Chuẩn hóa canh tác, vải thiều tăng giá trị
Chuyển từ làm theo kinh nghiệm sang sản xuất theo quy trình đang trở thành yếu tố then chốt, quyết định chất lượng và giá trị vải thiều trên hành trình chinh phục thị trường xuất khẩu.
Chăm sóc tỉ mỉ
Những ngày đầu tháng 4, tại các vùng vải trọng điểm như xã Thanh Hà và xã Hà Đông, không khí sản xuất trở nên khẩn trương. Trên những vườn vải xanh mướt, khi những chùm quả non bắt đầu hình thành cũng là lúc người trồng bước vào giai đoạn chăm sóc quan trọng nhất của vụ mùa. Xã Thanh Hà hiện có khoảng 940 ha vải, trong đó vải thiều chính vụ chiếm gần 500 ha. Toàn xã có 18 tổ sản xuất vải xuất khẩu với diện tích hơn 250 ha, duy trì nghiêm ngặt quy trình canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Các khâu chăm sóc được thực hiện bài bản, đồng bộ, từ vệ sinh vườn, quản lý nguồn nước đến phòng trừ sâu bệnh, đều được ghi chép đầy đủ.
Theo người dân, chăm sóc vải phải bắt đầu ngay từ khi quả vừa đậu. Nếu để sâu bệnh tấn công ở giai đoạn này, việc khắc phục sẽ rất khó khăn, thậm chí ảnh hưởng cả vụ. Ông Phạm Văn Giang, thôn Thúy Lâm (xã Thanh Hà) chia sẻ, năm nay thời tiết diễn biến bất lợi khiến tỷ lệ đậu quả thấp hơn mọi năm, nên việc “giữ quả” càng vất vả. “Giai đoạn quả non là then chốt. Chúng tôi phải theo dõi từng ngày, từ độ ẩm đất đến dấu hiệu sâu bệnh. Chỉ cần lơ là vài hôm là sâu đục cuống hay rệp sáp có thể xuất hiện, ảnh hưởng đến cả chùm quả”, ông Giang nói.
Không chỉ phòng trừ sâu bệnh đúng thời điểm, người trồng vải còn chú trọng chăm bón hợp lý, tập trung dinh dưỡng nuôi quả đạt chuẩn. Kỹ thuật này đang được áp dụng rộng rãi trong các tổ sản xuất. Ông Lê Bá Hạnh, thôn Phúc Giới (xã Hà Đông) cho biết sau khi cây đậu quả, bà con tập trung điều chỉnh chế độ dinh dưỡng để cây nuôi quả ổn định. Nhờ được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn, người dân đã thay đổi thói quen canh tác, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, bổ sung vi lượng và duy trì độ ẩm phù hợp cho đất. “Làm theo quy trình tuy vất vả hơn nhưng hiệu quả kinh tế cao hơn rõ rệt. Quả vải đồng đều, mẫu mã đẹp nên được thương lái và doanh nghiệp thu mua với giá cao, đầu ra ổn định hơn”, ông Hạnh cho biết.
Kiểm soát từ gốc
Điểm khác biệt rõ nét trong sản xuất vải hiện nay là sự chuyển dịch từ “làm theo kinh nghiệm” sang “làm theo tiêu chuẩn”. Các tổ sản xuất không chỉ liên kết chặt chẽ mà còn gắn với doanh nghiệp tiêu thụ, tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Từ việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến quy trình chăm sóc đều được kiểm soát chặt chẽ. Người dân được khuyến khích sử dụng chế phẩm sinh học, hạn chế tối đa dư lượng hóa chất. Bà Vũ Thị Hảo, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Hà cho biết, địa phương yêu cầu các tổ sản xuất ghi chép đầy đủ nhật ký canh tác, từ chăm sóc, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh, làm cơ sở truy xuất nguồn gốc.
Nhờ cách làm bài bản, vải Thanh Hà nhiều năm qua có mặt tại các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Australia và các nước EU. Giá thu mua tại vườn thường cao hơn thị trường khoảng 10%, tạo động lực để nông dân duy trì sản xuất sạch, bền vững. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao, các cơ quan chuyên môn thường xuyên tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân, nhất là giai đoạn quả non và phát triển. Ông Bùi Văn Huy, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Hà Đông cho biết, đơn vị tập trung hướng dẫn nhận diện sớm sâu bệnh, sử dụng thuốc đúng loại, đúng thời điểm, đồng thời thay đổi thói quen sản xuất, tránh lạm dụng hóa chất.
Hiện nay, vải sớm đang bước vào giai đoạn vào cùi, vải chính vụ ở thời kỳ quả non, phát triển nhanh về kích thước và chất lượng. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm sâu bệnh dễ phát sinh, đặc biệt là sâu đục cuống và rệp sáp, đòi hỏi người trồng phải theo dõi sát sao. Dự kiến, từ đầu tháng 5, vải sớm sẽ bắt đầu thu hoạch với giống u trứng trắng, tiếp đó là u hồng vào giữa tháng. Với kinh nghiệm tích lũy và sự chủ động đổi mới tư duy sản xuất, người trồng vải tại Thanh Hà, Hà Đông đang từng bước nâng cao giá trị sản phẩm. Mỗi chùm vải không chỉ là nông sản mà còn là “tấm vé” khẳng định thương hiệu trên thị trường quốc tế, nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ đầu vụ.