Hải Phòng chủ động đón dòng vốn đầu tư công nghiệp thế hệ mới

Chất lượng chuỗi cung ứng còn hạn chế

Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong những năm gần đây, công nghiệp sản xuất tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế Việt Nam, cả về tăng trưởng, xuất khẩu và thu hút đầu tư. Năm 2025, toàn ngành công nghiệp đóng góp khoảng 31,6% GDP, trong đó riêng khu vực chế biến - chế tạo chiếm 24,4% GDP, khẳng định vai trò trung tâm của sản xuất trong cấu trúc kinh tế quốc gia.

Đà phục hồi còn được thể hiện rõ qua chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP). Năm 2025, IIP tăng khoảng 10,1% so với năm trước, trong đó ngành chế biến - chế tạo tăng tới 11,1%, cho thấy xu hướng mở rộng mạnh mẽ của các lĩnh vực sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Ở góc độ địa phương, những lợi thế của Hải Phòng tiếp tục được khẳng định rõ hơn trong bối cảnh mới. Ông Phạm Tuấn Hải, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng cho biết, với vị trí địa lý chiến lược và hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ, thành phố hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm công nghiệp, sản xuất của khu vực Bắc Bộ và cả nước.

Cơ cấu công nghiệp Hải Phòng tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GRDP tăng từ 39,05% năm 2020 lên 44,5% năm 2025; tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao tăng từ 45,5% lên 68%. Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2025 đạt 11,81%, đứng thứ 2 cả nước và là năm thứ 11 liên tiếp duy trì mức tăng trưởng hai con số. Những kết quả này cho thấy Hải Phòng không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng, mà đang từng bước nâng cao chất lượng phát triển công nghiệp.

Tuy nhiên, phía sau những lợi thế đó, một số điểm nghẽn cũng đang bộc lộ rõ hơn. Dù thu hút được nhiều dự án FDI quy mô lớn, song khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng còn hạn chế, tỷ lệ nội địa hóa chưa cao. Cấu trúc công nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI, trong khi liên kết giữa doanh nghiệp nội địa với các tập đoàn đa quốc gia chưa thực sự chặt chẽ.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Dung, Phó Trưởng Ban Quản lý khu kinh tế Hải Phòng, thành phố cũng đang phải đang đối mặt với một số thách thức như dư địa phát triển theo chiều rộng đang dần thu hẹp khi quỹ đất công nghiệp không còn dồi dào như trước. Áp lực chuyển đổi xanh, tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường, phát triển bền vững ngày càng rõ nét, trong khi năng lực đáp ứng của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều hạn chế…

Những vấn đề này đặt ra yêu cầu Hải Phòng phải chuyển sang giai đoạn phát triển mới, không chỉ dựa vào mở rộng quy mô, mà cần tập trung nâng cao chất lượng tăng trưởng và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Lựa chọn dòng vốn, nâng năng lực hệ sinh thái

Những điểm nghẽn trong phát triển công nghiệp của khu vực Bắc Bộ, trong đó có Hải Phòng, đã được nhận diện rõ hơn tại Diễn đàn “Xu hướng đầu tư công nghiệp Bắc Bộ - Cơ hội và thách thức 2026” vừa được tổ chức trên địa bàn thành phố.

Tại diễn đàn, các ý kiến thống nhất cho rằng bản chất của dòng vốn đầu tư đang thay đổi rõ rệt. Nhà đầu tư không còn đặt ưu tiên vào chi phí thấp hay ưu đãi thuế như trước, mà quan tâm nhiều hơn đến chất lượng môi trường đầu tư, năng lực hạ tầng, nguồn nhân lực và khả năng tham gia chuỗi cung ứng tại chỗ.

Từ thực tế đó, yêu cầu chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn dự án có chất lượng, có khả năng tạo giá trị gia tăng và liên kết chuỗi được đặt ra rõ hơn.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Trần Văn Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hải Phòng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Sao Đỏ cho rằng, để trở thành tâm điểm thu hút đầu tư công nghiệp mới, thành phố không thể chỉ dựa vào hạ tầng hay ưu đãi, mà cần thực hiện đồng bộ các chuyển dịch về chất.

Trước hết, chuyển từ thu hút đầu tư bằng mọi giá sang thu hút có chọn lọc, ưu tiên các dự án có công nghệ, có khả năng tạo giá trị gia tăng và lan tỏa trong nền kinh tế. Cùng với đó, chuyển từ mục tiêu tăng số lượng dự án sang nâng cao chất lượng hệ sinh thái, trong đó chú trọng nâng tỷ lệ nội địa hóa, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng.

Đồng thời, cần nâng cao năng lực tổ chức chuỗi cung ứng theo hướng đồng bộ, hiệu quả và đáng tin cậy, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư về tính ổn định, minh bạch và khả năng kết nối.

Bên cạnh đó, các thách thức về nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, tự động hóa, dữ liệu và sản xuất thông minh, tiếp tục đặt ra yêu cầu phải có giải pháp căn cơ. Việc nâng cấp doanh nghiệp nội địa, cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và thúc đẩy chuyển đổi xanh cũng là những nội dung cần được tập trung trong giai đoạn tới.

Ở góc độ quản lý, theo bà Nguyễn Thị Bích Dung, Phó Trưởng Ban Quản lý khu kinh tế Hải Phòng, thành phố đang từng bước cụ thể hóa định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc thông qua phát triển khu công nghiệp theo hướng sinh thái, thúc đẩy chuyển đổi xanh và ưu tiên các ngành công nghệ cao. Việc cải thiện môi trường đầu tư, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai dự án được xác định là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ông Trần Văn Thắng cho biết, Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố tiếp tục đẩy mạnh vai trò kết nối, phản biện chính sách, hỗ trợ đào tạo, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Có thể thấy, nhờ lợi thế về vị trí, hạ tầng và nền tảng công nghiệp sẵn có, Hải Phòng đang có nhiều điều kiện thuận lợi để thu hút dòng vốn đầu tư công nghiệp thế hệ mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, mục tiêu không chỉ dừng ở việc thu hút thêm dự án, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng tăng trưởng, hoàn thiện hệ sinh thái công nghiệp và tăng cường năng lực cho doanh nghiệp trong nước. Đây chính là yếu tố then chốt giúp Hải Phòng giữ vững vai trò trung tâm công nghiệp, logistics của khu vực và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

LÊ HIỆP