Cần giải quyết tận gốc bài toán cung - cầu nông sản
'Điểm nghẽn' lớn nhất vẫn là thiếu liên kết thị trường nông sản bền vững, đòi hỏi những giải pháp căn cơ.
Được mùa rớt giá
Chị Phạm Thị Huyền ở xã Thanh Miện có hơn 10 ha cải bắp, cho sản lượng khoảng 700 tấn. Những năm trước, chị ký kết bao tiêu với doanh nghiệp, nhưng vụ năm 2025 không có đơn vị nào ký kết. Vụ đông vừa qua thời tiết ấm, cải bắp được mùa, song giá tại ruộng chỉ từ 1.500 - 2.000 đồng/kg. Đến nay, dù có sự hỗ trợ của chính quyền và các đoàn thể, vẫn tồn khoảng 300 tấn, nhiều ruộng phải bỏ do không kịp tiêu thụ.
Tại xã Trần Phú, gần 200 ha rau màu vụ đông, chủ yếu hành và tỏi, cũng gặp tình trạng tương tự. Đầu vụ tiêu thụ thuận lợi, nhưng vào chính vụ giá giảm mạnh, có lúc chỉ còn 5.000 - 6.000 đồng/kg. Xã Nam An Phụ có khoảng 900 ha hành, tỏi là nơi có diện tích trồng hành tỏi lớn nhất Hải Phòng cũng phụ thuộc gần như hoàn toàn vào thương lái nên nông dân bị động trong tiêu thụ.
Đáng chú ý, trong khi nông sản địa phương ùn ứ, tại các chợ dân sinh, rau củ từ nơi khác, kể cả hàng nhập khẩu, vẫn chiếm phần lớn thị trường. Các mặt hàng như hành, tỏi, cải bắp, cà rốt từ nguồn cung ngoài địa phương được phân phối rộng rãi, tạo áp lực cạnh tranh trực tiếp, khiến nông sản Hải Phòng càng khó tiêu thụ ngay trên địa bàn.
Theo ông Nguyễn Doanh Hoàng, Giám đốc Hợp tác xã Ngũ Hùng, xã Thanh Miện, nguyên nhân cốt lõi là thiếu liên kết chuỗi. “Nông dân sản xuất tốt nhưng không gắn với thị trường, khâu tiêu thụ rời rạc, phụ thuộc thương lái. Khi cung vượt cầu, liên kết lỏng lẻo, doanh nghiệp dễ rút lui, nông dân bị động. Vì vậy cần xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ, có sự tham gia của chính quyền, hội, hợp tác xã để tăng tính ràng buộc và hiệu quả bền vững”.
Câu chuyện “được mùa, mất giá” không mới nhưng vẫn lặp lại, cho thấy sản xuất nông nghiệp còn thiếu liên kết thị trường bền vững, chưa chủ động đầu ra.
Không thể chỉ "giải cứu" theo mùa vụ
Trước thực trạng trên, các cấp, ngành và Hội Nông dân thành phố đã hỗ trợ kết nối tiêu thụ, song các hoạt động “giải cứu” chỉ mang tính thời điểm, chưa giải quyết căn cơ bài toán cung - cầu.
Đồ Sơn là địa phương tiên phong với cách làm chủ động, sáng tạo. Thay vì chờ thương lái, phường kết nối trực tiếp nông sản từ khu vực phía tây thành phố với hệ thống tiêu dùng tại địa phương - nơi có lợi thế về du lịch, dịch vụ. Đến nay, Đồ Sơn đã tiêu thụ hơn 20 tấn nông sản như hành, tỏi, cà rốt, cải bắp cho nông dân.
Theo ông Lê Quốc Tiến, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Đồ Sơn, mỗi năm địa phương đón khoảng 5 triệu lượt du khách, cùng nhu cầu tiêu dùng của người dân tạo thành thị trường lớn, ổn định. Trên cơ sở đó, phường kết nối nông sản sạch, rõ nguồn gốc tới các nhà hàng, cơ sở lưu trú, dịch vụ, hình thành kênh tiêu thụ trực tiếp, giảm khâu trung gian.
Không dừng ở phạm vi địa phương, Đồ Sơn định hướng mở rộng liên kết với các hiệp hội du lịch và các tỉnh lân cận như Quảng Ninh để xây dựng mạng lưới tiêu thụ rộng hơn. Việc đưa nông sản vào chuỗi tiêu dùng du lịch không chỉ giúp tiêu thụ sản lượng lớn mà còn nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu. Mô hình này hoàn toàn có thể nhân rộng.
Với 114 xã, phường, đặc khu, nếu mỗi địa phương chủ động xây dựng kênh tiêu thụ gắn với lợi thế riêng sẽ hình thành mạng lưới tiêu thụ ngay tại thành phố, giảm phụ thuộc vào thị trường bên ngoài.
Ông Trịnh Văn Thiện, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố cho biết, trước khó khăn của nông dân, cơ quan đã phối hợp hỗ trợ tiêu thụ. Cách làm của Đồ Sơn là mô hình điểm, sẽ được nhân rộng để kết nối cung - cầu, trở thành nét mới trong công tác hội và phong trào nông dân sau sáp nhập đơn vị hành chính.
Từ thực tiễn cho thấy, sáng kiến của Đồ Sơn không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn mang tính định hướng lâu dài. Nếu triển khai bài bản, có sự tham gia của chính quyền, hội nông dân, doanh nghiệp và địa phương, Hải Phòng có thể hình thành chuỗi nông sản khép kín từ sản xuất đến tiêu dùng, gắn với dịch vụ, thương mại, du lịch, qua đó giúp nông sản tiêu thụ ổn định và nâng cao giá trị.