Cải tạo chung cư cũ, kiến tạo đô thị mới
Cải tạo chung cư cũ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu trong phát triển đô thị Hải Phòng.
Chung cư cũ hoàn thành "sứ mệnh lịch sử"
Theo báo cáo của Sở Xây dựng, trên địa bàn thành phố Hải Phòng hiện có 177 chung cư cũ. Trong đó, khu vực phía đông có 148 chung cư, khu vực phía tây có 29 chung cư. Phần lớn công trình xây dựng trong giai đoạn 1960 - 1985, đến nay đã xuống cấp. Trong 177 chung cư, có 66 chung cư kiểm định cấp độ D (nguy hiểm, cần di dời khẩn cấp), 7 chung cư cấp B, 58 chung cư cấp C và 46 chung cư chưa được kiểm định chất lượng.
Với Hải Phòng và nhiều thành phố lớn trong cả nước, các khu nhà tập thể, chung cư cũ là dấu ấn của một thời kỳ phát triển, gắn liền với tuổi thơ và ký ức của nhiều thế hệ người dân thành phố. Nhưng đến hôm nay, đã đến lúc kết thúc “sứ mệnh lịch sử” của các chung cư cũ bởi những nơi này đang trở thành nguồn rủi ro không nhỏ đối với an toàn của người dân, nhất là trong mùa mưa bão, không còn phù hợp đô thị hiện đại.
Trước yêu cầu đó, UBND thành phố chỉ đạo Sở Xây dựng khẩn trương hoàn thiện Kế hoạch tổng thể cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ trên địa bàn thành phố trong giai đoạn 2026 - 2030. Chủ trương này nhận được sự đồng tình, phấn khởi và đáp ứng mong mỏi về cuộc sống mới, nơi ở an toàn, tiện ích hơn của khoảng 7.000 hộ dân. Đồng thời cho thấy quyết tâm, tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo thành phố trong tái cơ cấu không gian đô thị Hải Phòng theo hướng văn minh, hiện đại.
Bảo đảm lợi ích 3 bên
Từ kinh nghiệm và sự chủ động của thành phố Hải Phòng trước đây trong cải tạo các chung cư cũ, phương án triển khai được tính toán kỹ lưỡng để thuận lợi nhất, bảo đảm hài hòa lợi ích 3 bên “người dân - doanh nghiệp - Nhà nước”. Chủ trương là chuyển đổi từ nhà nước bao cấp về nhà ở sang xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp phát triển các dự án nhà ở xã hội quy mô lớn và đồng bộ. Các hộ dân tại các chung cư cũ sẽ được bồi thường, hỗ trợ theo quy định và có quyền đăng ký mua hoặc thuê nhà tại các dự án nhà ở xã hội; được hỗ trợ vay vốn chính sách xã hội. Việc này giúp kế hoạch cải tạo các chung cư cũ được thực hiện nhanh chóng; giảm áp lực ngân sách trong đầu tư và quản lý, vận hành quỹ nhà thuộc tài sản công như hiện nay, đồng thời thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố.
Bằng cách làm này, trong giai đoạn 2026 - 2028, Hải Phòng dự kiến ưu tiên xử lý các công trình nguy hiểm cấp độ D. Cụ thể, 66 tòa chung cư với khoảng 2.200 căn hộ sẽ giải quyết được chỗ ở cho người dân. Tiếp đó là khoảng 190 căn hộ thuộc các công trình cấp độ B và C bị hư hỏng nặng. Giai đoạn 2028 - 2030, thành phố tiếp tục xử lý các chung cư cấp độ B, C và 46 công trình chưa được kiểm định, tương ứng khoảng 2.570 căn hộ. Nguồn quỹ nhà tái định cư được xác định từ các dự án nhà ở xã hội đang và sẽ triển khai trên địa bàn thành phố.
Đáng chú ý, đối với quỹ đất sau tháo dỡ các chung cư cũ, thay vì tiếp tục xây dựng các tòa cao tầng thương mại gây áp lực lên hệ thống giao thông, thành phố quyết định chuyển đổi một phần diện tích của nhiều chung cư cũ thành trường học, công viên cây xanh, bãi đỗ xe… bổ sung hạ tầng cho khu vực trung tâm. Đây là quyết định thể hiện tầm nhìn và tinh thần nhân văn của lãnh đạo thành phố, cùng lúc đáp ứng nhiều mục tiêu, hướng đến phát triển bền vững khi mà quỹ đất tại khu vực lõi đô thị cũ, đất dành cho giáo dục và không gian công cộng đang rất thiếu.
Tin tưởng rằng, với tầm nhìn chiến lược, quyết tâm cao và những định hướng, giải pháp hết sức cụ thể, nhân văn, có tính khả thi cao, những mục tiêu của thành phố trong cải tạo các chung cư cũ giai đoạn 2026 - 2030 sẽ sớm được triển khai, hiện thực hóa. Qua đây, góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng đời sống người dân; tái thiết không gian đô thị, đưa thành phố Cảng phát triển hiện đại, văn minh và bền vững.