Cần thống nhất quy định về công chứng, tránh gây phiền hà, tốn kém cho người dân

Sáng 11/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về các dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.

Quan tâm đến nội dung sửa đổi liên quan “công chứng ngoài địa hạt”, đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng việc thực hiện theo lộ trình chưa được lý giải rõ ràng, thuyết phục. Theo ông, công chứng viên khi thực hiện nhiệm vụ phải có đầy đủ thông tin và hoàn toàn có quyền từ chối nếu thông tin không bảo đảm.

“Trong trường hợp thông tin không đầy đủ, họ hoàn toàn có quyền từ chối. Tại sao chúng ta cứ cột vào là cứ phải theo địa hạt?”, đại biểu nêu vấn đề, đồng thời đề xuất nên mở rộng thẩm quyền công chứng không phụ thuộc địa giới hành chính.

Đại biểu cũng đề cập đến việc công chứng ngoài trụ sở hiện chưa được cho phép, trong khi có thể áp dụng tại những địa bàn có mật độ dân số thấp. Theo ông, cần mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ công chứng ngoài trụ sở ở một số khu vực để tạo thuận lợi cho người dân.

Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Trường Giang đặt vấn đề về việc ủy quyền chứng thực tại cấp xã. Ông cho rằng cần xem xét cho phép Chủ tịch UBND xã được ủy quyền chứng thực các giấy tờ như giấy khai sinh, giấy khai tử, giấy chứng nhận kết hôn.

“Khi dân cần, lãnh đạo xã bận đi học thì không ai thực hiện được trong khi công việc cần gấp và đề nghị phải linh hoạt để hỗ trợ tốt nhất cho người dân”, ông Giang nêu.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) thống nhất việc các giao dịch như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, phân chia tài sản, góp vốn đối với bất động sản cần được luật quy định phải công chứng. Tuy nhiên, ông lưu ý giữa các luật chuyên ngành vẫn còn quy định khác nhau.

Theo ông, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan soạn thảo Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đất đai để bảo đảm thống nhất, tránh gây phiền hà, tốn kém cho người dân.

Bên cạnh đó, đại biểu Phạm Văn Hòa bày tỏ băn khoăn với một số quy định bắt buộc công chứng. Ông dẫn ví dụ việc cán bộ khi được bổ nhiệm hoặc bổ nhiệm lại phải công chứng toàn bộ văn bằng, chứng chỉ.

“Có nhất thiết phải như vậy hay không, bởi khi cơ quan quản lý cán bộ khi tuyển dụng, họ đã có đầy đủ văn bằng, chứng chỉ và đã có công chứng rồi. Phải có sự thống nhất để giảm phiền hà, tốn kém cho người dân”, ông Hòa nói.

Đáng chú ý, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị bổ sung loại hình công chứng từ xa. Theo ông, nếu được thiết kế đúng, hình thức này có thể bảo đảm an toàn với ít nhất ba lớp bảo vệ, gồm xác thực danh tính qua cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, sinh trắc học và hệ thống kỹ thuật số.

“Chúng ta cũng không phủ nhận rủi ro của việc công chứng từ xa như giả mạo danh tính, hay sự cố kỹ thuật. Nhưng hiện nay chúng ta đã có cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống danh tính điện tử VNeID, hạ tầng kỹ thuật số, tôi nghĩ, nếu cho phép công chứng từ xa thì người dân sẽ rất thuận lợi”, ông Hòa nêu quan điểm.

Cùng tham gia thảo luận, Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ (Đoàn Phú Thọ) cho rằng cần làm rõ sự cần thiết của thủ tục công chứng trong giao dịch bất động sản. Theo ông, việc sửa luật cần hướng tới tạo thuận lợi, nâng cao hiệu quả các giao dịch.

Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn đề xuất cần có sự linh hoạt, có thể khuyến khích hoặc để người dân tự nguyện lựa chọn công chứng thay vì bắt buộc trong mọi trường hợp.

Ông cũng đặt vấn đề về bản chất công chứng bất động sản là công chứng hình thức hay nội dung, đồng thời đặt câu hỏi về trách nhiệm của người công chứng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm như trốn thuế.

“Nếu không thì chỉ cần giao dịch theo mẫu nhà nước hướng dẫn rồi ra nộp thuế là coi như giao dịch xong, vậy cần gì yêu cầu người dân đi công chứng? Nên để người dân tùy từng hợp đồng, nhu cầu mà lựa chọn công chứng hay không”, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn nêu ý kiến.

TT (tổng hợp)