Chọn môn thi tốt nghiệp đúng hướng để mở rộng cơ hội vào đại học

Lựa chọn môn thi gắn chặt với tổ hợp xét tuyển

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 không chỉ là bước đánh giá kết quả học tập mà còn giữ vai trò “cửa ngõ” vào đại học. Trong bối cảnh quy chế tuyển sinh gắn chặt với tổ hợp xét tuyển và ngưỡng điểm tối thiểu, việc lựa chọn môn thi, đặc biệt là hai môn tự chọn, trở thành yếu tố mang tính chiến lược, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trúng tuyển của thí sinh.

Theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh sẽ đăng ký dự thi chính thức trong khoảng thời gian từ ngày 24/4 đến hết ngày 5/5, sau giai đoạn đăng ký thử trực tuyến. Ngoài hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, mỗi thí sinh cần lựa chọn thêm hai môn trong số các môn đã học ở bậc THPT.

Các chuyên gia cho rằng việc lựa chọn môn thi không thể dựa vào cảm tính mà cần đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với tổ hợp xét tuyển đại học. Tiến sĩ Lê Sĩ Hải, Giám đốc điều hành Trường đại học Văn Hiến cho biết, dù các trường sử dụng đa dạng phương thức xét tuyển, điều kiện tối thiểu vẫn là tổng điểm ba môn trong tổ hợp xét tuyển phải đạt từ 15 điểm trở lên. Điều này khẳng định kết quả kỳ thi tốt nghiệp vẫn là nền tảng bắt buộc trong quá trình xét tuyển.

Đồng quan điểm, Thạc sĩ Cao Quảng Tư, Giám đốc tuyển sinh Trường Đại học quốc tế Sài Gòn nhấn mạnh, việc lựa chọn môn thi cần gắn với định hướng ngành nghề từ sớm. Theo ông, thí sinh nên chọn hai môn vừa là thế mạnh, vừa xuất hiện trong các tổ hợp xét tuyển của ngành dự định đăng ký để mở rộng cơ hội.

Ở góc độ quy chế, Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực Đại học Duy Tân phân tích, kỳ thi tốt nghiệp THPT là kỳ thi “2 trong 1”, vừa xét tốt nghiệp vừa phục vụ tuyển sinh. Trong khi đó, tổ hợp xét tuyển đại học gồm ba môn và luôn có ít nhất một trong hai môn Toán hoặc Ngữ văn. Do đó, hai môn tự chọn đóng vai trò quyết định trong việc hình thành tổ hợp xét tuyển phù hợp.

Tiến sĩ Võ Thanh Hải lưu ý, nếu lựa chọn môn thi không nằm trong tổ hợp xét tuyển của ngành mong muốn, thí sinh có thể mất cơ hội xét tuyển dù đạt điểm cao. Điều này đặc biệt rõ ở các ngành đặc thù như y khoa, vốn yêu cầu tổ hợp Toán - Hóa - Sinh.

Cùng quan điểm, Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, việc chọn môn thi cần được xem như một chiến lược dài hạn. Thí sinh nên xác định ngành học trước, sau đó lựa chọn môn thi phù hợp, thay vì chọn môn theo cảm tính rồi mới tìm ngành.

Ưu tiên môn thế mạnh

Bên cạnh yếu tố phù hợp với tổ hợp xét tuyển, các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc lựa chọn môn thi cần dựa trên năng lực thực tế của thí sinh. Đây là yếu tố quan trọng giúp tối đa hóa điểm số trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao.

Theo Tiến sĩ Võ Thanh Hải, thí sinh nên tập trung vào những môn đã được đầu tư trong suốt quá trình học và có khả năng đạt điểm cao nhất. Khi điểm chuẩn nhiều ngành chỉ chênh lệch rất nhỏ, việc nâng cao từng phần điểm số có thể quyết định kết quả trúng tuyển.

Ngoài ra, môn tự chọn nên có tính “phủ rộng”, tức là xuất hiện trong nhiều tổ hợp xét tuyển khác nhau. Điều này giúp thí sinh linh hoạt hơn trong việc đăng ký nguyện vọng, tăng khả năng trúng tuyển vào các ngành cùng nhóm hoặc có liên quan.

Thạc sĩ Vương Văn Khởi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh Trường đại học Kinh tế - Tài chính TP Hồ Chí Minh cho rằng, nhiều nhóm ngành sử dụng các tổ hợp tương đồng. Vì vậy, nếu lựa chọn đúng tổ hợp, thí sinh có thể sử dụng kết quả để xét tuyển vào nhiều ngành, qua đó gia tăng cơ hội trúng tuyển.

Ông cũng khuyến nghị thí sinh cần chủ động tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh của từng trường, đặc biệt là các tổ hợp xét tuyển, để xây dựng chiến lược lựa chọn môn thi và đăng ký nguyện vọng phù hợp.

Theo dự báo, năm 2026 có trên 1 triệu thí sinh tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT, khiến mức độ cạnh tranh tiếp tục gia tăng. Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ khâu đăng ký môn thi là yếu tố quan trọng giúp thí sinh nâng cao lợi thế.

Một điểm đáng chú ý là theo quy định hiện hành, thí sinh xét tuyển đại học bằng bất kỳ phương thức nào cũng phải đạt tối thiểu 15 điểm ở tổ hợp ba môn từ kỳ thi tốt nghiệp THPT, trừ một số ngành đặc thù. Điều này cho thấy kết quả kỳ thi vẫn là điều kiện cần, ngay cả khi sử dụng các phương thức xét tuyển khác.

Thạc sĩ Nguyễn Bá Anh, Phó giám đốc Gloucestershire Việt Nam cho biết, với các chương trình liên kết quốc tế, ngoài điều kiện tốt nghiệp THPT, thí sinh còn cần đáp ứng các yêu cầu khác như trình độ ngoại ngữ để theo học.

Ghi nhận thực tế tại TP Hồ Chí Minh, học sinh có xu hướng lựa chọn môn tiếng Anh và các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là Vật lý. Theo các chuyên gia, đây là tín hiệu tích cực, phản ánh sự dịch chuyển theo nhu cầu nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ và kỹ thuật.

Thạc sĩ Vương Văn Khởi nhận định, việc nhiều thí sinh lựa chọn tiếng Anh cho thấy sự tự tin về năng lực ngoại ngữ, trong khi môn Vật lý đóng vai trò nền tảng cho nhiều ngành kỹ thuật, vốn đang có nhu cầu nhân lực lớn.

Bên cạnh việc lựa chọn môn thi, thí sinh cũng cần lưu ý đến quy trình đăng ký. Giai đoạn đăng ký thử là cơ hội để làm quen với hệ thống, kiểm tra thông tin và hạn chế sai sót khi đăng ký chính thức. Các thông tin cá nhân cần được bảo đảm chính xác và thống nhất với giấy tờ liên quan.

Nhìn chung, lựa chọn môn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 không còn là quyết định mang tính ngắn hạn mà gắn liền với chiến lược xét tuyển đại học. Sự kết hợp hài hòa giữa năng lực cá nhân, định hướng ngành nghề và yêu cầu của các tổ hợp xét tuyển sẽ giúp thí sinh mở rộng cơ hội, tiến gần hơn đến cánh cửa đại học mong muốn.

TT (tổng hợp)