Siết chặt phòng cháy nhà ở kết hợp kinh doanh
Việc triển khai hiệu quả các quy định pháp luật về phòng cháy, chữa cháy nhà ở kết hợp kinh doanh giúp giảm thiểu nguy cơ cháy nổ, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân.
Phân định rõ trách nhiệm
Mô hình nhà ở kết hợp kinh doanh hiện phổ biến tại các khu dân cư, từ buôn bán nhỏ lẻ đến dịch vụ ăn uống, sửa chữa. Tuy nhiên, đây cũng là loại hình tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao do đồng thời tồn tại nguồn điện, nguồn nhiệt và hàng hóa dễ cháy.
Từ khi Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 có hiệu lực, nhận thức của nhiều hộ kinh doanh đã có chuyển biến rõ rệt.
Anh Trần Thanh Tùng, kinh doanh kính tại phố Nguyễn Công Trứ (phường Lê Chân), cho biết: “Trước đây, gia đình tôi để hàng hóa lộn xộn, chưa chú ý nhiều đến lối thoát hiểm. Sau khi được tuyên truyền về quy định mới, tôi đã sắp xếp lại, lắp thêm bình chữa cháy và dành riêng lối đi thoáng để phòng sự cố”.
Người dân sống xung quanh các hộ kinh doanh cũng ngày càng quan tâm hơn đến an toàn phòng cháy, chữa cháy. Bà Lê Thị Lan ở phố Đông Khê (phường Gia Viên) chia sẻ: “Nhà bên cạnh kinh doanh gas, trước đây tôi rất lo lắng. Nay thấy họ lắp thêm thiết bị cảnh báo và tách khu vực chứa hàng, tôi cũng yên tâm phần nào”.
Ở cơ sở, công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng. Ông Bùi Văn Thơ, Tổ trưởng tổ dân phố 49 (phường Lê Chân) cho biết các lực lượng liên quan đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để hướng dẫn người dân thực hiện quy định phòng cháy, chữa cháy. Nhiều hộ đã tự giác khắc phục thiếu sót, hạn chế, song vẫn còn một số trường hợp chủ quan hoặc gặp khó khăn do diện tích chật hẹp, công trình cũ khó cải tạo, chi phí đầu tư còn hạn chế.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Quang Chiến (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng) cho biết điểm mới quan trọng của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 là quy định cụ thể trách nhiệm của chủ cơ sở. Theo đó, chủ hộ phải bảo đảm an toàn hệ thống điện; bố trí khu vực đun nấu, thờ cúng hợp lý; duy trì lối thoát nạn thông suốt; trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp.
Đối với nhà ở kết hợp kinh doanh, luật yêu cầu phải có biển báo, chỉ dẫn; khu vực có nguy cơ cháy nổ phải được ngăn cách với khu sinh hoạt. Trường hợp kinh doanh hàng hóa nguy hiểm, yêu cầu đặt ra nghiêm ngặt hơn như không bố trí chỗ ngủ trong khu vực kinh doanh, bắt buộc lắp đặt thiết bị cảnh báo cháy, rò rỉ khí và bảo đảm lối thoát nạn an toàn.
Đáng chú ý, theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP, các hành vi vi phạm như không trang bị phương tiện phòng cháy, chữa cháy, che chắn lối thoát nạn, bố trí hàng hóa dễ cháy sai quy định… có thể bị xử phạt từ 3 - 50 triệu đồng. Với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, tái phạm hoặc gây hậu quả cháy nổ, chủ cơ sở có thể bị đình chỉ hoạt động, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo luật sư Chiến, việc gắn trách nhiệm cụ thể với chế tài rõ ràng đã nâng cao tính răn đe, buộc các hộ kinh doanh phải chủ động phòng ngừa, thay vì đối phó.
Nâng cao ý thức từ chủ hộ kinh doanh
Để các quy định của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 đi vào cuộc sống, lực lượng chức năng đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó lấy phòng ngừa là trọng tâm.
Thượng tá Phạm Đức Thuận, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố) cho biết luật mới không chỉ bổ sung nội dung về cứu nạn, cứu hộ mà còn nâng cao trách nhiệm của chủ cơ sở. Chủ hộ phải chịu trách nhiệm toàn diện về công tác phòng cháy, chữa cháy; xây dựng và thực hiện nội quy; tổ chức tự kiểm tra định kỳ; trang bị phương tiện và huấn luyện kỹ năng phòng cháy, chữa cháy cho người lao động.
Một điểm mới đáng chú ý là các cơ sở thuộc diện quản lý phải cập nhật dữ liệu liên quan đến công tác phòng cháy, chữa cháy; đến ngày 1/7/2027, bắt buộc lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy theo quy định. Những yêu cầu này góp phần nâng cao khả năng cảnh báo sớm, tăng tính chủ động trong phòng ngừa.
Thời gian qua, lực lượng chức năng đã tăng cường kiểm tra, hướng dẫn các hộ gia đình khắc phục thiếu sót, đồng thời tổ chức tập huấn kỹ năng chữa cháy, thoát nạn.
Việc thực hiện pháp luật không chỉ dừng ở xử lý vi phạm mà còn chú trọng hỗ trợ, hướng dẫn người dân, nhất là với các trường hợp khó khăn về điều kiện cải tạo, nhằm bảo đảm tính khả thi và ổn định đời sống.
Công tác tuyên truyền tiếp tục được đổi mới theo hướng trực quan, dễ hiểu. Các mô hình “Tổ dân phố an toàn phòng cháy, chữa cháy”, “Khu dân cư không nguy cơ cháy nổ” được nhân rộng, góp phần nâng cao ý thức cộng đồng. Thực tế cho thấy, nhiều hộ kinh doanh đã chủ động thay đổi. Do đó, tình hình cháy nổ thời gian qua tại thành phố bước đầu đã được kéo giảm.
Luật sư Nguyễn Quang Chiến nhấn mạnh, để luật phát huy hiệu quả cần sự kết hợp giữa chế tài đủ mạnh và tuyên truyền thuyết phục, nhưng yếu tố quyết định vẫn là ý thức tự giác của người dân, bởi lực lượng chức năng không thể có mặt ở mọi nơi, mọi lúc. Khi mỗi hộ gia đình nâng cao ý thức, sẽ hình thành “lá chắn” an toàn cho cả khu dân cư.