Gửi nắng cho em và câu chuyện từng bị 'cấm sóng'

Năm 1975, khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, non sông nối liền một dải, nhạc sĩ Phạm Tuyên khi đó 45 tuổi. Trong không khí rộn ràng, náo nức của ngày giải phóng, những ca từ đầu tiên của Gửi nắng cho em bật lên:

Anh ở trong này chưa thấy mùa đông

Nắng vẫn đỏ mận hồng đào cuối vụ

Trời Sài Gòn xanh cao như quyến rũ

Thật diệu kỳ là mùa đông phương Nam...

Những ca từ đồng điệu được nhạc sĩ tìm thấy trong những lời thơ của nhà thơ B.Văn Dung in trên Báo Sài Gòn Giải Phóng. Nhạc sĩ khi đó hân hoan, ông muốn gửi chút ấm áp của mùa đông phương Nam ra ngoài Bắc quê nhà.

Nhạc sĩ Phạm Tuyên sinh năm 1930, quê ở huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương cũ. Quê hương ông là một vùng thuần nông. Mùa đông nơi ấy rét căm căm, áo mỏng, có mấy người biết cái ấm áp của mùa đông phương Nam.

Ca sĩ Kiều Hưng là người đầu tiên chắp cánh cho bài hát này trên sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam. Bạn nghe đài khi ấy rất yêu thích, nhiều lá thư liên tiếp gửi về yêu cầu phát lại. Các đoàn nghệ thuật vào thời điểm ấy liên tục đưa Gửi nắng cho em vào chương trình biểu diễn.

Thế nhưng, Gửi nắng cho em bất ngờ bị "cấm sóng" bằng một "lệnh miệng". Các ca sĩ, các đoàn nghệ thuật không được phép sử dụng bài hát này ở bất cứ sân khấu nào. Lý do được đưa ra là, theo nhạc sĩ Phạm Tuyên sau này cho biết, có ý kiến đưa ra: “Mới giải phóng Sài Gòn chưa bao lâu mà Phạm Tuyên đã truyền bá chủ nghĩa thực dân mới, chưa chi đã vội gửi nắng từ miền Nam ra miền Bắc, chẳng hoá ra là ngoài này âm u lắm hay sao?!”. Thế là ca khúc Gửi nắng cho em bị "chết yểu", bị cấm trong một thời gian khá dài!

Sau cả gần chục năm bị cấm, mùa xuân năm 1986, nhạc sĩ Bửu Huyền phụ trách Phòng Ca nhạc (Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh) quyết định cho ca sĩ Ngọc Tân hát Gửi nắng cho em đúng vào giao thừa.

Một lần nữa, giai điệu ngọt ngào của Gửi nắng cho em được ca sĩ Ngọc Tân đưa đến công chúng và nhanh chóng chinh phục được người nghe. Sau đó, Đài Truyền hình Trung ương cũng phát sóng. "Lệnh cấm" bất thành văn cũng dần được dỡ bỏ và phổ biến cho đến ngày nay.

Có một câu chuyện nữa được nhạc sĩ Phạm Tuyên nhắc lại, mặc dù ca khúc được phổ biến, nhưng ông không biết B.Văn Dung là ai. Năm 1979, khi chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra, nhạc sĩ tìm mọi cách để liên lạc với tác giả B.Văn Dung.

Đến khoảng năm 1989, từ một bài viết trên Báo Tiền Phong, nhạc sĩ Phạm Tuyên mới biết tác giả B.Văn Dung là Bùi Văn Dung. Khi đó, ông B.Văn Dung đã phục viên và đang làm Bí thư Đảng ủy xã Thượng Trưng, huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Yên cũ).

Nhạc sĩ Phạm Tuyên đến nhà và 2 người đã có một cuộc gặp gỡ đầy xúc động. Ông Bùi Văn Dung còn tặng nhạc sĩ Phạm Tuyên nhiều bài thơ khác và được ông phổ thành những bài hát nổi tiếng như “Con kênh ta đào”, “Giá em đừng yêu anh”…

Gửi nắng cho em là ca khúc đi vào lòng người bởi những ca từ mộc mạc, gần gũi.

Muốn gửi ra em một chút nắng vàng

Thương cái rét của thợ cày, thợ cấy

Nên cứ muốn chia nắng đều cho ngoài ấy

Có tình thương tha thiết của trong này...

Sau này mỗi khi có dịp về Hà Nội, nhà thơ Bùi Văn Dung lại đến thăm nhạc sĩ Phạm Tuyên. Nhạc sĩ Phạm Tuyên kể, phải là một người gắn bó với đồng đất miền Bắc lắm như ông Văn Dung mới có thể viết nên những ca từ đẹp như bài thơ “Gửi nắng cho em”. Bài hát này được ông viết rất nhanh và được hầu hết các ca sĩ giai đoạn đó thể hiện thành công. Một điều tình cờ thú vị là từ năm 1976 đến năm 1980, trong rất nhiều bài hát mà nhạc sĩ Phạm Tuyên viết và phổ thơ thì có đến 6 bài hát phổ thơ Bùi Văn Dung.

TIẾN HUY