Thúc đẩy quyền tham gia, cống hiến và hòa nhập của người khuyết tật

Những năm gần đây, quyền tham gia của người khuyết tật đã trở thành một tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ phát triển bao trùm của mỗi quốc gia, địa phương. Không chỉ dừng ở việc chăm lo đời sống, yêu cầu đặt ra là phải tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế - xã hội, với tư cách là chủ thể phát triển.

Sau 18 năm kể từ khi được xác lập, Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18/4 ngày càng khẳng định ý nghĩa thiết thực. Năm 2026, với chủ đề “Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật - Kiến tạo đột phá phát triển”, thông điệp được nhấn mạnh rõ ràng: Không chỉ hỗ trợ, mà cần trao cơ hội để người khuyết tật cống hiến, phát huy năng lực và khẳng định vị trí trong cộng đồng.

Tại Hải Phòng, việc bảo đảm quyền tham gia của người khuyết tật đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Hiện toàn thành phố có hơn 93.000 người khuyết tật đang được hưởng các chính sách an sinh xã hội. 100% đối tượng đủ điều kiện được trợ cấp hằng tháng và cấp thẻ bảo hiểm y tế.

Cùng với đó, công tác chăm sóc, phục hồi chức năng, đào tạo nghề và hỗ trợ sinh kế được triển khai đồng bộ. Nhiều người khuyết tật được tạo điều kiện học nghề, tiếp cận việc làm, từng bước ổn định cuộc sống. Giáo dục hòa nhập được chú trọng với kế hoạch cá nhân hóa, giúp học sinh khuyết tật phát triển phù hợp với năng lực.

Những kết quả này không chỉ phản ánh hiệu quả chính sách, mà còn cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức xã hội. Từ chỗ coi người khuyết tật là đối tượng cần trợ giúp, cách tiếp cận đã chuyển sang coi họ là chủ thể của phát triển. Khi được trao cơ hội, nhiều người khuyết tật đã khẳng định năng lực, trở thành tấm gương vượt khó và đóng góp tích cực cho cộng đồng.

Tuy nhiên, việc bảo đảm quyền tham gia của người khuyết tật vẫn còn không ít khó khăn. Sự đa dạng về dạng tật dẫn đến nhu cầu hỗ trợ khác nhau, trong khi hệ thống dịch vụ chưa phải lúc nào cũng đáp ứng đồng đều.

Hạ tầng đô thị ở một số nơi chưa thật sự thân thiện. Nhiều công trình công cộng, phương tiện giao thông, nền tảng công nghệ thông tin chưa bảo đảm khả năng tiếp cận. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội học tập, làm việc và tham gia xã hội của người khuyết tật.

Cơ hội việc làm tuy đã được mở rộng, nhưng chưa bền vững. Một bộ phận người khuyết tật vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận thị trường lao động chính thức. Bên cạnh đó, rào cản lớn nhất vẫn là định kiến xã hội. Những ánh nhìn thiếu tin tưởng hoặc mang tính thương hại vô hình trung hạn chế cơ hội của người khuyết tật, làm giảm hiệu quả của các chính sách hỗ trợ.

Để thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật một cách thực chất và bền vững, cần triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính hệ thống.

Trước hết, cần hoàn thiện môi trường tiếp cận theo hướng thiết kế bao trùm. Hạ tầng đô thị, giao thông, công trình công cộng và nền tảng số cần được xây dựng để mọi người, trong đó có người khuyết tật, đều có thể sử dụng thuận tiện. Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm quyền tham gia bình đẳng.

Bên cạnh đó, đổi mới công tác đào tạo nghề và tạo việc làm là việc thiết yếu. Việc đào tạo cần gắn với nhu cầu thị trường, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế số, dịch vụ trực tuyến. Đây là những lĩnh vực giúp giảm bớt rào cản về thể chất, tạo cơ hội để người khuyết tật phát huy năng lực.

Ngoài ra cần thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp và toàn xã hội. Khi có chính sách khuyến khích phù hợp, doanh nghiệp không chỉ tạo việc làm mà còn tạo ra giá trị bền vững. Bên cạnh đó, các tổ chức xã hội, các sáng kiến cộng đồng cần được phát huy để hỗ trợ, kết nối và lan tỏa những mô hình hiệu quả.

Một xã hội văn minh không chỉ đo bằng mức độ hỗ trợ dành cho người yếu thế, mà còn ở khả năng tạo điều kiện để họ tự khẳng định mình. Khi quyền tham gia của người khuyết tật được bảo đảm, họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà còn trở thành lực lượng đóng góp tích cực cho sự phát triển chung.

Những hoạt động nhân Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18/4 mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi không chỉ nằm ở sự hỗ trợ trước mắt, mà ở việc lan tỏa nhận thức, thúc đẩy hành động lâu dài vì một xã hội hòa nhập.

Trong hành trình ấy, mỗi chính sách đúng đắn, mỗi công trình bảo đảm tiếp cận, mỗi cơ hội việc làm, hay đơn giản là một thái độ ứng xử văn minh… đều góp phần tạo nên sự thay đổi. Khi mọi rào cản dần được tháo gỡ, khi cơ hội được mở rộng công bằng, quyền tham gia của người khuyết tật sẽ thực sự được hiện thực hóa.

Và khi đó, “đột phá phát triển” sẽ không chỉ là mục tiêu, mà trở thành kết quả tất yếu của một xã hội biết tôn trọng sự khác biệt, đề cao giá trị con người và không để ai bị bỏ lại phía sau.

HẢI HẬU