Việt Nam đang đi đúng hướng trong lộ trình tự chủ năng lượng và chuyển đổi xanh

Chủ động ứng phó thách thức năng lượng

Trong bối cảnh tình hình địa chính trị tại Trung Đông diễn biến phức tạp, vấn đề an ninh năng lượng đang trở thành tâm điểm quan tâm của nhiều nền kinh tế đang phát triển nhanh ở Đông Nam Á. Với Việt Nam, quốc gia đang trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ, những biến động từ khu vực này không chỉ là thách thức mà còn là động lực thúc đẩy quá trình hoàn thiện chiến lược năng lượng theo hướng linh hoạt và bền vững hơn.

Chuyên gia cao cấp thuộc Trung tâm Nghiên cứu Thái Bình Dương, ông Ei Sun OH nhận định rằng bất ổn tại Trung Đông đặt ra hai vấn đề lớn đối với các nền kinh tế khu vực, trong đó có Việt Nam.

Trước hết là mức độ phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Việt Nam cũng như nhiều quốc gia Đông Nam Á vẫn sử dụng nguồn dầu và khí đốt từ Trung Đông để phục vụ sản xuất và tiêu dùng. Khi các tuyến vận tải bị ảnh hưởng, nguy cơ gián đoạn nguồn cung có thể xảy ra. Tuy nhiên, chính những thách thức này đang thúc đẩy các quốc gia chủ động hơn trong việc đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường năng lực tự chủ.

Bên cạnh đó, biến động giá năng lượng tạo áp lực lên nền kinh tế, song cũng là cơ hội để đẩy nhanh quá trình sử dụng năng lượng hiệu quả và chuyển dịch sang các nguồn năng lượng bền vững hơn. Với các nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, việc tối ưu hóa sử dụng năng lượng ngày càng trở thành yêu cầu tất yếu.

Một thách thức khác liên quan đến đặc điểm kinh tế dựa nhiều vào thương mại. Hoạt động xuất nhập khẩu phụ thuộc vào các tuyến vận tải biển, trong đó có những tuyến đi qua khu vực Trung Đông. Khi chi phí năng lượng và vận tải tăng, sức ép lên chi phí sản xuất và logistics cũng gia tăng. Tuy nhiên, đây đồng thời là động lực để các quốc gia nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và tăng cường khả năng thích ứng.

Đẩy mạnh hợp tác khu vực để chuyển đổi xanh

Từ kinh nghiệm của Malaysia, chuyên gia Ei Sun OH cho rằng các giải pháp ngắn hạn như tiết kiệm ngân sách hay điều chỉnh trợ giá năng lượng chỉ mang tính tạm thời. Về lâu dài, xu hướng chung là giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và phát triển các nguồn năng lượng sạch, bền vững.

Malaysia đang từng bước ưu tiên sử dụng nguồn dầu khí khai thác trong nước cho nhu cầu nội địa, đồng thời đẩy mạnh phát triển điện mặt trời, điện gió và nghiên cứu năng lượng hạt nhân. Những bước đi này cho thấy nỗ lực rõ ràng trong việc hướng tới một hệ thống năng lượng đa dạng và ổn định hơn.

Đánh giá về Việt Nam, ông Ei Sun OH nhận định lộ trình hiện nay với các mục tiêu giảm dần điện than, phát triển năng lượng tái tạo, đầu tư hạ tầng truyền tải và mở rộng hợp tác quốc tế là những định hướng “rất tuyệt vời”. Không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước, Việt Nam còn hướng tới khả năng xuất khẩu năng lượng sạch trong khu vực ASEAN và thúc đẩy nghiên cứu năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Tuy vậy, yếu tố then chốt vẫn là sự quyết tâm trong triển khai. Theo chuyên gia, các quốc gia trong khu vực đều có mục tiêu tương tự về tự chủ năng lượng và phát triển bền vững, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào mức độ kiên định trong thực hiện các chiến lược đã đề ra.

Một hướng đi được đánh giá cao là tăng cường kết nối lưới điện giữa các quốc gia ASEAN. Việc xây dựng hệ thống điện liên kết sẽ giúp các nước hỗ trợ lẫn nhau khi xảy ra thiếu hụt cục bộ, qua đó nâng cao khả năng ứng phó trước các biến động.

Sự phát triển của công nghệ cáp ngầm đã mở ra cơ hội lớn cho việc kết nối năng lượng trong khu vực. Ví dụ tại bang Sarawak của Malaysia, nơi có nguồn thủy điện dồi dào, đang có kế hoạch cung cấp điện cho các nước lân cận thông qua hệ thống này. Đây là minh chứng cho khả năng hợp tác hiệu quả nhằm bảo đảm an ninh năng lượng chung.

Bên cạnh đó, bài toán tài chính vẫn là thách thức cần được giải quyết. Để thúc đẩy chuyển đổi xanh, Việt Nam cần linh hoạt trong việc huy động và sử dụng nguồn lực. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để đổi mới cơ chế, thu hút đầu tư và tạo nền tảng cho phát triển dài hạn.

Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, việc kết hợp giữa quyết tâm chính trị, sự sáng tạo trong huy động nguồn lực và tinh thần hợp tác khu vực sẽ giúp Việt Nam từng bước xây dựng hệ thống năng lượng tự chủ, bền vững và thích ứng hiệu quả với các thách thức toàn cầu.

TT (tổng hợp)