Một nông dân ở Hải Phòng 'đánh thức' mùa nhãn sớm
Giữa thời điểm nhiều vườn nhãn mới lác đác ra hoa, khu vườn của ông Phạm Văn Đượng ở thôn Tiên Kiều, xã Hà Đông (Hải Phòng) đã chuẩn bị cho thu hoạch.
Làm nông không theo lối mòn
Cuối tháng 2 âm lịch, khi phần lớn vườn nhãn trong vùng mới bắt đầu nhú mầm hoa, vườn nhãn của gia đình ông Phạm Văn Đượng đã rộn ràng quả ngả màu vàng chuẩn bị đến ngày thu hoạch, khác biệt hoàn toàn so với lịch thời vụ truyền thống.
Đứng giữa vườn nhãn Hương Chi rộng 4 sào với 42 gốc đang trĩu quả, ông Đượng không giấu được niềm vui. Ít ai biết rằng, để có được thành quả này, ông đã trải qua hành trình gần chục năm kiên trì tìm tòi, thử nghiệm và đúc rút kinh nghiệm từ thực tế.
Gắn bó với cây nhãn hơn 20 năm, ông Đượng từng canh tác theo cách truyền thống như bao hộ khác. Tuy nhiên, ông sớm nhận ra thực tế là khi nhãn vào chính vụ, thị trường dồi dào nguồn cung, giá bán thường thấp, hiệu quả kinh tế không cao. “Trồng theo cách cũ thì được mùa lại mất giá. Tôi nghĩ phải làm khác đi, phải có sản phẩm vào thời điểm thị trường khan hiếm mới bán được giá cao”, ông Đượng cho hay.
Suy nghĩ ấy thôi thúc ông tìm hiểu mô hình trồng nhãn trái vụ ở một số địa phương lân cận. Ông tìm đến các tỉnh Hưng Yên, Phú Thọ để học hỏi, quan sát cách người ta xử lý cây, ghi chép tỉ mỉ từng công đoạn. Về nhà, ông mạnh dạn áp dụng trên chính vườn của mình.
Những năm đầu không phải lần nào cũng thành công. Có vụ cây không ra lộc như ý, có vụ ra hoa nhưng đậu quả kém. Nhưng thay vì bỏ cuộc, ông tiếp tục điều chỉnh kỹ thuật, rút kinh nghiệm sau mỗi lần thất bại.
Theo ông Đượng, kỹ thuật quan trọng nhất để làm nhãn trái vụ là điều tiết sinh trưởng của cây, đặc biệt là kiểm soát thời điểm ra lộc và ra hoa.
Ngay sau khi thu hoạch vụ trước, vườn nhãn được cắt tỉa cành, tạo tán thông thoáng. Sau đó là công đoạn khoanh cành, khoanh thân nhằm hạn chế dòng dinh dưỡng, giúp cây chuyển từ sinh trưởng sinh dưỡng sang sinh trưởng sinh thực. “Cây phải ra đủ 3 lần lộc mới thành công, trong đó quan trọng nhất là lộc lần thứ 3 vào cuối tháng 8 âm lịch. Nếu không có lộc này coi như thất bại”, ông Đượng nhấn mạnh.
Cùng với đó, việc điều tiết nước đóng vai trò then chốt. Thời điểm cần “hãm” cây, ông giảm tưới để cây không phát triển tự do. Khi cần kích thích ra hoa, đặc biệt trong điều kiện thời tiết hanh khô, ông tưới nước đều đặn từ 1 - 2 lần mỗi tuần.
Không chỉ vậy, việc chăm sóc bộ tán cũng được ông thực hiện rất tỉ mỉ. Tán cây rộng đến đâu, lượng nước và phân bón được điều chỉnh tương ứng đến đó để bảo đảm bộ rễ hấp thụ tối đa dinh dưỡng. Cây nhãn không cần quá nhiều thuốc bảo vệ thực vật, chủ yếu chỉ phun phòng sâu đục cuống khi quả còn non. Quan trọng nhất vẫn là chăm đúng kỹ thuật, đúng thời điểm.
Nhãn sớm cho hiệu quả kinh tế cao
Nhờ làm chủ kỹ thuật, vườn nhãn của gia đình ông Đượng luôn cho thu hoạch sớm hơn bình thường hoặc chênh lệch với vụ chính. Nếu như nhãn chính vụ ở miền Bắc thường cho thu hoạch vào cuối tháng 7, đầu tháng 8, ông Đượng chủ động điều tiết chăm sóc để vườn nhãn cho thu hoạch rải thành 3 đợt trong năm (tháng 3, tháng 5 và khoảng tháng 7 âm lịch).
Hiện vườn nhãn của gia đình ông có 20 cây sẽ cho thu hoạch trong 1 tuần nữa. Nhãn trong vườn được thương lái đặt mua giá 30.000 - 35.000 đồng/kg. Mỗi năm, sản lượng nhãn trái vụ của gia đình đạt khoảng 6 tấn, cho lãi khoảng 200 triệu đồng.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhãn trái vụ còn giúp gia đình ông chủ động hơn trong sản xuất, tránh được áp lực tiêu thụ khi vào mùa rộ. Đặc biệt, toàn bộ vườn nhãn được sản xuất theo quy trình VietGAP, bảo đảm chất lượng và an toàn.
Nhờ đó, sản phẩm không chỉ được thương lái thu mua mà còn có nhiều khách hàng đặt làm quà biếu. “Khách ăn thấy ngon, yên tâm nên năm nào cũng đặt trước. Có khi chưa thu hoạch đã có người hỏi mua rồi”, ông Đượng cho biết.
Không giữ riêng “bí quyết”, ông Đượng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với những người cùng đam mê. Nhiều nông dân trong vùng tìm đến vườn của ông để tham quan, học hỏi cách làm nhãn trái vụ.
Từ mô hình ban đầu mang tính thử nghiệm, cách làm của ông đang dần được nhân rộng, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người trồng nhãn địa phương.
Chủ tịch UBND xã Hà Đông Hoàng Văn Đại cho biết, kỹ thuật làm nhãn trái vụ tuy đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì và hiểu rõ đặc tính sinh trưởng của cây, nếu làm đúng quy trình sẽ mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội. Mô hình trồng nhãn trái vụ của gia đình ông Đượng chính là thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp. Ông Đượng đã “đánh thức” mùa nhãn sớm với giá trị kinh tế và thu nhập cao.