ngày.

“Qua các hoạt động trải nghiệm thực tiễn, sự hiểu biết của các cháu về cuộc sống xung quanh rất tốt, các cháu ngoan ngoãn, lễ phép, biết tự lập hơn việc chăm sóc bản thân. Tôi mong muốn nhà trường tổ chức nhiều hoạt động giáo dục thực tiễn cho các cháu”, anh Lê Khai Quốc, thôn An Xá (xã Trần Phú) chia sẻ.

Tuy nhiên, để phương pháp này phát huy hiệu quả bền vững, các chuyên gia cũng nhấn mạnh cần có sự chuẩn bị bài bản. Hoạt động trải nghiệm phải được thiết kế phù hợp với độ tuổi, có mục tiêu giáo dục rõ ràng, tránh hình thức.

Theo cô giáo Nguyễn Thị Thùy Dương, Phó hiệu trưởng Trường Mầm non Gia Minh (phường Bạch Đằng), trải nghiệm không phải là cho trẻ đi chơi, mà là một quá trình giáo dục có định hướng. Mỗi hoạt động đều phải trả lời được câu hỏi: trẻ học được gì.

Ngoài ra, sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh cũng đóng vai trò quan trọng. Khi gia đình đồng hành, những bài học từ trải nghiệm sẽ được củng cố và lan tỏa trong đời sống hằng ngày của trẻ.

Từ những hoạt động giản dị như gấp quần áo, làm bánh, trồng cây đến những trải nghiệm tại di tích lịch sử, mô hình STEAM… giáo dục mầm non tại Hải Phòng đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa.

TÂM PHÚC