Kinh tế quý I năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng rõ nét
Dù đối mặt với không ít thách thức, kinh tế Việt Nam trong những tháng đầu năm ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực từ xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp và thu ngân sách.
Nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng
Bức tranh kinh tế quý I/2026 khép lại với nhiều điểm sáng, đặc biệt ở các lĩnh vực xuất nhập khẩu và sản xuất công nghiệp. Những kết quả này không chỉ củng cố niềm tin thị trường mà còn tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng cao trong năm.
Theo đánh giá của các chuyên gia, những động lực tăng trưởng truyền thống như thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, thu ngân sách, đầu tư công, hoạt động xuất nhập khẩu và số lượng doanh nghiệp thành lập mới tiếp tục được duy trì ở trạng thái tích cực. Đây là những trụ cột quan trọng giúp nền kinh tế giữ được đà phục hồi ổn định.
Trong đó, xuất nhập khẩu nổi lên là điểm nhấn tiêu biểu. Lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 3, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 197 tỷ USD, tăng 20,8% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt 96,8 tỷ USD, tăng 17%, trong khi nhập khẩu đạt 100,3 tỷ USD, tăng 24,5%.
Diễn biến này cho thấy hoạt động thương mại đang tăng tốc theo chu kỳ sản xuất. Xuất khẩu tiếp tục duy trì mức tăng trưởng tích cực, trong khi nhập khẩu mở rộng mạnh nhằm phục vụ đơn hàng và đảm bảo chuỗi cung ứng cho các tháng tiếp theo.
Cùng với đó, sản xuất công nghiệp tiếp tục giữ đà tăng trưởng khá. Đáng chú ý, khoảng 80% dòng vốn FDI mới tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Điều này góp phần nâng cao chất lượng sản xuất, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững.
Tại các địa phương, sản xuất công nghiệp ghi nhận tín hiệu tích cực. Theo đánh giá của ông Nguyễn Minh Quang, Phó Trưởng phòng, Phòng Thống kê Công nghiệp và Xây dựng (Thống kê TP Hồ Chí Minh), chỉ số sản xuất công nghiệp trong quý I của TP Hồ Chí Minh được dự báo tăng khoảng 10 - 11% so với cùng kỳ. Trong khi đó, Hà Nội tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, nổi bật ở lĩnh vực chế biến, chế tạo.
Khu vực doanh nghiệp cũng có sự cải thiện đáng kể. Số doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh, số doanh nghiệp rút lui giảm tương đối so với trước, cho thấy dòng chảy doanh nghiệp đang dần khởi sắc trở lại, dù chưa thực sự bền vững.
Ở lĩnh vực tài khóa, thu ngân sách nhà nước ghi nhận kết quả khả quan. Tổng thu ước đạt 820 nghìn tỷ đồng, bằng 32,4% dự toán và tăng 10,2% so với cùng kỳ. Trong đó, thu nội địa chiếm tỷ trọng lớn với 738,6 nghìn tỷ đồng, tăng 12,2%.
Bên cạnh đó, du lịch cũng là điểm sáng khi lượng khách quốc tế tăng mạnh. Riêng Hà Nội đón hơn 8,8 triệu lượt khách trong quý I, trong đó có 2,4 triệu lượt khách quốc tế, góp phần thúc đẩy tiêu dùng và dịch vụ.
Những kết quả này cho thấy nội lực tăng trưởng của nền kinh tế vẫn duy trì tích cực, tiếp nối đà phục hồi từ năm trước. Đồng thời, nhiều tổ chức quốc tế cũng nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam, phản ánh niềm tin vào triển vọng kinh tế trong khu vực.
Ổn định nhờ điều hành chủ động và linh hoạt
Dù có nhiều tín hiệu tích cực, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với không ít áp lực, đặc biệt từ biến động bên ngoài và chi phí đầu vào gia tăng.
Một trong những yếu tố đáng chú ý là tác động từ xung đột địa chính trị, khiến giá xăng dầu tăng cao. Đây là mặt hàng thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất, vận tải và tiêu dùng, đồng thời gây áp lực lên mặt bằng giá và mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Song song với đó, chi phí logistics gia tăng mạnh cũng đang tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp. Chi phí vận chuyển một container hàng từ Mỹ về Việt Nam đã tăng gần gấp đôi, từ mức 1.500 - 2.000 USD lên khoảng 3.000 - 3.500 USD.
Không chỉ chi phí vận chuyển, các khoản chi cho kho bãi, phân phối và lưu thông hàng hóa cũng tăng theo. Tổng chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng khoảng 20 - 30%, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm và khả năng cạnh tranh.
Trước bối cảnh đó, để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số trong năm 2026, TS. Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia Chính sách công, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng, yếu tố đầu tiên cần quan tâm đó là ổn định kinh tế vĩ mô và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng, chi phí thấp, tạo thuận lợi cho khu vực doanh nghiệp hoạt động.
Trên thực tế, với chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 14-KL/TW về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới, điều hành của Chính phủ, giải pháp của bộ ngành... các giải pháp đã được quyết liệt thực hiện ứng phó với biến động năng lượng từ bên ngoài.
Tại cuộc họp triển khai Kết luận số 14 vào chiều 21/3, trước diễn biến khủng hoảng xăng dầu thế giới phức tạp, khó định đoán, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh 4 mục tiêu lớn: Dứt khoát không để thiếu năng lượng nói chung và xăng dầu nói riêng cho sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng trong bất cứ tình hình nào; phải đặt trong tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và nâng cao đời sống tinh thần, vật chất của nhân dân; phục vụ cho tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo; quản trị được các rủi ro có thể xảy ra.
Trên thực tế, để ổn định kinh tế vĩ mô, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động, thời gian qua Chính phủ và các bộ, ngành, đã có những hành động rất quyết liệt. Cụ thể, trước diễn biến phức tạp và biến động nhanh của giá xăng dầu trên thế giới do căng thẳng xung đột địa chính trị từ Trung Dông, Chính phủ và Liên Bộ Công Thương - Tài chính đã có những giải pháp điều hành khá nhịp nhàng, giúp sớm ổn định tình hình giá xăng dầu trong nước.
Trước đó, để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 01/NQ-CP về phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026. Nghị quyết 01/NQ-CP yêu cầu, các cấp, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn; phát huy sức mạnh đoàn kết, không ngừng đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, tự tin, tự lực, tự cường, tự chủ chiến lược.
Cùng với đó là quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt theo chủ đề "Kỷ cương trách nhiệm; chủ động hiệu quả; đổi mới sáng tạo; tăng tốc đột phá; tăng trưởng bền vững". Nghị quyết cũng yêu cầu thực hiện các nhóm giải pháp; trong đó, tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.