Dòng tiền 'kẹt' trong làn sóng tích trữ vàng gây áp lực lên nền kinh tế vĩ mô
Bất chấp việc giá đã giảm so với vùng đỉnh, làn sóng người dân xếp hàng mua vàng vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại, tạo áp lực nặng nề lên điều hành kinh tế vĩ mô.
Tâm lý tích trữ vàng gia tăng
Diễn biến của thị trường vàng thời gian gần đây cho thấy xu hướng tích trữ vàng trong dân tiếp tục gia tăng, kéo theo lượng lớn tài sản bị “đóng băng” trong két sắt. Thực trạng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực xã hội mà còn ảnh hưởng đến điều hành kinh tế vĩ mô.
Từ đầu năm đến nay, giá vàng trong nước biến động mạnh theo xu hướng thế giới. Sau khi lập đỉnh lịch sử 190,9 triệu đồng/lượng vào đầu tháng 3, giá đã điều chỉnh xuống khoảng 174,5 triệu đồng/lượng. Tuy vậy, nhu cầu mua vàng của người dân vẫn duy trì ở mức cao, thể hiện qua cảnh xếp hàng giao dịch tại nhiều địa phương.
Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính, ngân hàng, xu hướng này chịu tác động từ nhiều yếu tố. Trước hết là biến động địa chính trị toàn cầu, đặc biệt tại Trung Đông, khiến vàng tiếp tục được xem là kênh trú ẩn an toàn. Bên cạnh đó, giá vàng thế giới tăng mạnh trong thời gian qua cũng góp phần thúc đẩy tâm lý đầu tư.
Ngoài yếu tố thị trường, thói quen tích trữ vàng mang tính lịch sử cũng đóng vai trò quan trọng. Vàng từ lâu được coi là tài sản có giá trị bền vững, có thể bảo toàn trước lạm phát, dễ thanh khoản và phù hợp với nhiều mục đích sử dụng.
Cùng với đó, nhiều người xem vàng như một hình thức “tự bảo hiểm” cho các rủi ro trong cuộc sống, từ bệnh tật đến tích lũy tài sản cho tương lai. Những đặc điểm này khiến vàng tiếp tục giữ vị trí đặc biệt trong danh mục tài sản của người dân.
Tuy nhiên, việc lượng lớn vàng được cất giữ trong dân thay vì đưa vào lưu thông đã tạo ra những hệ lụy đáng chú ý. Nguồn vốn xã hội bị “giam giữ” thay vì được sử dụng cho sản xuất, kinh doanh hoặc đầu tư phát triển.
Yêu cầu khơi thông nguồn lực
Theo ước tính, lượng vàng tích trữ trong dân có thể lên tới hàng trăm tấn, thậm chí khoảng 400 - 500 tấn. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, khi nguồn lực này không được khai thác hiệu quả, nền kinh tế phải đối mặt với nhiều hệ lụy.
Một trong những tác động trực tiếp là dòng tiền bị rút khỏi hệ thống ngân hàng và các kênh đầu tư khác. Người dân chuyển tiền gửi, thậm chí bán tài sản để mua vàng, khiến nguồn vốn cho vay bị thu hẹp và tạo áp lực tăng lãi suất huy động.
Bên cạnh đó, nhu cầu vàng gia tăng còn gây áp lực lên tỷ giá, khi hoạt động nhập lậu vàng có thể làm thất thoát ngoại tệ. Trong bối cảnh dự trữ ngoại hối chưa đạt mức tối ưu, yếu tố này càng làm gia tăng rủi ro đối với ổn định kinh tế vĩ mô.
Giá vàng neo cao cũng tác động đến tâm lý thị trường, ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát. Khi giá vàng trong nước tăng mạnh và chênh lệch lớn so với thế giới, điều này có thể tạo hiệu ứng lan tỏa đến mặt bằng giá chung.
Một vấn đề đáng lưu ý khác là sự xuất hiện của các hình thức giao dịch vàng không chính thức như “mua bán trên giấy” hoặc giao dịch trực tuyến khi nguồn cung khan hiếm. Người mua có thể thanh toán tiền nhưng không nhận vàng ngay, tiềm ẩn rủi ro về chất lượng, tính xác thực và khả năng thanh khoản.
Trong trường hợp không có đầy đủ hóa đơn hoặc hợp đồng lưu ký rõ ràng, quyền lợi của người mua khó được bảo đảm nếu xảy ra tranh chấp. Đây là rủi ro cần được nhận diện để có biện pháp quản lý phù hợp.
Để khơi thông nguồn lực và hạn chế rủi ro, việc tăng nguồn cung vàng được xem là giải pháp quan trọng. Đồng thời, cần có cơ chế minh bạch trong quản lý thị trường, tạo niềm tin cho người dân và giúp cân bằng cung cầu.
Thực tế cho thấy, thị trường chỉ có thể vận hành hiệu quả khi cung và cầu được điều tiết hợp lý. Khi nguồn cung được cải thiện, áp lực lên giá và các biến động liên quan sẽ được giảm bớt, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và đưa nguồn lực quay trở lại phục vụ tăng trưởng.