Vì sao đất bố mẹ cho chưa được cấp 'sổ đỏ'?
Ông Nguyễn Văn Cẩn và ông Nguyễn Văn Tiệp phản ánh việc chưa được khôi phục trích đo thửa đất do bố mẹ cho.
Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng nhận được đơn của 2 anh em ông Nguyễn Văn Cẩn (sinh năm 1962) và ông Nguyễn Văn Tiệp (sinh năm 1974, cùng trú tại Tổ dân phố Văn Xá, phường An Dương, Hải Phòng) phản ánh việc chưa được khôi phục trích đo thửa đất do bố mẹ cho, dẫn đến khó khăn trong việc làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Theo đơn và trao đổi với ông Cẩn, ông Tiệp, thửa đất số 477, tờ bản đồ số 17 tại thôn Văn Xá, xã Quốc Tuấn, huyện An Dương (nay là Tổ dân phố Văn Xá, phường An Dương) có diện tích 1.301 m² vốn do cụ Nguyễn Văn Hiển và cụ Nguyễn Thị Tươi (bố mẹ của ông Cẩn, ông Tiệp) quản lý, sử dụng. Năm 1986, ông Cẩn được bố mẹ tách ra cho hơn 400 m² để làm nhà ở riêng sau khi lập gia đình; đến năm 1999, ông Tiệp cũng được bố mẹ tách ra cho khoảng 380 m² để xây dựng nhà ở riêng.
Thời điểm đó, UBND xã Quốc Tuấn (huyện An Dương cũ) đã lập trích đo cho từng phần diện tích, đồng thời thu thuế sử dụng đất hằng năm đối với 3 hộ (hộ cụ Hiển, hộ ông Cẩn và hộ ông Tiệp). Sau khi cụ Hiển mất (năm 1999) và cụ Tươi mất (năm 2009), ông Cẩn, ông Tiệp vẫn tiếp tục sử dụng đất ổn định, thực hiện nghĩa vụ tài chính đầy đủ.
Ông Cẩn vẫn duy trì đóng thuế cho phần diện tích của bố mẹ. Tuy nhiên, từ năm 2023 - 2024, việc thu thuế không còn tách riêng 3 hộ như trước. Ông Tiệp không phải nộp thuế, trong khi ông Cẩn được yêu cầu đại diện nộp thuế cho phần diện tích của cả ba người.
Ông Cẩn cho biết, anh em ông sử dụng đất ổn định hàng chục năm, có trích đo, có đóng thuế đầy đủ. Nay không còn hồ sơ trích đo dẫn đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gặp vướng mắc, quyền lợi bị ảnh hưởng. Cùng quan điểm, ông Tiệp đề nghị cơ quan chức năng khôi phục lại trích đo cũ để làm căn cứ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất riêng cho từng hộ, tránh phát sinh tranh chấp sau này.
Ghi nhận thực tế của phóng viên ngày 7/4 cho thấy, khu đất nêu trên đã được phân chia thành ba phần rõ ràng. Phần đất ở giữa là ngôi nhà cấp 4 dùng làm nơi thờ cúng hai cụ Hiển, Tươi; hai phần đất hai bên là phần của ông Cẩn và ông Tiệp. Mỗi phần đất đều có ranh giới, tường bao riêng.
Các hộ sử dụng ổn định, không xảy ra tranh chấp với nhau cũng như với các hộ liền kề. Theo ông Cẩn, gia đình có 6 anh chị em gồm 1 chị cả và 5 anh em trai, các thành viên đều đã có nơi ở ổn định tại địa phương và cơ bản thống nhất việc bố mẹ cho đất riêng 2 ông. Gia đình từng lập văn bản thỏa thuận phân chia, nhưng hiện không còn lưu giữ.
Việc chính quyền địa phương trước đây thu thuế riêng từng phần diện tích cũng thể hiện thực tế việc phân chia đất đã được ghi nhận trong quá trình quản lý. Tuy vậy, từ năm 2023, việc dồn toàn bộ diện tích để quản lý, thu thuế chung dưới tên cụ Hiển (dù đã qua đời) khiến gia đình không rõ căn cứ thực hiện, đồng thời phát sinh khó khăn khi thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan đến đất đai.
Trao đổi tại trụ sở UBND phường An Dương, ông Trần Phú Cường, Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị thông tin: Căn cứ hồ sơ địa chính đang lưu trữ tại phường, toàn bộ thửa đất số 477, tờ bản đồ số 17, diện tích 1.301 m² hiện đứng tên cụ Nguyễn Văn Hiển và cụ Nguyễn Thị Tươi.
Từ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, phường không được tiếp nhận và không có hồ sơ lưu trữ trích đo riêng của ông Cẩn và ông Tiệp. Đồng thời, việc lập trích đo không thuộc thẩm quyền của UBND cấp phường. Vì vậy, khi công dân đề nghị khôi phục trích đo cũ, phường không có căn cứ để thực hiện.
Về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đây là trường hợp đất được bố mẹ cho, đề nghị công dân cung cấp thêm giấy tờ, văn bản liên quan để làm rõ. Trường hợp việc cho, tặng quyền sử dụng đất chưa được thực hiện theo quy định pháp luật, gia đình cần tiến hành thủ tục phân chia di sản thừa kế để có căn cứ xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Quang Chiến (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng) cho biết, theo quy định của Luật Đất đai 2024, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân không chỉ phụ thuộc vào hồ sơ trích đo cũ mà còn căn cứ vào quá trình sử dụng đất thực tế.
Đối với trường hợp sử dụng đất ổn định, lâu dài, không có tranh chấp, phù hợp quy hoạch, cơ quan có thẩm quyền hoàn toàn có thể xem xét cấp giấy chứng nhận.
Để tháo gỡ vướng mắc, luật sư cho rằng, cần thực hiện đồng thời các giải pháp: tổ chức đo đạc lại hiện trạng thửa đất; rà soát hồ sơ địa chính, sổ mục kê, chứng từ nộp thuế; lấy ý kiến xác nhận của các hộ liền kề và chính quyền cơ sở về quá trình sử dụng đất.
Trường hợp xác định đất có nguồn gốc thừa kế mà không có di chúc, các đồng thừa kế cần lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc xác nhận không có tranh chấp, làm cơ sở pháp lý để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất riêng cho từng phần diện tích.
Thực tế vụ việc cho thấy, vướng mắc xuất phát từ việc thiếu hồ sơ lưu trữ và chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý theo quy định mới. Do đó, cần sự vào cuộc của cấp có thẩm quyền trong việc rà soát hồ sơ qua các thời kỳ, đồng thời hướng dẫn cụ thể để người dân bổ sung, hoàn thiện thủ tục theo đúng quy định của Luật Đất đai hiện hành.
Việc sớm tháo gỡ khó khăn không chỉ bảo đảm quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người dân đã sử dụng đất ổn định trong thời gian dài, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, hạn chế phát sinh tranh chấp, khiếu kiện kéo dài tại địa phương.